वाम (vAma)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 वाम mfn.
   (-मः-मा-मं)
	 1. Left,  not right.
	 2. Reverse,  contrary,  inverted.
3. Beautiful,  pleasing.
	 4. Vile,  base,  wicked.
	 5. Short.
	 6. Crooked.
m.
  (-मः)
	 1. A name of ŚIVA.
	 2. KĀMA or CUPID.
	 3. An udder, 
a breast.
	 4. A potherb,  (Chenopodium album. )
	 5. An animal,  a
sentient being.
	 6. A snake.
	 n.
  (-मं) Wealth,  possessions.
	 f.
  (-मा)
1. A woman. 
	 2. Gourī.
	 3. LAKSHMĪ.
	 4. SARASWATĪ.
	 f.
  (-मी)
	 1. A
mare.
	 2. A she-ass.
	 3. A young female elephant.
	 4. The female of
the jackal.
 E.
  वा to go,  Unādi aff.
   मन् ।

Capeller Eng

English

 1 वाम॑ f.
  ई॑ & आ dear,  pleasant,  lovely,  beautiful
 fond
of,  eager or greedy for (—°). m.
  E.
  of Śiva,  a man's name. f.
  वामा a
(beautiful) woman
 f.
  वामी a female or she- (ass,  camel etc.)
 n.
 
anything dear or precious,  wealth,  goods,  etc.

 2 वा॑म a.
  left (not right),  adverse,  contrary,  refractory, 
stubborn,  prude,  coy,  cruel,  wicked,  bad
 n.
  adversity,  mischief.  Abstr. 
°ता† f.
 ,  °त्व† n.
 

Yates

English

 वाम (मः-मा-मं)
a. Left (hand)
 re-
verse
 pleasing
 vile
 short.
crooked.
m.
  Shiva,  Kāma
 udder
animal.
n.
  Wealth.
f.
  A woman, 
Gauri,  &c.
f.
  मी A mare
 she-
ass
 female elephant or jackal.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

वाम 	-	 vAma 	-	 adj.
  	-	  splendid
वाम 	-	 vAma 	-	 adj.
  	-	  low
वाम 	-	 vAma 	-	 adj.
  	-	  reverse
वाम 	-	 vAma 	-	 adj.
  	-	  lovely
वाम 	-	 vAma 	-	 adj.
  	-	  refractory
वाम 	-	 vAma 	-	 adj.
  	-	  cruel
वाम 	-	 vAma 	-	 adj.
  	-	  crooked
वाम 	-	 vAma 	-	 adj.
  	-	  noble
वाम 	-	 vAma 	-	 adj.
  	-	  base
वाम 	-	 vAma 	-	 adj.
  	-	  unfavourable
वाम 	-	 vAma 	-	 adj.
  	-	  pleasant
वाम 	-	 vAma 	-	 adj.
  	-	  coy
वाम 	-	 vAma 	-	 adj.
  	-	  oblique
वाम 	-	 vAma 	-	 adj.
  	-	  agreeable
वाम 	-	 vAma 	-	 adj.
  	-	  fair
वाम 	-	 vAma 	-	 adj.
  	-	  wicked
वाम 	-	 vAma 	-	 adj.
  	-	  opposite
वाम 	-	 vAma 	-	 adj.
  	-	  being or situated on the left side
वाम 	-	 vAma 	-	 adj.
  	-	  fond of
वाम 	-	 vAma 	-	 adj.
  	-	  vile

वाम 	-	  vAma 	-	 adj.
  	-	 unfavourable
प्रतिकूल 	-	  pratikUla 	-	 adj.
  	-	 unfavourable  [ Econ.  ]
अनिष्ट 	-	  aniSTa 	-	 adj.
  	-	 unfavourable
अपरक्त 	-	  aparakta 	-	 adj.
  	-	 unfavourable
अपशुष्क 	-	  apazuSka 	-	 adj.
  	-	 unfavourable
अप्रसन्न 	-	  aprasanna 	-	 adj.
  	-	 unfavourable
असामन्य 	-	  asAmanya 	-	 adj.
  	-	 unfavourable
निरनुरोध 	-	  niranurodha 	-	 adj.
  	-	 unfavourable
पराङ्मुख 	-	  parAGmukha 	-	 adj.
  	-	 unfavourable
पराङ्मुखभूत 	-	  parAGmukhabhUta 	-	 adj.
  	-	 unfavourable
प्रतीपिन् 	-	  pratIpin 	-	 adj.
  	-	 unfavourable
विधुर 	-	  vidhura 	-	 adj.
  	-	 unfavourable
विपरीत 	-	  viparIta 	-	 adj.
  	-	 unfavourable
अप्रीति 	-	  aprIti 	-	 m.
  	-	 unfavourable
अपरत 	-	  aparata 	-	 adj.
  	-	 unfavourable to
विपत्ति 	-	  vipatti 	-	 f.
  	-	 unfavourableness
अविषमम् 	-	  aviSamam 	-	 indecl.
  	-	  not unfavourable
विषमकाल 	-	  viSamakAla 	-	 m.
  	-	 unfavourable time
प्रतिकूल विनिमय 	-	  pratikUla vinimaya 	-	 m.
  	-	 unfavourable exchange  [ Econ.  ]
अपरज्यते  { अपरञ्ज् } 	-	  aparajyate  { aparaJj } 	-	 verb 	-	  become unfavourable to
असमय 	-	  asamaya 	-	 m.
  	-	  unfit or unfavourable time
अस्वन्त 	-	  asvanta 	-	 adj.
  	-	  having an unfavourable issue
प्रतिकूल विनिमय अर्घ 	-	  pratikUla vinimaya argha 	-	 m.
  	-	 unfavourable rate of exchange  [ Econ.  ]
विकारित 	-	  vikArita 	-	 adj.
  	-	  rendered unfavourable or unfriendly
अजन्य 	-	  ajanya 	-	 n.
  	-	  any portent unfavourable to mankind
महापवित्र 	-	  mahApavitra 	-	 adj.
  	-	  greatly protecting against unfavourable influences
अशिमिविद्विष् 	-	  azimividviS 	-	 adj.
  	-	  not unfavourable to or counteracting the labours of men

