वास (vAsa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 वास m.
  (-सः)
	 1. A house,  a habitation. 
	 2. Site,  situation,  abode or
place of staying or abiding.
	 3. Cloth,  clothes.
	 4. Perfuming.
	 mf. 
(-सः-सा) A plant,  (Justicia ganderussa.)
 E.
  वस् to dwell,  &c.,  aff.
  
घञ्
 or वास् to fumigate,  aff.
   अच् ।

Capeller Eng

English

 1 वास m.
  garment,  clothes. 

 2 वास॑ m.
  staying (esp.    over night),  abiding in (loc.  or
—°),  abiding-place,  house,  home,  state,  condition
 adj.  —° living or
dwelling in. 

 3 वास m.
  odour,  perfume.

Yates

English

 वास (क) वासयति 10.
a. To introduce
another quality
 to perfume
fumigate. (ऋ ङ) 4
d. To sound
like a bird.

 वास (सः) 1.
m.
  A house,  abode
site
 cloth
 perfume.
m.
  f.
  A
plant (Justicia ganderussa).

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	 dwelling
भवन 	-	 bhavana 	-	 n.
  	-	 dwelling
मन्दिर 	-	 mandira 	-	 n.
  	-	 dwelling
वासिन् 	-	  vAsin 	-	 adj.
  	-	 dwelling
आक्षित् 	-	  AkSit 	-	 adj.
  	-	 dwelling
कृतवसति 	-	  kRtavasati 	-	 adj.
  	-	 dwelling
क्षित् 	-	  kSit 	-	 adj.
  	-	 dwelling
नैवासिक 	-	  naivAsika 	-	 adj.
  	-	 dwelling
विवर्तिन् 	-	  vivartin 	-	 adj.
  	-	 dwelling
संनिवासिन् 	-	  saMnivAsin 	-	 adj.
  	-	 dwelling
क्षय 	-	  kSaya 	-	 adj.
  	-	 dwelling
वसति 	-	  vasati 	-	 f.
  	-	 dwelling
पस्त्या 	-	  pastyA 	-	 f.
  	-	 dwelling
अधिवसति 	-	  adhivasati 	-	 f.
  	-	 dwelling
क्षिति 	-	  kSiti 	-	 f.
  	-	 dwelling
वस्ति 	-	  vasti 	-	 f.
  	-	 dwelling
प्रतिष्ठा 	-	  pratiSThA 	-	 f.
  	-	 dwelling
अधिवास 	-	  adhivAsa 	-	 m.
  	-	 dwelling
आवस्थ 	-	  Avastha 	-	 m.
  	-	 dwelling
आवास 	-	  AvAsa 	-	 m.
  	-	 dwelling

वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	 dwelling
भवन 	-	 bhavana 	-	 n.
  	-	 dwelling
मन्दिर 	-	 mandira 	-	 n.
  	-	 dwelling
विष्ठा 	-	  viSThA 	-	 f.
  	-	 dwell
वास 	-	  vAsa 	-	 m.
  	-	 dwell
निवसति  { नि- वस् } 	-	  nivasati  { ni- vas } 	-	 verb 	-	 dwell
अभिरमते  { अभि- रम् } 	-	  abhiramate  { abhi- ram } 	-	 verb 	-	 dwell
वितिष्ठाते  { स्था } 	-	  vitiSThAte  { sthA } 	-	 verb 	-	 dwell
अवत्वेषति  { अव- त्विष् } 	-	  avatveSati  { ava- tviS } 	-	 verb 	-	 dwell
निर्वसति  { निर्वस् } 	-	  nirvasati  { nirvas } 	-	 verb 	-	 dwell
पूर्वयति  { पुर्व् } 	-	  pUrvayati  { purv } 	-	 verb 	-	 dwell
प्रतितिष्ठते  { प्रतिष्ठा } 	-	  pratitiSThate  { pratiSThA } 	-	 verb 	-	 dwell
प्रतितिष्ठति  { प्रतिष्ठा } 	-	  pratitiSThati  { pratiSThA } 	-	 verb 	-	 dwell
प्रतिवसति  { प्रतिवस् } 	-	  prativasati  { prativas } 	-	 verb 	-	 dwell
प्रवसति  { प्रवस् } 	-	  pravasati  { pravas } 	-	 verb 	-	 dwell
लञ्जयति  { लञ्ज् } 	-	  laJjayati  { laJj } 	-	 verb 	-	 dwell
वसति  { वस् } 	-	  vasati  { vas } 	-	 verb 	-	 dwell
सट्टयति  { सट्ट् } 	-	  saTTayati  { saTT } 	-	 verb 	-	 dwell
विवसति  { विवस् } 	-	  vivasati  { vivas } 	-	 verb 	-	 dwell
वसति  { वस् } 	-	  vasati  { vas } 	-	 verb 1 	-	 dwell

वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	 living
अपि ते सर्वे एकत्र एव सन्ति? 	-	 apitesarveekatraevasanti? 	-	 sent.
  	-	 Aretheyalllivingtogether?
ते सर्वे स्वकुटुम्बैः सह सन्ति. 	-	 tesarvesvakuTumbaiHsahasanti. 	-	 sent.
  	-	 Allofthemarelivingwiththeirfamilies.
जगत् 	-	  jagat 	-	 adj.
  	-	 living
वासिन् 	-	  vAsin 	-	 adj.
  	-	 living
सत् 	-	  sat 	-	 adj.
  	-	 living
जीवक 	-	  jIvaka 	-	 adj.
  	-	 living
जीविक 	-	  jIvika 	-	 adj.
  	-	 living
अनाश 	-	  anAza 	-	 adj.
  	-	 living
असुमत् 	-	  asumat 	-	 adj.
  	-	 living
अहर्दृश् 	-	  ahardRz 	-	 adj.
  	-	 living
आर्द्र 	-	  Ardra 	-	 adj.
  	-	 living
आयुष्मत् 	-	  AyuSmat 	-	 adj.
  	-	 living
चर 	-	  cara 	-	 adj.
  	-	 living
चरथ 	-	  caratha 	-	 adj.
  	-	 living
चारिन् 	-	  cArin 	-	 adj.
  	-	 living
चेतोमत् 	-	  cetomat 	-	 adj.
  	-	 living
जङ्गम 	-	  jaGgama 	-	 adj.
  	-	 living
जन्मवत् 	-	  janmavat 	-	 adj.
  	-	 living
जीव 	-	  jIva 	-	 adj.
  	-	 living

वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	 staying
वासिन् 	-	  vAsin 	-	 adj.
  	-	 staying
स्थायिन् 	-	  sthAyin 	-	 adj.
  	-	 staying
कृतवास 	-	  kRtavAsa 	-	 adj.
  	-	 staying
अप्रोषिवस् 	-	  aproSivas 	-	 adj.
  	-	 staying
वर्तन 	-	  vartana 	-	 adj.
  	-	 staying
वर्तिन् 	-	  vartin 	-	 adj.
  	-	 staying
संनिहित 	-	  saMnihita 	-	 adj.
  	-	 staying
स्थायुक 	-	  sthAyuka 	-	 adj.
  	-	 staying
स्थित 	-	  sthita 	-	 adj.
  	-	 staying
ग 	-	  ga 	-	 adj.
  	-	 staying
स्थ 	-	  stha 	-	 adj.
  	-	 staying
वर्तनी 	-	  vartanI 	-	 f.
  	-	 staying
वार्त्ता 	-	  vArttA 	-	 f.
  	-	 staying
वसति 	-	  vasati 	-	 f.
  	-	 staying
वस्ति 	-	  vasti 	-	 f.
  	-	 staying
स्थिति 	-	  sthiti 	-	 f.
  	-	 staying
स्थान 	-	  sthAna 	-	 n.
  	-	 staying
लीन 	-	  lIna 	-	 adj.
  	-	 staying in
नभःस्थ 	-	  nabhaHstha 	-	 adj.
  	-	  sky-staying

वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	 staying
वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	 garment
वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	 dwelling
वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	 living
वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	  clothes
वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	  place or seat of
वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	  dwell
वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	  abode
वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	  abide
वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	  perfuming
वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	  dress
वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	  to take up one's abode
वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	  remaining overnight
वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	  perfume
वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	  habitation
वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	  day's journey
वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	  state
वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	  willow-leaved justicia shrub  [ Gendarussa Vulgaris -  Bot. ]
वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	  living in
वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	  residence
वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	  condition
वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	  situation
वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	  dwelling or living in
वास 	-	 vAsa 	-	 m.
  	-	  abiding

 
   वास  vAsa m.
   remaining overnight   
   परिवासयति  { परिवस् }  parivAsayati  { parivas } verb caus.  let stand overnight    
   वास्यते  { वस् }  vAsyate  { vas } verb  cause to halt or stay   [ overnight,  etc. ]  
   निशोषित  nizoSita adj.
   having remained overnight    
   वासयते  { वस् }  vAsayate  { vas } verb caus.  let anything stand overnight   
   वासयति  { वस् }  vAsayati  { vas } verb caus.  let anything stand overnight    
   वसतीवरी  vasatIvarI f.
   water left standing overnight   
   वासतीवर  vAsatIvara adj.
   relating to water left standing overnight      
            

Wilson

English

 वास r. 10th cl. (वासयति) To introduce another quality,  but
especially fragrant odors,  to perfume,  to incense,  to fumigate,  &c. (ऋ)
वासृ r. 4th cl. (वास्यते) To sound,  especially as a bird.

 वास
m.
  (-सः)
1 A house,  a habitation. 
2 Site,  situation,  abode,  or place of staying or abiding.
3 Cloth,  clothes.
4 Perfuming.
mf.  (-सः-सा) A plant,  (Justicia ganderussa.)
E.
  वस to dwell,  aff.
   घञ्,  or वास to fumigate,  aff.
   अच्.

Apte

English

वासः [vāsḥ],  [वस् निवासे आच्छादने वा घञ्]

Perfume.

Living,  dwelling
 वासो यस्य हरेः करे Bv.*
  1.63
 R.*
  19.2
 नरके नियतं वासो भवतीत्यनुशुश्रुम Bg.*
  1.44.

An abode,  a habitation,  house
 एष शाकुनिकः शेते तव वासं समाश्रितः Mb.
 *  12.145.7.

Site,  situation
 अवाप्य वासं नरदेवपुत्राः Mb.
 *  3.176.4.

A day's journey.

Imagination.  (वासना).

Semblance.

Clothes,  dress. Comp.
   -अ (आ) -गारः,  -रम्,  -गृहम्,  -वेश्यम् n.
  the inner apartments of a house
 particularly bed-chamber
 धर्मासनाद्विशति वासगृहं नरेन्द्रः U.*
  1.7
 समयः खलु ते वासगृहप्र- वेशस्य V.*
  3.

कर्णी a hall where public exhibitions (such as dancing,  wrestling matches &c.
 ) are held.

a sacrificial hall.

गृहम् the inner part of a house.

bed-chamber
 धर्मासनाद्विशति वासगृहं नरेन्द्रः U.*
  1.7.-ताम्बूलम् betel mixed with other fragrant species
 वासताम्बूलवीटिकां ... उपयुज्य Dk.*
  2.2. -पर्ययः a change of residence
 नोत्सीदेम महाराज क्रियतां वासपर्ययः Mb.
 *  3.258.5.-प्रासादः a palace. -भवनम्,  -मन्दिरम्,  -समनम् a dwelling-place,  house. -यष्टिः f.
  a roosting perch,  a rod for a bird to perch on
 उत्कीर्णा इव वासयष्टिषु निशानिद्रालसा बर्हिणः V.*
  3.2
 Me.*
  81. -योगः a kind of fragrant powder. -सज्जा =
  वासकसज्जा q. v. 

