| YouTube Channel

वासक (vAsaka)

 
शब्दसागरः
English
वासक mf. (-कः-सका or सिका)
1. A shrub, (Justicia ganderussa.)
2.
Perfuming.
E.
वास् to perfume,
aff.
ण्वुल्
Capeller Eng
English
वासक (—°) = 1 2 3 वास
n.
=
seq.
Yates
English
वासक (कः-का) 1.
m.
f.
A plant.
Spoken Sanskrit
English
वासक - vAsaka -
adj.
- habitation
वसति - vasati -
f.
- habitation
धानी - dhAnI -
f.
- habitation
अधिवसति - adhivasati -
f.
- habitation
क्षिति - kSiti -
f.
- habitation
निवसति - nivasati -
f.
- habitation
आवास - AvAsa -
m.
- habitation
वास - vAsa -
m.
- habitation
अधिवास - adhivAsa -
m.
- habitation
अवसथ - avasatha -
m.
- habitation
काय - kAya -
m.
- habitation
गृह - gRha -
m.
- habitation
निकाय - nikAya -
m.
- habitation
निकेत - niketa -
m.
- habitation
निवास - nivAsa -
m.
- habitation
समाश्रय - samAzraya -
m.
- habitation
संस्त्याय - saMstyAya -
m.
- habitation
वास्तु - vAstu -
n.
- habitation
गेह - geha -
n.
- habitation
निकेतन - niketana -
n.
- habitation
वासक - vAsaka -
adj.
- clothes
वासक - vAsaka -
adj.
- populating
वासक - vAsaka -
adj.
- causing to dwell or inhabit
वासक - vAsaka -
adj.
- perfuming
वासक - vAsaka -
adj.
- habitation
वासक - vAsaka -
adj.
- abode
वासक - vAsaka -
adj.
- fumigating
वासक - vAsaka -
m.
- scent
वासक - vAsaka -
m.
- species of dhruvaka
वासक - vAsaka -
m.
f.
- willow-leaved justicia shrub or Adhatoda Vasica [ Gendarussa Vulgaris - Bot. ]
वासक - vAsaka -
n.
- bed-chamber
वासक - vAsaka -
n.
- sleeping-room
वासक vAsaka
adj.
fumigating
वासन vAsana
n.
act of perfuming or fumigating
वासक vAsaka
adj.
populating
निवेशन nivezana
n.
populating
वासक vAsaka
n.
bed-chamber
शय्यागृह zayyAgRha
n.
bed-chamber
वासगृह vAsagRha
n.
bed-chamber
स्वप्नस्थान svapnasthAna
n.
bed-chamber
शय्यावासवेश्मन् zayyAvAsavezman
n.
bed-chamber
वासगृह vAsagRha
n.
bed-chamber
शयनीयगृह zayanIyagRha
n.
bed-chamber
शयनभूमि zayanabhUmi
f.
bed-chamber
वासगेह vAsageha
n.
bed-chamber
शयनगृह zayanagRha
n.
bed-chamber
स्वप्नगृह svapnagRha
n.
bed-chamber
शय्यापालत्व zayyApAlatva
n.
office of guardian of the bed-chamber
वासक vAsaka
adj.
habitation
वासक vAsaka
adj.
abode
वासक vAsaka
adj.
fumigating
वासक vAsaka
adj.
clothes
वासक vAsaka
adj.
populating
वासक vAsaka
adj.
causing to dwell or inhabit
वासक vAsaka
adj.
perfuming
वासक vAsaka
m.
scent
वासक vAsaka
m.
species of dhruvaka
वासक vAsaka
m.
f.
willow-leaved justicia shrub or Adhatoda Vasica [ Gendarussa Vulgaris - Bot. ]
वासक vAsaka
n.
sleeping-room
वासक vAsaka
n.
bed-chamber
Wilson
English
वासक
mf. (-कः-का) A shrub, (Justicia ganderussa.)
E.
वास to perfume,
aff.
