वार्ताकु (vArtAku)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishWilson
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte Hindi
Hindiवार्ताकुः
- "वृत् + काकु, वृद्धिः"
बैंगन का पौधा
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritवार्त्ताकुः, (वर्त्तते इति । वृत् + “वृते-र्वृद्धिश्च ।” उणा० ३ । ७९ । इति काकुः ।)स्वनामख्यातफलवृक्षः । वेगुन इति भाषा ॥
तत्पर्य्यायः । हिङ्गुली २ सिंही ३ भण्टाकी ४दुष्प्रधर्षिणी ५ वार्त्ताकी ६ वार्त्ता ७ वाति-ङ्गणः ८ वार्त्ताकः ९ शाकविल्वः १० राज-कुष्माण्डः ११ । इति जटाधरः ॥
वार्त्तिकः १२वातिगमः १३ वृन्ताकः १४ वङ्गणः १५अङ्गणः १६ । इति शब्दरत्नावली ॥
कण्ट-वृन्ताकी १७ कण्टालुः १८ कण्टपत्रिका १९निद्रालुः २० मांसकफला २१ वृन्ताकी २२महोटिका २३ चित्रफला २४ कण्टकिनी २५महती २६ कट्फला २७ मिश्रवर्णफला २८नीलफला २९ रक्तफला ३० शाकश्रेष्ठा ३१वृत्तफला ३२ नृपप्रियफला ३३ । अस्या गुणाःकटुत्वम् । रुच्यत्वम् । मधुरत्वम् । पित्तना-शित्वम् । बलपुष्टिकारित्वम् । हृद्यत्वम् । गुरु-त्वम् । वातेषु निन्दितत्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
अपि च ।“अग्निप्रदा मारुतनाशिनी चशुक्रप्रदा शोणितवर्द्धिनी च ।हृल्लासकासारुचिनाशिनी चवार्त्ताकुरेषा गुणसप्तयुक्ता ॥
सा बाला कफवातघ्नी पृक्वा सक्षारपित्तला ।सदाफला त्रिदोषघ्नी रक्तपित्तप्रसादनी ॥
अङ्गारपक्वा वार्त्ताकुः किञ्चित्पित्तकरी मता ।कफमेदोऽनिलहरा सरा लघुतरा परा ॥
”इति राजवल्लभः ॥
अन्यच्च ।“वृन्ताकं स्वादु तीक्ष्णोष्णं कटुपाकमपित्तलम् ।ज्वरवातवलासघ्नं दीपनं शुक्रलं लघु ॥
तद्बालं कफपित्तघ्नं वृद्धं पित्तकरं गुरु ।वृन्ताकं पित्तलं किञ्चिदङ्गारोपरिपाचितम् ॥
कफमेदोऽनिलामघ्नमत्यन्तं लघु दीपनम् ।तदेव हि गुरु स्निग्धं सतैलं लवणान्वितम् ॥
अपरं श्वेतवृन्ताकं कुक्कुटाण्डसमं भबेत् ।तदर्शःसु विशेषेण हितं हीनञ्च पूर्व्वतः ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritवार्त्ताकु स्त्री वार्त्तमारोग्यमाकयति गमयति अक--णिच्-उण् । वृन्ताके (वेगुन) शब्दच० । “अग्निप्रदा १ मारुत-नाशिनी २ च शुक्रपदा ३ शोणितवर्द्धिनी ४ च । हृल्लास-कासारुचिनाशिनी च ५ । ६ । ७ । वार्त्ताकुरेषा गुणसप्त-युक्ता । सा बाला कफवातघ्नी पक्वा सक्षारपित्तला ।सदाफला त्रिदोषघ्नी रक्तपित्तप्रसादनी । अङ्गारपक्वावार्त्ताकः किञ्चित् पित्तकरी मता । कफमेदोऽनिल-हरा सरा लघुतरा परा” राजव० । “वृन्ताकं स्वादु-तीक्ष्णोष्णं कटुपाकमपित्तलम् । ज्वरवातनलासघ्नं दी-पनं शुक्रलं लघु । तद्बालं कफपित्तघ्नं वृद्धं पित्त-करं गुरु । वृन्तार्कं पित्तलं किञ्चिदङ्गारोपरिपाचि-तम् । कफमेदोऽनिलामघ्नमत्यन्तं लघु दीपनम् । तदेवहि गुरु स्निग्धं सतैलं लवणान्वितम् । अपरं श्वेत-वृन्ताक कुक्कुटाण्डसमं भवेत् । तदर्शःसु विशेषेण हितंहीनञ्च पूर्वतः” भावप्र० । तत्रार्थे त्रिका० ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.