Wilson

English

 वाम
mfn.
   (-मः-मा-मं)
1 Left,  not right.
2 Reverse,  contrary,  inverted.
3 Beautiful,  pleasing.
4 Vile,  base,  wicked.
5 Short.
6 Crooked.
m.
  (-मः)
1 A name of ŚIVA.
2 KĀMA or CUPID.
3 An udder,  a breast.
4 A potherb,  (Chenopodium album. )
5 An animal,  a sentient being.
6 A snake.
n.
  (-मं) Wealth,  possessions.
f.
  (-मा)
1 A woman. 
2 GAURĪ.
3 LAKṢMĪ.
4 SARASVATĪ.
f.
  (-मी)
1 A mare.
2 A she-ass.
3 A young female elephant.
4 The female of the jackal.
E.
  वा to go,  Uṇādi aff.
   मन्.

Apte

English

वाम [vāma],  a.
  Left (opp.  दक्षिण)
 विलोचनं दक्षिणमञ्जनेन संभाव्य तद्वञ्चितवामनेत्रा R.*
  7.8
 Me.*
  8, 98.

Being or situated on the left side
 वामश्चायं नदति मधुरं चातकस्ते सगन्धः Me.*
  9
 (वामेन is used adverbially in the same sense
 e. g.  वामेनात्र वटस्तमध्वगजनः सर्वात्मना सेवते K. P.*
   1).

(a) Reverse,  contrary,  opposite,  adverse,  unfavourable
 तदहो कामस्य वामा गतिः Gīt.*
  12
 Māl.
 9.8
 Bk.*
  6.17
 (b) Acting contrary,  of an opposite nature
 यान्त्येवं गृहिणीपदं युवतयो वामाः कुलस्याधयः Ś.*
  4.18. (c) Perverse,  crooked-natured,  refractory
 Ś.*
  6. (d Coy (in love). (e) Hard,  cruel.

Vile,  wicked,  base low,  bad
 उवाच वामं चक्षुर्भ्यामभिवीक्ष्य दहन्निव Bhāg.*
  4.2.8
 आसक्तास्तास्वमी मूढा वामशीला हि जन्तवः Ki.*
  11.24.

Lovely,  beautiful,  charming
 as in वामलोचना
 वामोरू
 वामभ्रूः वामस्वभाव q. v. 

Short.

मः A sentient being,  an animal.

N.
  of Śiva. 

Of Cupid,  the god of love.

A snake.

An udder,  a breast.

Prohibited or forbidden act or practice (as drinking wine).

The left hand.

मम् Wealth,  possessions.

Any lovely or desirable thing.

Adversity,  misfortune.Comp.   -अङ्गी f.
  a beautiful woman
 वामाङ्गीकृतवामाङ्गि कुण्डलीकृतकुण्डलि Udb. -आचारः,  -मार्गः the left-hand ritual or doctrine of the Tantras
 the doctrine of resorting to मांस,  मद्य,  मत्स्य,  मैथुन and मुद्रा. -आपीडनः the Pilu tree.

आवर्तः a conch-shell,  the spiral of which runs from right to left. -इतर a.
  right. -ऊरु,  -ऊरू f.
  a woman with handsome thighs
 तदिदं विषहिष्यते कथं वद वामोरु चिताधिरोहणम् R.*
  8.57. -कुक्षिः left side of the abdomen.  -दृश् f.
  a woman (with lovely eyes).

देवः N.
  of a sage.

N.
  of Śiva
 नाहं न यूयं यदृतां गतिं विदुर्न वामदेवः किमुतापरे सुराः Bhāg.*
  2.6.36. -नयना a fair-eyed woman.  -नी a.
  bringing wealth
 Ch. Up.-नेत्रम् a mystical N.
  of the vowel ई. -भ्रूः f.
  a beautiful-eyebrowed woman
 केनेत्थं परमार्थतो$र्थवदिव प्रेमास्ति वाम- भ्रुवाम् Pt.*
  1.136. -लोचना a woman with lovely eyes
 विरूपाक्षस्य जयिनीस्ताः स्तुवे वामलोचनाः K. P.*
   1
 R.*
  19.13.-शील a.
  of a perverse or crooked nature
 cross-tempered
 तदेहि वामशीलां मालतीं निर्भर्त्सयामः Māl.
 7. (-लः) an epithet of the god of love. -स्वभाव a.
  of noble character
 निरीक्ष्य कृष्णा$पकृतं गुरोः सुतं वामस्वभावा कृपया ननाम च Bhāg.*
  1.7.42. -हस्तः the dew-lap of a goat.