ण्वुल्.
Apte
English
वासक [vāsaka],
a.
(-का or -सिका
f.
) [वास्-वस्-णिच् वा ण्वुल्]
Scenting, perfuming, infusing, fumigating
&c.
Causing to dwell, populating. -कः Scent. -का (also वासिका)
An abode, habitation.
A bed-chamber.-कम् Clothes.
Comp.
-सज्जा, -सज्जिका a woman who dresses herself in all her ornaments and keeps herself (and her house) ready to receive her lover, especially when he has made an appointment with her
an expectant heroine, one of the several classes of a Nāyikā
S. D. thus defines her: कुरुते मण्डनं यस्याः (या तु) सज्जिते वासवेश्मनि सा तु वासकसज्जा स्याद्विदितप्रियसंगमा 12
भवति विलम्बिनि विगलितलज्जा विलपति रोदिति वासकसज्जा
Gīt.*
6.
Apte 1890
English
वासक a. (का or सिका f.) [ वास्वस्-णिच् वा ण्वुल्] 1 Scenting, perfuming, infusing, fumigating &c.
2 Causing to dwell, populating.
कं Clothes.
Comp.
सज्जा,
सज्जिका a woman who dresses herself in all her ornaments and keeps herself (and her house) ready to receive her lover, especially when he has made an appointment with her
an expectant heroine, one of the several classes of a Nāyikā
S. D. thus defines her:
कुरुत मंडनं यास्याः(यातु)सज्जिते वासवेश्मनि सा तु वासकसज्जा स्याद्विदितप्रियसंगमा 120
भवति विलंबिनि विगलितलज्जा विलपति रेदिति वासकसज्जा Gīt. 6.
Monier Williams Cologne
English
1. वासक
m.
scent,
Pañcar.
वासक also f(अका, इका). Gendarussa Vulgaris or Adhatoda Vasica,
VarBṛS.
Suśr.
&c.
वासक
mfn.
perfuming, fumigating,
MW.
2. वासक (ifc. )
=
2. वास, clothing, clothes,
Yājñ.
MBh.
&c.
(cf. अशुद्ध-व्°).
3. वासक mf(इका)n. causing to dwell or inhabit, populating,
MW.
(ifc. ) abode, habitation,
Yājñ.
वासक
n.
(ifc. f(आ). ) a sleeping-room, bed-chamber,
Kathās.
4. वासक
m.
(in music) a species of ध्रुवक (q.v.),
Saṃgīt.
5. वासक
m.
N.
of a serpent-demon,
MBh.
pl.
N.
of a people,
MārkP.
Monier Williams 1872
English
1. वासक, अस्, or इका, अम्, perfuming, fumi-
gating, filling with perfume
(अस्, or इका), m. f.
‘giving perfume, the plant Justicia Ganderussa.
2. वासक, अस्, or इका, अम्, causing to inhabit,
making to dwell or abide, populating.
3. वासक, अस्, m. clothing, clothes.
—वासक-
सज्जा or वासक-सज्जिका, f. a woman dressed in all
her ornaments to receive her lover.
Macdonell
English
वासक vāsa-ka, 〈1.〉 —°,
a.
= vāsa, garment, 🞄clothes
〈2.〉 —°,
a.
abode, dwelling
n.
bedchamber
🞄〈3.〉 perfume: -sajjā, -sajjikā,
a.
🞄f. ready in her chamber, mistress prepared 🞄to receive her lover.
Apte Hindi
Hindi
वासक
वि* - वास् + णिच् + ण्वुल्
"सुगन्धित करने वाला, सुवासित करने वाला, धुपाने वाला, धूप देने वाला"
वासक
वि* - -
"बसाने वाला, आवाद करने वाला"
वासकम्
नपुं*
- -
"वस्त्र, कपड़े"
L R Vaidya
English
vAsaka {% (I) a. (f. सका or सिका) %} Perfuming, fumigating.
vAsaka {% (II) m. %} Clothes.
