| YouTube Channel

वार्धक (vArdhaka)

 
Apte 1890
English
वार्द्धकं [वृद्धानां समूहः तस्य भावः कर्म वा वुञ्] 1 Old age
किमित्यपास्याभरणानि यौवने धृतं त्वया वार्द्धकशोभि वल्कलं Ku. 5. 44
R. 1. 8
N. 1. 77.
2 The infirmity of old age.
3 A collection of old men.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
वार्धकं स्थाविरं ज्यायान्वर्षीयान्दशमीत्यपि ॥ ३४० ॥
-wordlist-
वार्धक (क्ली), स्थाविर (क्ली), ज्यायस् (पुं), वर्षीयस् (पुं), दशमिन् (पुं)
--source--
उक्षादेरौक्षक मानुष्यकं वार्द्धकमौष्ट्रकम् ॥ १४१६ ॥
स्याद्राजपुत्रकं राजन्यकं राजकमाजकम् ।
वात्सकौरभ्रके कावचिकं कवचिनामपि ॥ १४१७ ॥
-wordlist-
औक्षक (क्ली), मानुष्यक (क्ली), वार्धक (क्ली), औष्ट्रक (क्ली), राजपुत्रक (क्ली), राजन्य (क्ली), राजक (क्ली), आजक (क्ली), वात्सक (क्ली), औरभ्रक (क्ली), कावचिक (क्ली)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वार्द्धकं,
क्ली,
 (वृद्धाणां समूहः । “गोत्रोक्षोष्ट्रोर-भ्रेति ।” ४ । २ । ३९ । इत्यत्र “वृद्धाच्चेति ।”काशिकोक्तेः वुञ् ।) वृद्धसंघातः । (वृद्धस्यभावः कर्म्म वेति । मनोज्ञादित्वात् वुञ् ।)वृद्धस्य भावः । वृद्धस्य कर्म्म । इति मेदिनी ।के, ५६ ॥
(यथा, मार्कण्डेयपुराणे । १०९ ।२४ ।“बाल्ये बालक्रिया पूर्व्वं तद्वत् कौमारके च या ।यौवने चापि या योग्या वार्द्धके वनसंश्रया ॥
”त्रि, वृद्धः । यथा, नैषधे । १ । ७७ ।“फलानि पुष्पाणि च पल्लवे करेवयोऽतिपातोद्गतवातवेपिते ।स्थितैः समादाय महर्षिवार्द्धकाद्वने तदातिथ्यमशिक्षि शाखिभिः ॥
”“महर्षीणां मुनिश्रेष्ठानां मध्ये यो वार्द्धको वृद्ध-स्तस्मात् । त्रिषु स्याद्बार्द्धको वृद्धे क्लीवं तद्भाव-संघयोरिति वलः ।” इति तट्टीका ॥
)