Apte 1890

English

 वाम a. 1 Left(opp. दक्षिण)
 विलोचनं दक्षिणमंजनेन संभाव्य तद्वंचितवामनेत्रा R. 7. 8
 Me. 78,  96. 
2 Being or situated on the left side
 वामश्चायं नदति मधुरं चातकस्ते सगंधः Me. 9
 (वामेन is used adverbially in the same sense
 e. g. वामेनात्र वटस्तमध्वगजनः सर्वात्मना सेवते K. P. 10). 
3 (a) Reverse,  contrary,  opposite,  adverse,  unfavourable
 तदहो कामस्य वामा गतिः Gīt. 12
 Māl. 9. 8,  Bk. 6. 17. (b) Acting contrary,  of an opposite nature
 यांत्येवं गृहिणीपदं युवतयो वामाः कुलस्यावयः Ś. 4. 17. (e) Perverse,  crooked-natured,  refractory
 Ś. 6. 
4 Vile,  wicked,  base,  low,  bad
 Ki. 11. 24. 
5 Lovely,  beautiful,  charming
 as in वामलोचना q. v. 
6 Short. 
मः 1 A sentient being,  an animal. 
2 N. of Śiva. 
3 Of Cupid,  the god of love. 
4 A snake. 
5 An udder,  a breast. 
6 Prohibited or forbidden act or practice (as drinking wine). 
मं Wealth,  possessions. 
Comp. 
आचारः 
मार्गः the left-hand ritual or doctrine of the Tantras. 
आपीडनः the Pīlu tree. 
आवर्तः {1} a conch-shell,  the spiral of which runs from right to left. 
ऊरु,  
ऊरू f. a woman with handsome thighs
 तदिदं विषहिष्यते कथं वद वामोरु चिताधिराहेणं R. 8. 57. 
दृश् f. a woman (with lovely eyes). 
देवः {1} N. of a sage. {2} N. of Śiva. 
भ्रूः f. a beautifuleye-browed woman
 Pt. 1. 136. 
लोचना a woman with lovely eyes
 विरूपाक्षस्य जयिनीस्ताः स्तुवे वामलोचनाः K. P. 10
 R. 19. 13. 
शील a. of a perverse or crooked nature
 crosstempered: तदेहि वामशीलां मालतीं निर्भर्त्सयामः Māl. 7. (
लः) an epithet of the god of love. 

Monier Williams Cologne

English

 1. वाम m.
  (for 2. and 3. See col. 2) the act of vomiting g. ज्वलादि

 2. वाम॑ mf(ई॑ or आ)n.  (fr.  √ 1. वन्
 for 1. See col. 1) lovely,  dear,  pleasant,  agreeable,  fair,  beautiful,  splendid,  noble,  RV.
   &c.
   &c.
  

 (ifc. ) striving after,  eager for,  intent upon,  fond of Kāv.
 
 Kathās.
 
 Rājat.

 वाम॑ m.
  the female breast,  L.
 

 the god of love,  L.
 

 N.
  of Śiva,  BhP.
  

 of a Rudra,  ib.

 of Varuṇa,  L.
 

 (with Śaivas) =
  वाम-देव-गुह्य,  Sarvad.
 

 of a son of Ṛcīka,  MBh.
   (B. राम)

 of a son of Kṛṣṇa and Bhadrā,  BhP.
  

 of a prince (son of Dharma),  Cat.
 

 of a son of Bhaṭṭa-nārāyaṇa,  Kṣitīś. (cf.   -देव)

 of one of the Moon's horses,  VP.
  

 वाम॑ m.
  or n.
  a kind of pot-herb,  Chenopodium Album,  L.
 

 वाम॑ n.
  a lovely thing,  any dear or desirable good (as gold,  horses &c.
  ),  wealth,  fortune,  RV.
  
 AV.
  
 Br.
 
 ChUp.
   

 वाम॑ mfn.
   relating to a mare,  Pat.
  (cf.   under ई f.
  above).

 3. वा॑म mf(आ)n.  (perhaps originally identical with 2. above) left,  not right,  being or situated on the left side,  ŚBr.
   &c.
   &c.
   (the quivering of the left eye or arm is supposed to be a good omen in women and of the left arm a bad omen in men)

 reverse,  adverse,  contrary,  opposite,  unfavourable,  Kāv.
 
 Kathās.

 crooked,  oblique (अम् ind.
  sideways),  BhP.
  

 refractory,  coy (in love),  Sāh.
 

 acting in the opposite way or differently,  Śak.
  iv,  18

 hard,  cruel,  Kāv.
 
 Pur.

 vile,  wicked,  base,  low,  bad,  Kir.
 

 वा॑म m.
  or n.
  the left side (वामाद् दक्षिणम्,  from the left to the right
 वामेन,  on the left side),  Kāv.
 