Apte 1890

English

 वासः [वस् निवासे आच्छादने वा घञ्] 1 Perfume. 
2 Living,  dwelling वासो यस्य हरेः करे Bv. 1. 63
 R. 19. 2
 Bg. 1. 44. 
3 An abode,  a habitation,  house. 
4 Site,  situation. 
5 Clothes,  dress. 
Comp. 
अ(आ)गारः 
रं,  
गृहं,  
वेश्मन् n. the inner apartments of a house
 particularly bed-chamber
 धर्मासनाद्विशति वासगृहं नरेंद्रः U. 1. 7
 समयः खलु ते वासगृहप्रवेशस्य V. 3. 
कर्णी {1} a hall where public exhibitions (such as dancing,  wrestling matches &c.) are held. {2} a sacrificial hall. 
तांबूलं betel mixed with other fragrant spices. 
भवनं,  
मंदिरं,  
सदनं a dwelling-place,  house 
यष्टिः f. a roosting perch,  a rod for a bird to perch on
 उत्कीर्णा इव वासयष्टिषु निशानिद्रालसा वर्हिणः V. 3. 2
 Me. 79. 
योगः a kind of fragrant powder. 
सज्जा = वासकसज्जा q. v. 

Monier Williams Cologne

English

 1. वास m.
  perfuming,  perfume,  Vikr.
 
 Mālatīm.
  
 Car.

 Gendarussa Vulgaris,  L.
  (also f(आ). )

 2. वास m.
  (fr.  √ 4. वस्) a garment,  dress,  clothes (mc.  for वासस्),  MBh.
   (cf.   कृष्णवास).

 वासः in comp.  for 1. वासस्.

 3. वास॑ m.
  (fr.  √ 5. वस्) staying,  remaining (esp.   ‘overnight’),  abiding,  dwelling,  residence,  living in (loc.   or comp. 
 cf.
   Pāṇ.
  vi,  3,  18,  Sch.),  abode,  habitation,  RV.
   &c.
   &c.
  

 ifc.  =
  having one's abode in,  dwelling or living in

 वासं-√ वस्,  to take up one's abode,  abide,  dwell

 place or seat of (gen.  ),  R.
 

 a day's journey,  ib.

 state,  situation,  condition,  Hariv.
 

 =
  वास-गृह,  bed-chamber (See -सज्जा)

 =
  वासना,  imagination,  idea,  semblance of MBh.
  

Monier Williams 1872

English

 1. वास,  अस्,  m. perfuming,  perfume
 (अस्,  आ),  m. f.
the plant Justicia Ganderussa.
—वास-ताम्बूल,  अम्, 
n. betel mixed with fragrant substances (such as car-
damoms,  camphor,  &c.).
—वास-योग,  अस्,  m. fra-
grant powder sprinkled on the clothes,  (especially)
the red powder scattered about at the Holī festival.

 वास 2. वास,  अस्,  m. (fr. rt. 6. वस्),  dwell-
ing,  resting,  living
 a dwelling-place,  house,  habita-
tion
 site,  situation,  abode,  place of staying or abid-
ing,  [cf. Hib. fos,  ‘staying,  resting.’]
—वास-कर्णी, 
f. a hall where public exhibitions (as Nāches &c. are
held).
—वास-गृह,  अम्,  n. ‘dwelling-house, ’ the
inner part of a house,  an inner or sleeping-room, 
bed-chamber.
—वास-पर्यय,  अस्,  m. change of
residence.
—वास-भवन,  अम्,  n. or वास-भूमि, 
इस्,  f. a place of abode,  dwelling-place,  house.
—वास-
यष्टि,  इस्,  f. a pole or pillar for a bird to perch on, 
a roosting perch.
—वास-वेश्मन्,  अ,  n. the inner
part of a house.
—वासागार (°स-आग्°),  अम्,  n.
‘abiding apartment, ’ the inner or sleeping apartment.
—वासौकस् (°स-ओक्°),  अस्,  n. ‘dwelling-house, ’ the
inner or private apartments.

