वाययिता-त्री (vAyayitA-trI)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“अज गतिक्षेपणयोः”@} 2 क्षेपणम् = प्रेरणम्।
3 वायकः-यिका, वायकः-यिका विवीषकः- 4 अजिजिषकः-षिका,
वेवीयक
5 वेता-त्री, 6 अजिता-त्री, वाययिता-त्री, विवीषिता-त्री, अजिजिषिता, वेवीयिता-त्री
अजन् 7 -न्ती, वाययन्-न्ती, विवीषन्-न्ती, अजिजिषन्-न्ती
वेष्यन्-न्ती-ती, अजिष्यन्-ती-न्ती, बाययिष्यन्-ती-न्ती, विवीषिष्यन्-ती-न्ती, अजिजिषिष्यन्-ती-न्ती
वाययमानः, वाययिष्यमाणः, वेवीयमानः, वेवीयिष्यमाणः
परिवीः-परिव्यौ-परिव्यः, समक्-समजौ-समजः
वीतः, अजितः-वायितम्-तः, विवीषितः, अजिजिषितः, वेवीयितः-तम्-तवान्, अजः, 8 अजा, 9 आजिः, 10 पदाजिः, 11 विवीषुः, विवाययिषुः, अजिजिषुः, आजिजयिषुः, वेबीय
12 वेतव्यम्-अजितव्यम्, वाययितव्यम्, विवीषितव्यम्, अजिजिषितव्यम्, वेवीयितव्यम्
वयनीयम्, वायनीयम्, विवीषणीयम्, अजिजिषणीयम्, वेवीयनीयम्
वेयम्, वाय्यम्, विवीष्यम्, अजिजिष्यम्, वेवीय्यम्
ईषद्वयः, दुर्वयः, सुवयः
वीयमानः, वाय्यमानः, विवीष्यमाणः, अजिजिष्यमाणः
वेवीय्यमानः
13 समजः, 14 समाजः 15, उदाजः, -वायः, वात 16 मजा 17 ः 18, व्यजः 19, व्याजः 20
वेतुम्, अजितुम्, वाययितुम्, विवीषितुम्, अजिजिषितुम्, वेवीयितुम्
वीतिः, अक्तिः, 21 समज्या, वायना, विवीषा, विवाययिषा, अजिजिषा, आजिजयिषा, वेवीया
प्रवयणम् 22 -प्राजनम्, वायनम्, विवीषणम्, अजिजिषणम्, वेवीयनम्
वीत्वा, अजित्वा, वाययित्वा, विवीषित्वा, अजिजिषित्वा, वेवीयित्वा
प्रवीय, प्राज्य, प्रवाय्य, प्रविवीष्य, प्राजिजिष्य, प्रवेवीय्य
वायम् २, वीत्वा २, अजित्वा २, वायम् २ वाययित्वा २, विवीषम् २, विवीषित्वा २, अजिजिषम् २, अजिजिषित्वा २, वेवीयम् २, वेवीयित्वा २
औणादिके = अजिनम् 23 -अजिरम् 24
25
01 (९)
02 (भ्वादिः-१-२३०-सक। सेट्-पर-)
03 [[१। ‘अजेर्व्यघञपोः’ (२-४-५६) इति वीभावः।]]
04 [[२। ‘वलादावार्धधातुके वेष्यते’ (२-४-५६ वा) इति वा वीभावः।]]
05 [[१। आ। आर्धधातुकविवक्षायां वीभावात् हलादित्वात् यङ्।]]
06 [[२। ‘वलादावार्धधातुके वेष्यते’ (२-४-५६ वा) इति वा वीभावः।]]
07 [[आ। ‘अकर्जितोऽसौ हरिखर्जनोत्कधीः अजत्पशुब्रातमजेन तेजितम्’ धा-का-१-३१।]]
08 [[आ। ‘अकर्जितोऽसौ हरिखर्जनोत्कधीः अजत्पशुब्रातमजेन तेजितम्’ धा-का-१-३१।]]
09 [[३। ‘अजाद्यतष्टाप्’ (४-१-४) इति टाप्]]
10 [[४। ‘अज्यतिभ्याम्--पादे च’ (४-१३१) इत्यौणादिकः इण् प्रत्ययः।]]
11 [[४। ‘अज्यतिभ्याम्--पादे च’ (४-१३१) इत्यौणादिकः इण् प्रत्ययः।]]