 Kathās.
 

 वा॑म m.
  the left hand,  RāmatUp.
   

 a snake,  L.
 

 an animal,  sentient being,  L.
 

 वा॑म n.
  adversity,  misfortune,  Kathās.
 

 the left-hand practices of the followers of the Tantras (=  वामाचार,  q.v.),  Cat.
 

Monier Williams 1872

English

 1. वाम,  अस्,  m. (for 2. see below),  the act of
vomiting.

 वाम 2. वाम,  अस्,  आ or ई,  अम् (according to
Uṇādi-s. 1. 139. fr. rt. 2. वा
 according to others
fr. rt. 1. वन्,  ‘to hurt or to like’),  reverse,  adverse, 
opposite,  contrary,  inverted
 left,  not right
 crooked
bad,  vile,  base,  wicked
 short
 beautiful,  handsome, 
pleasing
 (अस्),  m.,  N. of Śiva
 of Kāma (god of
love)
 a breast,  udder
 a pot-herb,  Chenopodium
Album
 an animal,  sentient being
 a snake
 (अम्), 
n. anything desirable or pleasing,  wealth,  possessions
(आ),  f. a woman
 N. of Gaurī
 of Lakṣmī
 of
Sarasvatī
 (ई),  f. a mare
 a she-ass
 a young
female elephant
 the female of the jackal
 [cf. Old
Germ. winistar
 Angl. Sax. wynstre.]
—वाम-
जात,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. produced from wealth.
—वा-
म-जुष्ट,  अम्,  n.,  N. of a Tantra work (= वाम-
केश्वर-तन्त्र).
—वाम-ता,  f. or वाम-त्व,  अम्, 
n. contrariety,  perverseness
 wickedness,  craftiness
disfavour
 loveliness.
—वाम-दृश्,  क्,  f. a woman.
—वाम-देव,  अस्,  m.,  N. of a Vedic Ṛṣi (having
the patronymic Gautama,  author of the hymns Ṛg-
veda IV. 1 — 41,  45 — 48,  comprising nearly the whole
fourth Maṇḍala)
 of Śiva
 of an author.
—वाम-
देव्य,  अस्,  m. a patronymic of Aṃho-muc (author
of Ṛg-veda X. 127)
 of Bṛhad-uktha
 of Mūrdhan-
vat.
—वाम-नीति,  इस्,  इस्,  इ,  Ved. leading or guiding
to wealth,  (Sāy. on Ṛg-veda VI. 47,  7. वननीया-
नां धनानां नेतृ।)
—वाम-नेत्र,  अम्,  n. a
mystical name of the long vowel ई
 (आ),  f. a woman
with beautiful eyes,  a handsome woman in general.
—वाम-मार्ग,  अस्,  m. the left hand way or ritual
see वामाचार.
—वाम-लोचन,  अस्,  आ,  अम्,  fine-
eyed
 (आ),  f. a handsome-eyed woman.
—वाम-
शील,  अस्,  आ,  अम्,  refractory in disposition
 (अस्),  m.
an epithet of Kāma.
—वामाक्ष (°म-अक्°),  अस्,  ई, 
अम्,  having beautiful eyes
 (ई),  f. a woman with
lovely eyes.
—वामाक्षि (°म-अक्°),  इ,  n. the left eye.
—वामाचार (°म-आच्°),  अस्,  m. the left hand ritual
or doctrine of the Tantras,  i. e. the worship of the
Śakti or Female Energy personified as the wife of
Śiva according to the grosser system (in which the
eating of flesh,  drinking of spirits,  &c. is practised, 
cf. दक्षिणाचार).
—वामाचारिन्,  ई,  m. a follower
of the left hand ritual of the Tantras.
—वामापीडन
(°म-आप्°?),  अस्,  m. the tree Salvadora Persica,  &c.
(= पीलु).
—वामावर्त (°म-आव्°),  अस्,  m. a conch-
shell with the spiral running from right to left.
—वामोरु (°म-ऊरु°),  उस्,  उस् or ऊस्,  उ,  having
handsome thighs
 (उस् or ऊस्),  f. a handsome-thighed
woman.
—वामोरु-तरा or वामोरू-तरा,  f. a very
handsome-thighed woman.

Macdonell

English

 वाम 1. vā-má [√ 3. vā],  a.
  (ī́,  V.
 ā,  C.) 🞄pleasant,  fair,  lovely
 benignant
 dear
 beautiful,  🞄noble
 striving after,  eager for (—°)
 🞄n.  fortune,  wealth (V.).

 वाम 2. vā́ma,  a.
  left,  being on the left (the 🞄quivering of the left arm or eye is a good 🞄omen in women,  the quivering of the left 🞄arm a bad omen in men)
 crooked,  oblique 🞄(rare)
 acting in the opposite way or differently 🞄(rare)
 refractory,  coy (in love)
 adverse 🞄(fortune)
 hard,  cruel (love)
 perverse,  🞄wicked (rare)
 m.
  n.
  left side: in.  vāmena,  🞄on the left
 vāmād dakṣiṇam,  from left 🞄to right
 n.
  adversity,  misfortune.

Benfey

English

 वाम वाम, 
 I. adj.
 
