वारयमाणः (vArayamANaH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Kridanta Forms
Sanskritवृ (वृ꣡ञ् आवरणे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = वारणम् / वरणम्
अनीयर् = वारणीयः / वरणीयः - वारणीया / वरणीया
ण्वुल् = वारकः - वारिका
तुमुँन् = वारयितुम् / वरितुम् / वरीतुम्
तव्य = वारयितव्यः / वरितव्यः / वरीतव्यः - वारयितव्या / वरितव्या / वरीतव्या
तृच् = वारयिता / वरिता / वरीता - वारयित्री / वरित्री / वरीत्री
क्त्वा = वारयित्वा / वृत्वा
ल्यप् = प्रवार्य / प्रवृत्य
क्तवतुँ = वारितवान् / वृतवान् - वारितवती / वृतवती
क्त = वारितः / वृतः - वारिता / वृता
शतृँ = वारयन् / वरन् - वारयन्ती / वरन्ती
शानच् = वारयमाणः / वरमाणः - वारयमाणा / वरमाणा
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“वृङ् संभक्तौ”@} 2 ‘भक्तौ वृणीते, वरणे वृणोति वृणुते वृञः।’ 3 इति देवः।
‘तुदादौ वृङ् संभक्तौ व्रियते’ इति क्षीरस्वामी इति पुरुषकारेण उक्तम्।
प्रकृतक्षीरतरङ्गिण्यां तुदादौ न दृश्यते।
संभक्तिः = संसेवा इति क्षीरस्वामी।
‘स्वीकारः’ इति धातुकाव्यव्याख्या 4।
वारकः-रिका, वारकः-रिका, 5 विवरिषकः-विवरीषकः-वुवूर्षकः-र्षिका, 6 वेव्रीयकः-यिका
7 8 वरिता-वरीता-त्री, वारयिता-त्री, विवरिषिता-विवरीषिता-वुवूर्षिता-त्री, वेव्रीयिता-त्री
-- वारयन्-न्ती, वारयिष्यन्-न्ती-ती
-- वृणानः, वारयमाणः, विवरिषमाणः-विवरीषमाणः-वुवूर्षमाणः, वेव्रीयमाणः
वरिष्यमाणः, वारयिष्यमाणः, विविरिषिष्यमाणः-विवरीषिष्यमाणः, वूवुर्षिष्यमाणः, वेव्रीयिष्यमाणः
वृत्-वृतौ-वृतः
-- -- -- वृतम्-तः, 9, वारितः, विविरिषितः-विवरीषितः-वुवूर्षितः, वेव्रीयितः-तवान्
वरः, 10 वराकः-वराकी, वारः, विवरिषुः-विवरीषुः-वुवूर्षुः, वेव्रियः
वरितव्यम्, वारयितव्यम्, विवरिषितव्यम्-विवरीषितव्यम्-वुवूर्षितव्यम्, वेव्रीयितव्यम्
वरीतव्यम्, वारयितव्यम्, विवरिषितव्यम्-विवरीषितव्यम्-वुवूर्षितव्यम्, वेव्रीयितव्यम्
वरणीयम्, वारणीयम्, विवरिषणीयम्-विवरीषणीयम्-वुवूर्षणीयम्, वेव्रीयणीयम्
वर्यम्, वर्यः 11 12 13 वर्या, वार्याः 14 वृत्यम्, वार्यम्, विवरिष्यम्-विवरीष्यम्-वुवूर्ष्यम्, वेव्रीय्यम्
ईषद्वरः-दुर्वरः-सुवरः
-- -- -- वर्यमाणः, वार्यमाणः, विवरिष्यमाणः-विवरीष्यमाणः-वुवूर्ष्यमाणः, वेव्रीय्यमाणः
वारः, 15 नीवारः, वारः, विवरिषः-विवरीषः-वुवूर्षः, वेव्रियः
वरितुम् 16 -वरीतुम्, वारयितुम्, विवरिषितुम्-विवरीषितुम्-वुवूर्षितुम्, वेव्रीयितुम्
17 वृतिः, वारणा, विवरिषा-विवरीषा-वुवूर्षा, वेव्रीया
18 वरणम्, वारणम्, विवरिषणम्-विवरीषणम्-वुवूर्षणम्, वेव्रीयणम्
वृत्वा, वारयित्वा, विवरिषित्वा-विवरीषित्वा-वुवूर्षित्वा, वेव्रीयित्वा
