| YouTube Channel

वाशिता-त्री (vAzitA-trI)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“वाशृ शब्दे”@} 2 3 ‘… वाशति…’ 4 इति प्रयोगदर्शनात् भौवादिकोऽपि अयं धातुः इति ऊह्यते।
‘चीचीकूचीति वाशन्ति सारिकाः--’ 5 इति च।]] ‘वासृ--’ इति काशकृत्स्नः।
‘वाशृ--’ इति कातन्त्राः, अन्ये च वैयाकरणाः।
वाशकः-शिका, वाशकः-शिका, विवाशिषकः-षिका, वावाशकः-शिका
वाशिता-त्री, वाशयिता-त्री, विवाशिषिता-त्री, वावाशिता-त्री
इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि भौवादिककाशतिवत् 6 ऊह्यानि।
शानचि- 7 उद्वाश्यमानः 8, 9 वाशनः 10, वाशा, वाशिका, वाशिरा, 11 वाशुरा, 12 वाशरः, इमानि रूपाणि अस्य धातोः विशेषेण भवन्तीति ज्ञेयम्।
13
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१५९२)
02
=>
 (४-दिवादिः-११६३। अक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 [[[अ]
04
=>
 (ऋक् ५-५४-२)
05
=>
 (महाभारते १६-३८)
06
=>
 (१८६)
07
=>
 [[३। उत्पूर्वकात् धातोः, लटः शानचि कर्तरि शपि, तस्य श्यनि च रूपमेवम्।]]
08
=>
 [[आ। ‘उद्वाश्यमानः पितरं सरामं लुठ्यन् सशोको भुवि रोरुदावान्।।’ भ। का। ३-३२]]
09
=>
 [[४। नन्द्यादेः (३-१-१३४) आकृतिगणत्वात् ण्यन्तात् ल्युः प्रत्ययः।]]
10
=>
 [[B। ‘भृङ्गालीकोकिलक्रुङ्भिर्वाशनैः पश्य लक्ष्मण।’ भ। का। ६-७४]]
11
=>
 [[५। ‘मन्दिवाशि--’ (द। उ। ८-२१) इत्यादिना उरच्प्रत्यये रूपमेवम्। वाश्यतेऽत्यर्थमिति वाशुरः--गर्दभः। ‘मन्दिवासि--’ इति नारायणश्वेत- वनवासिनौ। अत्र धातुवृत्तौ ‘मन्दिवाशि--’ इत्यादिना किरच्प्रत्यये वाशिरः इति दृश्यते। वृत्त्यादावपि वाशुरा इत्येवोदाह्रियते। तरङ्गिण्या- मपि एवमेव।]]
12
=>
 [[६। ‘अर्त्तिकमिभ्रमिदेविवाशि--’ (द। उ। ८-६२) इत्यादिना अरन्प्रत्यये रूपमेवम्। वाशरः = कोकिलः। अत्राह मनोरमाकारः-- ‘केचित्तु सूत्रे वाशिभ्य इति तालव्यं पठित्वा ‘वाशृ शब्दे’ वाश्यते इति वाशरः = कोकिलः इत्याहुः’ इति।]]
13
=>
 [पृष्ठम्१२२६+ २८]