 1. Left (not
right),  Rājat. 5,  97
 Megh. 94.
 2.
Reverse,  adverse,  Pañc. ii. d. 87
opposite,  Śāk. d. 93 (those who act in
an opposite way).
 3. Bad,  wicked, 
crooked,  Kir. 11,  24.
 4. Short.
 5. Beau-
tiful,  Pañc. i. d. 152.
 II. m.
 
 1. Śiva.
 2. Kāma.
 3. An udder.
 4. An animal.
 5. A snake.
 III. f.
  मा।
 1. A woman. 
 2. Gaurī.
 3. Lakṣmī.
 4. Sarasvatī.
 IV. f.
  मी।
 1. A mare,  Ragh. 5,  32.
 2.
A she-ass.
 3. A young female ele-
phant.
 4. The female of a jackal.
 V. n.
 
Wealth,  Chr. 287,  1 = Rigv. i. 48,  1. --
Cf.  O.H.G. winistar
 A.S. wynstre.

Hindi

बायीं ओर

Apte Hindi

Hindi

वाम
वि* - "वम् + ण,  अथवा वा + मन्"
बायाँ

वाम
वि* - -
बाई और स्थित या विद्यमान

वाम
वि* - -
"उलटा,  विरुद्ध,  विरोधी,  विपरीत,  प्रतिकुल"

वाम
वि* - -
"विरुद्ध-कार्य करने वाला,  विपरीत प्रकृति का @ श* ४/१८"

वाम
वि* - -
"कुटिल,  वक्रप्रकृति,  दुराग्रहीं,  हठी"

वाम
वि* - -
"दुष्ट,  दुर्वृत्त,  अधम,  नीच,  कमीना"

वाम
वि* - -
"प्रिय,  सुन्दर,  लावण्यमय"

वामः
पुं*
  - -
"सजीव प्राणी,  जन्तु"

वामः
पुं*
  - -
शिव

वामः
पुं*
  - -
"प्रेम के देवता,  कामदेव"

वामः
पुं*
  - -
साँप

वामः
पुं*
  - -
"औड़ी,  ऐन,  स्त्री की छाती"

वामम्
नपुं*
   - -
"धनदौलत,  जायदाद"

वाम
वि* - वाम्+ण अथवा वा+मन्
बाँवा

वाम
वि* - वाम्+ण अथवा वा+मन्
"उल्टा, विपरीत, विरोधी"

वाम
वि* - वाम्+ण अथवा वा+मन्
"क्रूर, कठोर "

वाम
वि* - वाम्+ण अथवा वा+मन्
दुष्ट

वाम
वि* - वाम्+ण अथवा वा+मन्
मनोरम

वामः
पुं*
  - वाम्+ण अथवा वा+मन्
कामदेव

वामः
पुं*
  - वाम्+ण अथवा वा+मन्
साँप

वामः
पुं*
  - वाम्+ण अथवा वा+मन्
"छाती, ऐन, औड़ी"

वामः
पुं*
  - वाम्+ण अथवा वा+मन्
निषिद्ध कार्य

वामम्
नपुं*
   - वाम्+ण अथवा वा+मन्
"संपत्ति, दौलत"

वामम्
नपुं*
   - वाम्+ण अथवा वा+मन्
"दुर्भाग्य, विपत्ति"

वामम्
नपुं*
   - वाम्+ण अथवा वा+मन्
कमनीय वस्तु

L R Vaidya

English

 vAma {% (I) a. (f. मा or मी) %} 1. Adverse,  opposite,  contrary,  Bt.vi.17
left,  (op. to दक्षिण),  एकः सख्यास्तव सह मया वामपादाभिलाषी Megh.ii.15,  33
being on the left side,  वामश्चायं नदति मधुरं चातकस्ते सगंधः Megh.i.9
beautiful,  handsome
vile,  wicked,  bad.

 vAma {% (II) m. %} 1. An udder,  a breast
a sentient being
a snake
an epithet of Śiva
of Kāmadeva.

 vAma {% (III) n. %} Wealth,  possessions.

Bopp

Latin

 वाम Adj.
1) laevus,  sinister. SU. 4. 13.
2) pulcher,  prae-
sertim in compositione cum vocibus quae corporis quod-
piam membrum significant. N. 16. 37. (Fortasse germ.
vet. winster,  winister laevus (Graff. I. 893.)
 anglo-sax.
vinstre huc pertinent,  cum suff. compar. sicut in lat. si-
nister,  dexter et inserto s euphonico inter n,  pro m, 
et t
 v. gramm. comp. 95.
 cambro-brit. gwymp pul-
cher.)

Lanman

English

 vāmá,  a. lovely,  pleasant
 as n. a lovely
thing,  a joy. [√van: cf. dhūma and
√1dhvan.]