12 [पृष्ठम्०००९+ ३९]
13 [[१। ‘समुदोरजः पशुषु’ (३-३-६९) इत्यपू।]]
14 [[१आ ‘अजिव्रज्योश्च’ (७-३-६०) इति कुत्वं न भवति। ‘पशूनां समजो ऽन्येषां समाजोऽथ सधर्मिणाम्’ इति अमरकोशः।]]
15 [[B। ‘गुहाद्वारेण निर्यातः समजेन पशूनिव’ भट्टिकाव्ये-७-५९।]]
16 [[C। ‘मेघात्ययोपात्तवनोपशोभं कदम्बकं वातमजं मृगाणाम्’ भ-का-२-१७।]]
17 [[२। ‘वातशुनीतिलशर्घेषु अजधेट्जहातीनां’ (वा। ३-२-२८) इति खश्। मुम्। सार्वधातुकत्वान्न वीभावः।]]
18 (मृगाः)
19 [[३। ‘गोचरसंचरवहव्रजव्यज-’ (३-३-११९) इति घान्तो निपातितः।]]
20 [[ड्। ‘निर्व्याजमिज्या ववृते वचश्च भूयो बभाषे मुनिना कुमारः’ भ-का-२-३७।]]
21 [[४। ‘संज्ञायां समज-’ (३-३-९९) इति स्त्रियां क्यप्। निपातनात् वीभावो न।]]
22 [[५। ‘वा यौ’ (२-४-५७) इति वीभावो वा।]]
23 [[६। अजिनम् = चर्म। अजति-वीयते वा तत्-कर्म, कर्ता वा। इन प्रत्ययः।]]
24 [[७। अजिरम् = वेश्म। अजन्त्यस्मिन् इत्यधिकरणे किर प्रत्ययः।]]
25 [पृष्ठम्००१०+ २७]
1 {@“वय गतौ”@} 2 वायकः-यिका, वायकः-यिका, विवयिषकः-षिका, वावयकः-यिका
वयिता-त्री, वाययिता-त्री, विवयिषिता-त्री, वावयिता-त्री
इत्यादीनि रूपाणि सर्वाण्यपि भौवादिकचयतिवत् 3 बोध्यानि।
शानचि- 4 वयमानः, 5 वयनः, 6 वयटः, 7 इति असच्प्रत्यये णित्संज्ञके च रूपमेवम्।
णित्त्वात् उपधावृद्धिः।
वायसः = काकः।]] वायसः, 8 असुन्प्रत्यये रूपमेवम्।
वयते गच्छति तदाशु इति वयः = शरीरावस्था।
पक्षी इति केचित्।]] वयः, इमानि रूपाण्यधिकान्यत्रेति विशेषः।
वयी = स्त्री, वायिः = सगोत्रः, वायः = व्यर्थः, वायम् = मुखम्।
01 (१५५९)
02 (१-भ्वादिः-४७५। सक। सेट्। आत्म।)
03 (५०२)
04 [पृष्ठम्१२०३+ २९]
05 [[१। तच्छीलादिषु कर्तृषु ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४९) इति युच्प्रत्ययः।]]
06 [[२। ‘शकादिभ्योऽटन्’ (द। उ। ५-२) इत्यटन्प्रत्यये रूपमेवम्। वयटः = रसः।]]
07 [[३। ‘वयो णित्’ [द। उ। ९-४६]
08 [[४। औणादिके [द। उ। ९-४९]
1 {@“वेञ् तन्तुसन्ताने”@} 2 यजादिः।
‘वयते वयतीत्येवं तन्तुसन्तान इष्यते।।’ 3 इति देवः।
‘व्याप्तौ छादने चाह भट्टिः’ इति धा।
का।
व्याख्या 4।
5 6 वायकः-यिका, 7 वायकः-यिका, 8 विवासकः-सिका, 9 वावायकः-यिका
वाता-त्री, वाययिता-त्री, विवासिता-त्री, वावायिता-त्री
10 वयन्-न्ती, वाययन्-न्ती, विवासन्-न्ती
-- इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककायतिवत् 11 ज्ञेयानि।
12 तन्तुवायः, 13 प्रवाणी-निष्प्रवाणिः, 14 उतम्-उतः-उतवान्, प्रोतः, 15 प्रवयणम्, उत्वा, 16 प्रवाय, 17 ऊतिः, 18 विः = पक्षी, वेमा।