Indian Epigraphical Glossary
English
vāsaka (EI 3, 14, 23, 30
IA 13), royal residence whence the
copper-plate grants were often issued
the camp or capital of
a king.
Kridanta Forms
Sanskrit
वस् (व॒सँ꣡ निवासे - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = वसनम्
अनीयर् = वसनीयः - वसनीया
ण्वुल् = वासकः - वासिका
तुमुँन् = वस्तुम्
तव्य = वस्तव्यः - वस्तव्या
तृच् = वस्ता - वस्त्री
क्त्वा = उषित्वा
ल्यप् = प्रोष्य
क्तवतुँ = उषितवान् - उषितवती
क्त = उषितः - उषिता
शतृँ = वसन् - वसन्ती
शानच् = वसमानः - वसमाना
वस् (व꣡सँ॒ आच्छादने - अदादिः - सेट्)
ल्युट् = वसनम्
अनीयर् = वसनीयः - वसनीया
ण्वुल् = वासकः - वासिका
तुमुँन् = वसितुम्
तव्य = वसितव्यः - वसितव्या
तृच् = वसिता - वसित्री
क्त्वा = वसित्वा
ल्यप् = प्रवस्य
क्तवतुँ = वसितवान् - वसितवती
क्त = वसितः - वसिता
शानच् = वसानः - वसाना
वस् (व꣡सुँ꣡ स्तम्भे - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् = वसनम्
अनीयर् = वसनीयः - वसनीया
ण्वुल् = वासकः - वासिका
तुमुँन् = वसितुम्
तव्य = वसितव्यः - वसितव्या
तृच् = वसिता - वसित्री
क्त्वा = वसित्वा / वस्त्वा
ल्यप् = प्रवस्य
क्तवतुँ = वस्तवान् - वस्तवती
क्त = वस्तः - वस्ता
शतृँ = वस्यन् - वस्यन्ती
वास (वा꣡स꣡ उपसेवायाम् - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = वासनम्
अनीयर् = वासनीयः - वासनीया
ण्वुल् = वासकः - वासिका
तुमुँन् = वासयितुम्
तव्य = वासयितव्यः - वासयितव्या
तृच् = वासयिता - वासयित्री
क्त्वा = वासयित्वा
ल्यप् = प्रवास्य
क्तवतुँ = वासितवान् - वासितवती
क्त = वासितः - वासिता
शतृँ = वासयन् - वासयन्ती
शानच् = वासयमानः - वासयमाना
Sanskrit Tibetan
Tibetan
khyu mchog mtshan pa
१) वासक २) वृषाक
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: वासकः
Root: वासक
Gender: पुं
Number: all
अर्थः वाशा
Meaning(s):
Justicia adatoda and J ganderussa
Tamil Āḍātoḍai
Shloka(s):
3|3|101|2 वासके त्वाटरूषः स्यात् सिंहास्यो वाजिदन्तकः॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
3|3|102|1 वाशा सिंही वैद्यमाता वार्ताक्यां दुष्प्रधर्षिणी। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
3|3|101|2 वासकः (वासक) (पुं) Justicia adatoda and J ganderussa
Tamil Āḍātoḍai वाशा
3|3|101|2 आटरूषः (आटरूष) (पुं) Justicia adatoda and J ganderussa
Tamil Āḍātoḍai वाशा
3|3|101|2 सिंहास्यम् (सिंहास्य) (नपुं) Justicia adatoda and J ganderussa
Tamil Āḍātoḍai वाशा
3|3|101|2 वाजिदन्तकः (वाजिदन्तक) (पुं) Justicia adatoda and J ganderussa