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  वाम
adjective
 
शरीरस्य सः भागः यः पूर्वाभिमुखे स्थिते उत्तरां दिशम् अभि वर्तते।
 "युद्धे रघुवीरेण स्वस्य वामः हस्तः परिच्युतः।"

Synonyms:
  विपरीत,  प्रतिकूल,  वाम
adjective
 
यद् अनुकूलं नास्ति।
 "विपरीता परिस्थतिः दृष्ट्वा सः बहिः गतः।"

Synonyms:
  सुन्दर,  चारु,  रुचिर,  सुदृश्य,  शोभन,  कान्त,  वाम,  सुरुप,  मनोरम,  मनोज्ञ,  साधु,  सौम्य,  श्रीयुक्त,  सुमुख,  अभिराम,  सुषम,  पेशल,  रुच्य,  मञ्जु,  मञ्जुल,  वृन्दार,  मनोहारिन्,  लावण्यवत्,  रूपवत्,  भद्रक,  रमणीय,  रामणीयक,  बन्धूर,  बन्धुर,  वल्गु,  हारि,  स्वरूप,  अभिरूप,  दिव्य
adjective
 
रूपलावण्यसम्पन्नः।
 "बालकः सुन्दरः अस्ति।"

Synonyms:
  विपरीत,  विलोम,  प्रतीकूल,  अपष्ठूर,  वाम,  प्रसव्य,  प्रतीलोम,  अपष्ठू,  सव्य,  विलोमक,  अपसव्य,  प्रतीप,  व्यपोढ,  विपर्यय
adjective
 
क्रममान्यतादिभिः दृष्ट्या अन्यथात्वम्।
 "तयोः मतप्रवाहाः विपरीताः तथापि उभौ अपि सुहृदौ।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

skyug pa
१) उद्गीर्ण २) निवान्त ३) वाम

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
चारु हारि रुचिरं मनोहरं वल्गु कान्तमभिरामबन्धुरे ।
वामरुच्यसुषमाणि शोभनं मञ्जुमञ्जुलमनोरमाणि च ॥ १४४४ ॥
साधुरम्यमनोज्ञानि पेशलं हृद्यसुन्दरे ।
काम्यं कम्रं कमनीयं सौम्यं च मधुरं प्रियम् ॥ १४४५ ॥
-wordlist-
 
चारु (वा),  हारि (वा),  रुचिर (वा),  मनोहर (वा),  वल्गु (वा),  कान्त (वा),  अभिराम (वा),  बन्धुर (वा),  वाम (वा),  रुच्य (वा),  सुषम (वा),  शोभन (वा),  मञ्जु (वा),  मञ्जुल (वा),  मनोरम (वा),  साधु (वा),  रम्य (वा),  मनोज्ञ (वा),  पेशल (वा),  हृद्य (वा),  सुन्दर (वा),  काम्य (वा),  कम्र (वा),  कमनीय (वा),  सौम्य (वा),  मधुर (वा),  प्रिय (वा)

--source--
 
प्रतिकूलं तु विलोममपसव्यमपष्ठुरम् ।
वामं प्रसव्यं प्रतीपं प्रतिलोममपष्टु च ॥ १४६५ ॥
-wordlist-
 
प्रतिकूल (क्ली),  विलोम (क्ली),  अपसव्य (क्ली),  अपष्ठुर (क्ली),  वाम (क्ली),  प्रसव्य (क्ली),  प्रतीप (क्ली),  प्रतिलोम (क्ली),  अपष्ठु (क्ली)

--source--
 
वामं शरीरेऽङ्गं सव्यमपसव्यं तु दक्षिणम् ।
-wordlist-
 
वाम (क्ली),  सव्य (क्ली),  अपसव्य (क्ली),  दक्षिण (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

प्राग्र्य
प्राग्र्य,  प्राग्रहर,  प्रवेक,  अपर,  वर्य,  वरेण्य,  वर,  श्रेष्ठ,  प्रेष्ठ,  अनुत्तम,  मधुर,  मञ्जु,  प्रिय,  मञ्जुल,  हृद्य,  हारि,  मनोहर,  रुचिर,  कान्त,  पर,  सुन्दर,  सौम्य,  साधु,  वल्गु,  चारु,  सुषम,  वाम,  शुभ,  पेशल,  अग्र्य,  प्रधान,  प्रमुख,  पुरोग,  मुख्य,  परार्ध्य,  प्रवर,  प्रवर्ह,  अग्रेसर,  सत्तम,  उत्तम,  ग्रामण्य,  अग्रण्य
प्राग्र्यं प्राग्रहरं प्रवेकमपरं वर्यं वरेण्यं वरं, 
श्रेष्ठं प्रेष्ठमनुत्तमं च मधुरं मञ्जु प्रियं मञ्जुलम् ।
हृद्यं हारि मनोहरं च रुचिरं कान्तं परं सुन्दरं, 
सौम्यं साधु च वल्गु चारु सुषमं वामं शुभं पेशलम् ॥ ६८९ ॥
अग्र्यं प्रधानं प्रमुखं पुरोगं, 
मुख्यं परार्ध्यं प्रवरं प्रवर्हम् ।
अग्रेसरं सत्तममुत्तमं च, 
ग्रामण्यमग्रण्यमुदाहरन्ति ॥ ६९० ॥
verse 4.1.1.689
page 0080

वाम
वाम,  सव्य
वामं सव्यं विदुः प्राज्ञा अपसव्यं च दक्षिणम् ।
verse 4.1.1.756
page 0087

वाम
वाम,  प्रतिकूल
वामः प्रतिकूलेऽपि प्रोक्तौ शुक्लेऽपि शुचिरामौ ॥ ८०८ ॥
verse 5.1.1.808
page 0093

Tamil

வாம : இடது,  எதிரான,  அழகான.