 वास 3. वास,  अस्,  m. (fr. rt. 5. वस्),  dress-
ing,  dress,  cloth,  clothes.
—वास-सज्जा,  f. a woman
dressed in all her ornaments to receive her lover.

Macdonell

English

 वास 1. vās-a,  m.
  garment,  dress (metr. for 🞄vās-as).

 वास 2. vās-á,  m.
  halting,  esp. for the night,  🞄staying overnight
 resting,  dwelling,  sojourn,  🞄in (lc.,  —°)
 abode,  habitation
 seat of (g.)
 🞄dayʼs journey (rare)
 situation,  condition 🞄(rare): -ṃ vas,  take up oneʼs abode,  abide,  🞄dwell,  live: —°,  a.
  abiding,  living in (C.).

 वास 3. vāsa,  m.
  perfume.

Benfey

English

 वास वास,  i. e. 1. 3. वस् and वास्,  + अ, 
 I. m.
 
 1. Dwelling,  Man.  2,  67
 rest-
ing,  Megh. 77
 living,  Pañc. i. d. 347
Hit. i. d. 113,  M.M.
 with वस्,  to dwell, 
to live (see s.v. 1. वस्).
 2. A dwelling-
place,  Vikr. d. 43
 a habitation,  a house, 
Daśak. in Chr. 188,  12
 Lass. 75,  10.
 3.
Cloth,  Kathās. 3,  71.
 4. Perfuming, 
Vikr. d. 38
 perfume,  Śiś. 9,  52.
 II.
m.
 ,  and f.
  सा,  A plant,  Justicia gan-
derusa.
 -- Comp.
  उदवास,  i. e.
उदन्-,  m.
 
abiding in water,  MBh. 13,  354. गर्-
भ-,  m.
  the womb,  Man.  12,  78.
गृह-,  m.
  1. domestic life.
Utt. Rāmac. 27,  3. 2. living as householder, 
the second order of brahmanical life, 
MBh. 13,  2181.
गो-, 
 I. m.
  a cow-pen, 
ib. 2,  825.
 II. adj.
  covered with the
skin of a bull or cow,  ib. 8,  3650.
जल-, 
 I. m.
  abiding in water,  ib. 12,  9281.
 II.
adj.
  one who abides in water,  ib. 12, 
9280. तपोवास,  i. e.
तपस्-,  m.
  a place
where hermits live,  Hariv. 5168.
पट-, 
m.
  perfumed powder,  Gīt. 1,  35.
भूत-,  m.
  Beleric myrobalan.  मर्-
कट-,  m.
  a spider's web. यथा-वास
+ म्,  adv. as far as to one's own abode, 
home.
रेणु-,  m.
  a bee.
वारि-,  m.
  a
distiller or dealer in spirituous liquors.
शयनीय- (vb. शी),  m.
  a sleeping-room, 
Lass. 2. ed. 19,  22.
स-,  adj.
  1. having
a dwelling. 2. scented.
सु-,  m.
  1. a
pleasant dwelling. 2. an agreeable
perfume.