Tamil Āḍātoḍai वाशा
3|3|102|1 वाशा (वाशा) (स्त्री) Justicia adatoda and J ganderussa
Tamil Āḍātoḍai वाशा
3|3|102|1 सिंही (सिंही) (स्त्री) Justicia adatoda and J ganderussa
Tamil Āḍātoḍai वाशा
3|3|102|1 वैद्यमातृ (वैद्यमातृ) (स्त्री) Justicia adatoda and J ganderussa
Tamil Āḍātoḍai वाशा
Related word(s):
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वासकः,
पुं,
(वासयतीति वासि + ण्वुल् ।) वृक्ष-विशेषः वाकस इति भाषा तत्पर्य्यायः ।वैद्यमाता सिंही वासिका वृषः ५अटरुषः सिंहास्यः वाजिदन्तकः ।इत्यमरः
वाशा वाशिका १० वृशः ११अटरूषः १२ वाशकः १३ इति तट्टीका
वासा १४ वासः १५ वाजी १६ वैद्यसिंही १७मातृसिंही १८ इति शब्दरत्नावली
वासका १९ सिंहपर्णी २० इति जटाधरः
सिंहिका २१ भिषङ्माता २२ वसादनी २३सिंहमुखी २४ कण्ठीरवी २५ शितकर्णी २६वाजिदन्ती २७ नासा २८ पञ्चमुखी २९सिंहपत्री ३० मृगेन्द्राणी ३१ अस्य गुणाः ।तिक्तत्वम् कटुत्वम् शीतत्वम् काशरक्त-पित्तकामलाकफवैकल्यज्वरश्वासक्षयनाशित्वञ्च ।तत्पुष्पगुणाः कटुपाकित्वम् तिक्तत्वम् कास-क्षयहरत्वञ्च इति राजनिर्घण्टः
अपि ।“वासको वासिका वासा भिषङ्माता चसिंहिका ।सिंहास्यो वाजिदन्तः स्यादाटरुषोऽटरूषकः
आटरूषो वृषो नाम्ना सिंहपर्णश्च स्मृतः ।वासको वासकृत् सर्य्यः कफपित्तास्रनाशनः
तिक्तस्तुवरको हृद्यो लघुः शीतस्तृडर्त्तिहृत् ।श्वासकासज्वरच्छर्द्दिमोहकुष्ठक्षयापहः
”इति भावप्रकाशः
*
गानाङ्गविशषः यथा, --“मनोहरोऽथ कन्दर्पश्चारुनन्दन एव ।चत्वारो वासकाः प्रोक्ताः शङ्करेण स्वयं पुरा
”केषाञ्चिन्मते नामान्यपि पृथक् ।“विनोदो वरदश्चैव नन्दः कुमुद एव ।चत्वारो वासकाः प्रोक्ता गीतवाद्यविशारदैः
”इति सङ्गीतदामोदरः
(वासरः इति वासकसज्जाशब्दार्थे आलङ्का-रिकाः
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
वासक
पु०
वास--ण्वुल् स्वनामख्याते वृक्षे “येन तेनप्रकारेण वासकः कासनाशकः” इति वैद्यकम्“वासकः कासहृत् स्वर्य्यः कफपित्तास्रनाशनः तिक्त-स्तवरको हृद्यो लघुः शीतस्तृडर्त्तिहृत श्वासकामज्वरच्छर्दिमोहकुष्ठक्षयापहः” भावप्र० गानाङ्गवि-शेषे यथा “मनोहरोऽथ कन्दर्पश्चारुनन्दन एव ।चत्वारो वासकाः प्रोक्ताः शङ्करेण स्वयं पुरा” केषा-ञ्चिम्मते नामान्तरम् “विनोदो वरदश्चैव नन्दःकुमुद एव चत्वारो वासकाः प्रोक्ता गीतवाद्य-विशारदैः” सङ्गीतदा०
Capeller
German
वासक (—°) = 1. 2. 3. वास
n.
Schlafgemach.
Stchoupak
French
वासक-
a. ifc. vêtu de, qui a tel vêtement
m.
n.
d'un Nāga.
वासक-
nt. chambre à coucher.
°सज्जा- a.
f.
(femme) qui a préparé sa chambre pour recevoir le
bien-aimé.