Mahabharata

English

Vāma^1,  § 717b (Nārāyaṇīya): XII,  343,  13261 (ºādeśitamārgeṇa,  Nīl. explains V. = Vāmadeva (= Śiva?)).

Vāma^2,  a ṛshi. § 775 (Ānuśāsanik.): XIII,  166,  7671 (one of the ṛshis of the north,  only C.,  B. Rāmaḥ).

Vāma^3 = Śiva (1000 names^2).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 वामं,  क्ली,
   (वा + “अर्त्तिस्तुसुहुसृधृक्षीति ।”उणा० १ । १३९ । इति मन् ।) धनम् । इतिमेदिनी । मे,  २९ ॥
 वास्तूकम् । इति जटाधरः ॥

 वामः,  त्रि,  (वमति वम्यते वेति । वम उद्गिरणे +“ज्वलितिकसन्तेभ्यो णः ।” ३ । १ । १४० । इतिणः । यद्वा,  वातीति । वा गतिगन्धनयोः +“अर्त्तिस्तुसुहुसृधृक्षिक्षुभायावापदीति । उणा०१ । १३९ । इति मन् ।) वल्गुः । (यथा, रघौ । ७ । ५७ ।“स दक्षिणं तूणमुखेन वामंव्यापारयन् हस्तमलक्ष्यताजौ ।आकर्णकृष्टा सकृदस्य योद्धुःमौर्व्वीव बाणान् सुषुवे रिपुघ्नान् ॥
”)प्रतीपः । (यथा,  वैराग्यशतके । ५३ ।“दुःखेनोपार्ज्ज्यन्ते पाल्यन्ते प्रत्यहञ्च लाल्यन्ते ।वामाः स्त्रियो विमूढैरुपभुञ्जानाः सुखं विगु-णम् ॥
”यथाच,  साहित्यदर्पणे । १० ।“वामा यूयमहो विडम्बरसिकः कीदृक् स्मरोवर्त्तते ॥
”)सव्यः । इत्यमरमेदिनीकारौ ॥
 (यथा,  राज-तरङ्गिण्याम् । १ । २ ।“भालं वह्निशिखाङ्कितं दधदधिश्रोत्रं वहन्सम्भृत-क्रीडत् कुण्डलिजृम्भितं जलधिजच्छायाच्छ-कण्ठच्छविः ।वक्षो बिभ्रदहीनकञ्चुकचितं बद्धाङ्गनार्द्धस्य वोभागः पुङ्गवलक्षणोऽस्तु यशसे वामोऽथवादक्षिणः ॥
”)अधमः । इति सिद्धान्तकौमुद्यामुणादिवृत्तिः ॥
वामहस्तेन जलपानभोजननिषेधो यथा ।हारीतः ।“न पिबेन्न च भुञ्जीत द्बिजः सव्येन पाणिना ।नैकहस्तेन च जलं शूद्रेणावर्ज्जितं पिबेत् ॥
”इति आह्निकतत्त्वम् ॥
अपि च ।“न वामहस्तेनोद्धत्य पिबेद्बक्त्रेण वा जलम् ।नोत्तरेदनुपस्पृश्य नाप्सु रेतः समुत्सृजेत् ॥
”इति कौर्म्मे १५ अध्यायः ॥
“वामः कायो ब्राह्मणोऽपि मांसमद्यादिभुक्तये ।कृतो मया मोहनाय चार्व्वाकादिप्रवर्त्तकः ॥
”इति कालिकापुराणे ७७ अध्यायः ॥
(वननीयः । यथा,  ऋग्वेदे । ६ । ५३ । २ ।“अभिनो नर्य्यं वसु वीरं प्रयतदक्षिणम् ।वामं गृहपतिं नय ।”“वामं वननीयम् ।” इति तद्भाष्ये सायणः ॥
वननीयं याचनीयं वनु याचने इत्यस्य प्रयोगोज्ञातव्यः ॥
)