निवृत्य, निवार्य, निविवरिष्य-निविवरीष्य-निवुवूर्ष्य, निवेव्रीय्य
वारम् २, वृत्वा २, वारम् २, वारयित्वा २, विवरिषम् २ -विवरीषम् २ -वुवूर्षम् २, विवरिषित्वा २ -विवरीषित्वा-वुवूर्षित्वा २, वेव्रीयम् २
वेव्रीयित्वा २
19 वर्वरीका, 20 वरेण्यः, 21 वरूषः, 22 वर्पः।
01 (१६२२)
02 (९-क्र्यादिः-१५०९। सक। सेट्। आत्म।)
03 (श्लो। ३२)
04 (३-९)
05 [[५। ‘इट् सनि वा’ (७-२-४१) इतीड्विकल्पः। इट्पक्षे ‘वॄतो वा’ (७-२-३८) इति इटो दीर्घविकल्पः। इडभावपक्षे ‘इको झल्’ (१-२-१९) इति सनः कित्त्वे, ‘अज्झनगमां सनि’ (६-४-१६) इति दीर्घे ‘उदोष्ठ्यपूर्वस्य’ (७-१-१०२) इति उत्वे, रपरत्वे च ‘हलि च’ (८-२-७७) इति इक उपधाया दीर्घः। तेन सन्नन्ते सर्वत्र रूपत्रयं बोध्यम्।]]
06 [[६। यङन्ते ‘रीङृतः’ (७-४-२७) इति ऋकारान्तस्याङ्गस्य रीङ् इत्यादेशे रूपमेवम्।]]
07 [पृष्ठम्१२४८+ २८]
08 [[१। ‘वॄतो वा’ (७-२-३८) इति इटः विकल्पेन दीर्घः। तेन तव्यतुमुन्नादिषु रूपद्वयं बोध्यम्।]]
09 [[२। सन्नन्ते इड्विकल्पनात् निष्ठायाम् ‘यस्य विभाषा’ (७-२-१५) इतीण्निषेधः।]]
10 [[३। ‘जल्पभिक्षकुट्टलुण्टवृङः षाकन्’ (३-२-१५५) इति तच्छीलादिषु कर्तृषु षाकन्प्रत्ययः। तेन रूपमेवम्। स्त्रियां षित्त्वात् ङीष्प्रत्यये वराकी इति।]]
11 [[आ। ‘सुग्रीवो नाम वर्योऽसौ भवता चारुविक्रमः।।’ भ। का। ६-५१]]
12 [सहस्रेण]
13 [[४। ‘अवद्यपण्यवर्याः--’ (३-१-१०१) इति अनिरोधेष्वर्थेषु वर्या इति निपात्यते। ण्यदपवादोऽयम्। वर्येति स्त्रियां निपात्यते। अनिरोधः = अप्रतिबन्धः। वृत्या अन्या। क्यब्विधौ वृञो ग्रहणम्, न तु वृङः। वार्याः = ऋत्विजः।]]
14 [ऋत्विजः, ]
15 [[५। ‘नौ वृ धान्ये’ (३-३-४८) इति निशब्द उपपदे धान्यविशेषेऽभिधेये धातोः घञ्प्रत्यये उपसर्गस्य--’ (६-३-१२२) इति दीर्घे च रूपमेवम्। अपोऽपवादः। नोवारो नाम व्रीहिः। अकृष्टपच्यधान्यम्। निवरा तु कन्या इति।]]
16 [[B। ‘… अवपरिमलगन्धः केन शक्यो वरीतुम्।।’ शि। व। ११-३४।]]
17 [[६। ‘श्र्युकः क्किति’ (७-२-११) इतीण्निषेधः। एवं क्त्वाप्रत्ययादिष्वपि ज्ञेयम्।]]
18 [पृष्ठम्१२४९+ २७]
19 [[१। ‘शॄपॄवृङां द्वे रुक् चाभ्यासस्य’ (द। उ। ३-३७) इति ईकन्प्रत्यये, अभ्यासस्य रुगागमे च रूपमेवम्। वर्वरीका = संवरणम्।]]
20 [[२। ‘वृङ एण्यः’ (द। उ। ८-३) इति एण्यप्रत्ययः। वृणीते व्रियते वा वरेण्यः = परब्रह्मधाम। परं ब्रह्म, वाचंयमः इति च केचित्।]]
21 [[३। ‘अङ्गूषः’ (द। उ। ९-१९) इति ऊषन्प्रत्यये रूपमेवम्। वरूषः = भोजनम्।]]
22 [[४। औणादिके (द। उ। ९-६१) असुन्प्रत्यये, पुडागमे च रूपमेवम्। रूपस्वाङ्गयो- रभिधेययोः व्रियते तदिति वर्पः = रूपम्।]]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.