19 आवायः, 20 पटोत्।
21
01 (१६४०)
02 (१-भ्वादिः-१००६। सक। अनि। पर।)
03 (श्लो। १०)
04 (२-४३)
05 [पृष्ठम्१२६३+ ३१]
06 [[१। ‘आदेच उपदेशे--’ (६-१-४५) इत्याकारः। ‘आतो युक्--’ (७-३-३३) इति युगागमः।]]
07 [[२। ण्यन्ते सर्वत्रादन्तलक्षणपुगपवादः ‘शाच्छासाह्वाव्यावेपां युक्’ (७-३-३७) इति युगागमः।]]
08 [[३। धातोरनिट्त्वात् रूपाण्येवम्। सन्नन्तेऽभ्यासस्येकारः।]]
09 [[४। यङन्ते सर्वत्र औपदेशिकस्य एकारस्य आकार इति विशेषः। नच वाच्यम्। ‘ग्रहिज्यावयि--’ (६-१-१६) इत्यनेन यङन्ते ङित्त्वात् कथं न सम्प्रसारणमिति
\n\n यतोऽत्र ‘वयि’ ग्रहणात् ‘वेञो वयिः’ (२-४-४१) इति प्राप्तस्य वय्यादेशवि- शिष्टस्य वेञ एव ग्रहणम्
\n\n न त्वस्येति यङन्ते ङित्त्वेऽपि प्रत्ययस्य न सम्प्रसारण- मिति ज्ञेयम्। क्त्वादिषु तु यजादित्वात् सम्प्रसारणमिति विशेषः।]]
10 [[५। ‘-- अशिति’ (६-१-४५) इत्युक्तत्वात् शतरि न आकारः। अयादेशः।]]
11 (२६३)
12 [[६। तन्तून् वयति इति तन्तुवायः। ‘ह्वावामश्च’ (३-२-२) इति कर्मणि उपपदे अण् प्रत्ययः। ‘आतोऽनुपसर्गे कः’ (३-२-३) इत्यस्यापवादः। “आत्वभाविन एजन्तात् आकारान्तनिमित्तकः। प्रत्ययो ज्ञाप्यते सर्वो “ह्वावामश्चे” (३-२-२) त्यणा पुनः।।” इति पदमञ्जरी (६-१-४५)।]]
13 [[७। नवं वासः प्रवयन्त्यस्यामिति प्रवाणी तन्तुवायशलाका। ‘ल्युट् च’ (३-३-११५) इति अधिकरणे ल्युट्। टित्त्वात् स्त्रियां ङीप्।]]
14 [[८। निष्ठायाम् ‘वचिस्वपियजादीनाम् किति’ (६-१-१५) इति सम्प्रसारणे, पूर्वरूपे च रूपमेवम्। एवं क्त्वाप्रभृतिष्वपि ज्ञेयम्।]]
15 [[९। प्रवयणम् इत्यत्र ल्युट्। ‘कृत्यचः’ (८-४-२९) इति णत्वम्।]]
16 [[१०। ‘न ल्यपि’ (६-१-४९) इति सम्प्रसारणनिषेधः।]]
17 [[११। ‘ऊतियूति--’ (३-३-९७) इति क्तिन्नन्तो निपातितः। ऊतिः = वयनम्--इति क्षीरस्वामी। काशिकादिषु तु अवतेरूठि स्वरार्थं निपातनम् इत्युक्तम्।]]
18 [[१२। ‘वेञो डित्’ (द। उ। १-६२) इति इण्प्रत्ययः। प्रत्ययस्य डित्त्वात् टिलोपः। नीडं--वयतीति विः पक्षी
\n\n तन्तुवायो वा।]]
19 [[१३। ‘अवहाराधारावायानामुपसंख्यानम्’ (वा। ३-३-१२२) इति आर्ङ्पूवकादस्मात् घापवादो घञ्। आवयन्ति अस्मिन् इति आवायः = तन्तुवायवाटिका।]]
20 [[१४। पटं वयतीति पटोत्। ‘क्विप् च’ (३-२-७६) इति क्विप्। सम्प्रसारणे पूर्वरूपे च ‘ह्रस्वस्य पिति कृति--’ (६-१-७१) इति तुक्। इति प्रक्रियासर्वस्वम्।]]
21 [पृष्ठम्१२६४+ २८]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.