Apte Hindi

Hindi

वासः
पुं*
  - वास् + घञ्
सुगंध

वासः
पुं*
  - -
"निवास,  आवास"

वासः
पुं*
  - -
"आवास,  रहना,  घर"

वासः
पुं*
  - -
"जगह,  स्थित"

वासः
पुं*
  - -
"कपड़े,  पोशाक"

वासः
पुं*
  - बस्+घञ्
सुगन्ध

वासः
पुं*
  - बस्+घञ्
रहना

वासः
पुं*
  - बस्+घञ्
आवास

वासः
पुं*
  - बस्+घञ्
एक दिन की यात्रा

वासः
पुं*
  - बस्+घञ्
वासना

वासः
पुं*
  - बस्+घञ्
"स्वरुप, आकृति"

L R Vaidya

English

 vAsa {% m. %} 1. Perfume
living,  dwelling,  नरके नियतं वासो भवतीत्यनुशुश्रुम Bg.i.43,  Yaj.iii.297,  R.xix.2
a house,  a habitation
a site,  a situation
dress,  clothes.

Bopp

Latin

 वास m. (r. वस् s. अ)
1) habitatio.
2) cavea avis. UR.
35. 5.
3) i. q. अधिवास. (Hib. fos «a delaying,  staying, 
resting,  cessation».)

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 vāsa,  nt. (this gender questioned for Skt.,  BR s.v. with App. 〔7.1803〕),  dwelling: asmāku vāsaṃ (n. sg.) gagaṇe dhruvaṃ mune LV 〔367.12〕 (vs,  no v.l.).

Lanman

English

 vāsá,  m.
	—1. prop. a staying over night
	—2. an abiding,  32^5
	—3. abiding-place, 
23^20. [√3vas,  ‘dwell’: for mg,  cf.
bhavana.]

Kridanta Forms

Sanskrit

वास (वा꣡स꣡ उपसेवायाम् - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् =  वासनम्
अनीयर् =  वासनीयः - वासनीया
ण्वुल् =  वासकः - वासिका
तुमुँन् =  वासयितुम्
तव्य =  वासयितव्यः - वासयितव्या
तृच् =  वासयिता - वासयित्री
क्त्वा =  वासयित्वा
ल्यप् =  प्रवास्य
क्तवतुँ =  वासितवान् - वासितवती
क्त =  वासितः - वासिता
शतृँ =  वासयन् - वासयन्ती
शानच् =  वासयमानः - वासयमाना

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  वास्
मूलधातुः:
   वास
धात्वर्थः:
  उपसेवायाम्
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  वासयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
  अदन्तः

धातुप्रदीपः

Sanskrit

वास उपसेवायाम् 
- वासयति  अववासत्  329

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 वास,  त् क उपसेवायाम् । इति कविकल्पद्रुमः ।(अदन्त चुरा०-पर०-सक०-सेट् ।) उपसेवातु गुणान्तराधानाम् । अववासद्वस्त्रं चन्द्रनः ।इति दुर्गादासः ॥

 वासः,  पुं,
   (वसन्त्यत्रेति । वस निवासे + “हलश्च ।”३ । ३ । १२१ । इति घञ् ।) गृहम् । इत्य-मरः ॥
 (यथा,  हरिवंशे । १७४ । ३४ ।“उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रन्ते विषादं माकृथाः शुभे ।नैवं विधेषु वासेषु भयमस्ति वरानने ! ॥
”वास्यते इति । वास + घञ् ।) वस्त्रम् । इतितट्टीका ॥
 (वस + भावे घञ् ।) अवस्थानम् ।इति हेमचन्द्रः ॥
 (यथा,  महाभारते । १ ।१२८ । ५० ।“विहारावसथेष्वेव वीरा वासमरोचयन् ॥
”)वासकः । इति शब्दरत्नावली ॥
 सुगन्धिः । इतिवासधात्वर्थदर्शनात् ॥
 * ॥
 स्थानविशेषे वासस्यकर्त्तव्याकर्त्तव्यत्वं यथा,  --देवयान्युवाच ।“वेदाहं तात बालापि कार्य्याणान्तु गतागतिम् ।क्रोधे चैवाभिवादे वा वेद चापि बलाबलम् ॥
शिष्यस्याशिष्यवृत्तेर्हि न क्षन्तव्यं बुभूषता ।तस्मात् सङ्कीर्णवृत्तेषु वासो मम न रोचते ॥
पुंसो येनाभिनन्दन्ति वृत्तेनाभिजनेन च ।न तेषु च वसेत् प्राज्ञः श्रेयोऽर्थी पापबुद्धिषु ॥
ये त्वेवमभिजानन्ति वृत्तेनापि जनेन च ।तेषु साधुषु वस्तव्यं स वासः श्रेय उच्यते ॥
”इति मात्स्वे २८ अध्यायः ॥
 * ॥
अपि च ।“धार्म्मिकैरावृते ग्रामे न व्याधिबहुले भृशम् ।न शूद्रराज्ये निवसेत् न पाषण्डजनैर्वृते ॥
हिमवद्बिन्ध्ययोर्म्मध्यं पूर्व्वपश्चिमयोः शुभम् ।मुक्त्वा समुद्रयोर्देशं नान्यत्र निवसेत् द्बिजः ॥
अर्द्धक्रोशान्नदीकूलं वर्जयित्वा द्विजोत्तमः ॥
नान्यत्र निवसेत् पुण्यं नान्त्यजग्रामसन्निधौ ॥
न संवसेच्च पतितैर्न चण्डालैर्न पुक्कशैः ।न मूर्खैर्नावलिप्तैश्च नान्त्यैर्नान्त्यावसायिभिः ॥
”इति कौर्म्मे उपविभागे २५ अध्यायः ॥

 वासः,  [स्] क्ली,
   (वस्यतेऽनेति । वस आच्छा-दने + “वसेर्णित् ।” उणा० ४ । २१७ । इत्य-सुन् । स च णित् ।) वस्त्रम् । इत्यमरः ॥
(यथा,  मनौ । ४ । ६६ ।“उपानहौ च वासश्च वृतमन्यैर्न धारयेत् ॥
”)पत्रकम् । इति राजनिर्घण्टः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 वास सुरभीकरणे अद० चु०
  उभ०
  सक०
  सेट् । वासयति ते अववासत् त ।

 वास पु०
  वस--निवासे आच्छादने वा आधारकर्मादौ घञ् ।१ गृहे २ वस्त्रे ३ अवस्थाने हेमच० । वास--अच् । ४ वासकेशब्दर० । तत्रार्थे स्त्रीत्वमपि तत्र टाप् । ५ सुगन्धेच । स्थानभेदेऽवस्थाननिषेधी यथा“तस्मात् सङ्कीर्णवृत्तेषु वासो मम न रोचते । पुंसो येनाभिनन्दन्ति वृत्तेनाभिजनेन च । न तेषु च वसेत् प्राज्ञःश्रेयोऽर्थी पापपुद्धिपु । ये त्वेवमभिजानन्ति वृत्तेनाभि-जनेन च । तेषु साधुषु व स्तव्यं सवासः श्रेयसे मतः”मात्स्ये २८ अ० । “धार्मिकैरावृते ग्रामे न व्याधिबहुलेभृशम् । न शूद्रराज्ये निवसेत् न पाषण्डजनैर्वृते ।हिमवद्बिन्ध्ययोर्मध्यं पूर्वपश्चिमयोः शुभम् । मुक्त्वासमुद्रयोर्देशं नान्यत्र निवसेत् द्विजः । अर्द्धक्रोशा-न्नदोकूलं वर्जयित्वा द्विजोत्तमः । नान्यत्र निवसेत् पुण्यंनान्त्यजग्रामसन्निधौ । न संवसेच्च पतितैर्न चण्डालैर्नपुक्कशैः । न मूर्खैर्नावलिप्तैश्च नान्त्यैर्नान्त्यावसायिभिः”कूर्मपु०  १५ अ० । “धनिनः श्रोत्रियो राजा नदी वैद्यश्चपञ्चमः । पञ्च यत्र न विद्यन्ते तत्र वासं न कारयेत्” चाणक्य

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

वास उपसेवायाम्
- वासयति,  अववासत्  वासकः,  वासना  भ्वादौ (1733) वसति,  अवीवसत्,  अदादौ (216) वस्ते इह वस स्नेहादौ (10182)-वासयति  328

धातुवृत्तिः

Sanskrit

वास (अर्थः)  उपसेवायाम्
( वासयति वासना ) युच्,  स्नेहनादौ वासयतीति गतम्वसतीति वस निवासइत्यस्य शपि अयं कथादावपीति दैवपुरुषकारयोः वस्तइत्याच्छादने शब्लुकि,  वस्यतीति स्तम्भने श्यनि 342

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“वास उपसेवायाम्”@} 2 अदन्तः। 
 ‘-- गतिसुखसेवनयोः’ इति जैन-कातन्त्रौ। 
 ‘अयं कथादावपि इति दैवपुरुषकारयोः’ इति माधवः। 
 वासकः-सिका,  विवासयिषकः-षिका
   वासयिता-त्री,  विवासयिषिता-त्री
   इत्यादीनि रूपाणि सर्वाण्यपि चौरादिककालयतिवत् 3 ऊह्यानि। 
 4 ‘बर्ह चर्ह--’ इत्यत्र दण्डके ‘वाहृ प्रयत्ने’ इति भ्वादौ पठित्वा,  ‘वाहते वाहति,  वाहकः,  वाहमानः,  वोढा। 
 वाट्,  वाहः,  वाहनम्,  वाहनीयम्,  वाहिनी पञ्चनद्याम् सेनायाम्” इति काशकृत्स्नधातुपाठे दृश्यते।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१५९३)
 02 =>
  (१०-चुरादिः-१८८५। सक। सेट्। उभ।)
 03 =>
  (१८५)
 04 =>
  (१५९३-आ)

Capeller

German

 1. वास m.
  Gewand,  Kleid.

 2. वास॑ m.
  das Wohnen,  Verweilen in
(Loc. o. —°),  Übernachten
 Wohnung, 
Aufenthalt,  Stätte.

 3. वास m.
  Wohlgeruch.

Grassman

German

 vāsá [von 3. vas],  m.,  Wohnung.
-é {397, 14} śíśum mṛjanti āyávas ná 〰.

Burnouf

French

 वास वास m.
  (वस्) habitation
 nid
		 site.
		 (वस्
2) vêtement
 étoffe.
		 Parfum.  -- M. et f.
  justicia,  bot.
वासक m.
  et f.
  [आ] justicia,  bot.
वासकसज्जिका f.
  femme ayant toutes ses parures et prête
à recevoir son amant.
वासकर्णी f.
  salle d'exposition,  de danse,  etc.
वासगृह n.
  chambre à coucher,  cabinet de toilette.

Stchoupak

French

 १ वास-
 m.
  vêtement.
°धृक्- a. ifc. qui porte tel vêtement.

 २ वास-
 m.
  séjour,  habitation,  halte,  fait de passer la nuit,  étape 
situation,  condition 
 a. ifc. qui séjourne,  fait halte à,  dans 
 -अं कृ-
faire halte,  s'installer 
 -अं वस्- s'installer,  séjourner,  demeurer.
°गृह- °गेह- °भवन- nt. habitation,  chambre à coucher.
°प्रासाद- m.
  palais.
°भूमि- f.
  lieu de séjour,  habitation. 
°यष्टि- f.
  perche pour les oiseaux apprivoisés.
°वेश्मन्- वासागार- nt. = °गृह-।
वासायनिक- a. qui va de maison en maison (?).

 ३ वास-
 m.
  parfum,  odeur (agréable) 
 impression,  illusion (cf. 
वासना-).
°ताम्बूल- nt. bétel parfumé.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.