 वामः,  पुं,
   (वातीति । वा गतिगन्धनयोः + मन् ।)हरः । (यथा,  भागवते । ४ । ३ । ८ ।“प्रजापतेस्ते श्वशुरस्य साम्प्रतंनिर्य्यापितो यज्ञमहोत्सवः किल ।वयञ्च तत्राभिसराम वाम ! तेयद्यर्थितामी विबुधा व्रजन्ति ॥
”)कामदेवः । पयोधरः । इति मेदिनी । मे,  २९ ॥
(श्रीकृष्णस्य भद्रागर्भोत्पन्नः पुत्त्रविशेषः । यथा, भागवते । १० । ६१ । १७ ।“संग्रामजित् बृहत्सेनः शूरप्रहरणोऽरिजित् ।जयः सुभद्रो भद्राया वाम आयुश्च सत्यकः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 वाम न०
  वा--मन् । १ धने मेदि० २ वास्तूके जटा० । ३ म-नोहरे ४ प्रदिकूले ५ सध्यभागस्थे त्रि०
  मेदि० । ६ अधमे त्रि०
 सि० कौ० ७ सापदेहे न०
  । ८ कामदेवे ९ महादेवे तन्त्रोक्तेनदाचारविरुद्धे १० मद्यादिपानरूपाचारे च पु०
  कुला-चारशब्दे २१३४ पृ० दृश्यम् । ११ स्त्रीमात्रे स्त्री अमरः १२ दु-र्गायां स्त्री । “वामं विरुद्धरूपन्तु विपरीतन्तु गीयते ।वामेन सुखदा देवी वामा तेन मता बुधैः” देवीपु०  ४५ अ० ।“वामान्तु वामदाक्षिण्यभावाभ्यामपि पूजयेत् । श्म-शानभैरवीं देवीमुग्रतारां तथैव च । उच्छिष्टभैरवींचण्डीं तारां त्रिपरमैररीम् । एतास्तु बासभावेनयजेत् त्रिपुरभैरवीम् । सर्वत्र पितृदेवादौ यस्माद्भवतिदक्षिणः । देवी च दक्षिणा यस्मात्तस्मात् दाक्षिण्यमु-च्यते । या पुनः पूज्यमाना तु देवादीनां तु पूर्वतः ।यज्ञभावं स्वयं धत्ते सा वामा तु प्रकीर्त्तिता” का-लिकाषु० ७७ अ० ।

Capeller

German

 1. वाम॑,  f.
  ई॑ u. आ lieb,  schön,  hold
strebend nach,  versessen auf (—°). f.
 
वामा ein (schönes) Weib
 ई Tier-
weibehen.  n.
  Reichthum,  Gut,  Glück, 
Heil.

 2. वा॑म link,  schief,  verkehrt,  ungünstig, 
wiederspenstig,  spröde,  hart,  grausam. 
m.
  die linke Hand. n.
  Ungunst,  Unheil
Abstr. वामता f.
 , 
°त्व n.
  dass.

Grassman

German

 vāmá,  a.,  n. [von van],  1〉 lieb,  theuer,  werth,  herrlich
 2〉 n.,  Gut,  werthes Gut,  Heil,  Wohlstand
 3〉 Instr. f. vāmáyā als Adv. lieblich,  schön. — Vgl. ánti-vāma.
-ám [m.] 1〉 śévam átithim {948, 1}
 gṛhápatim {494, 2}.
-ám [n.] 1〉 suvitám vásyas {141, 12}
 dráviṇam {295, 6}
 ójas {1006, 3}. — 2〉 {190, 5}
 {301, 13}
 {326, 24}
 {414, 7}
 {460, 10}
 {512, 6}
 {543, 4}
 {587, 2}
 {594, 1}
 {647, 21}
 {692, 4} (śáṃsiam)
 {833, 4}
 {866, 10}
 {882, 2}
 {889, 16}
 {950, 6}
 bhū́ri {33, 3}
 {124, 12}
 {505, 6}
 {512, 4}
 {868, 8}.
-ám-vāmam 2〉 {326, 24}
 {902, 8}.
-éna 2〉 {48, 1} (sahá 〰).
-ásya 1〉 hótur {164, 1}
 vés {164, 7}
 vásunas {460, 5}
 {621, 31}. — 2〉 āyé {229, 10}
 kṣattā́ {454, 2} (bhū́res)
 pránītis {489, 20}
 vāmabhā́jas {512, 6}
 bhaktáye {647, 11}
 rātím {966, 5}
 ī́śānāsas {692, 5}.
-é 3〉 té 〰 ā́ sius {846, 8}.
-ā́ni 2〉 víśvā {436, 6}
 {642, 18}
 {712, 5}.
-ā́ [n.] 2〉 víśvā {40, 6}
 {442, 9}
 {534, 1}.
-áyā 3〉 stómam ciketa {629, 7}.
-ī́ [N. s. f.] 1〉 práṇītis {489, 20}
 {895, 1}.
-ī́s [A. p. f.] 1〉 íṣas {287, 1}.

Burnouf

French

 वाम वाम a. gauche,  placé à gauche
		 gauche,  non
plane,  courbe
		 inverse,  contraire.
		 Court,  bas,  nain. 
		 Bas,  vil.
		 Beau,  agréable. -- S. m.
  sein,  mamelle.
		 Animal,  être animé.
Serpent.
		 Chénopode blanc,  bot.
		 Śiva
 Kāma. -- S. n.
  biens, 
richesse. -- S. f.
  वामा femme,  en gén. 
		 Gaurī
 Lakṣmī
Sarasvatī.
		 Femelle d'animal: jument,  ânesse,  etc.
वामदेव m.
  np. d'un poète védique.
		 Śiva.
वामन a. court,  petit,  bas
		 vil. -- S. m.
  nain. 
		 Le nain
céleste [Viṣṇu dans sa 5ᵉ incarnation].
		 L'éléphant du sud.
Alangium hexapetalum,  bot. -- F. वामनी naine.
वामनतनु a. nain. 
वामनाकृति a. (आकृति) nain. 
वामलूर m.
  fourmilière [surtout celle des fourmis
blanches].
वामलोचण a. aux beaux yeux.
वामाक्षि a. (अक्षि) mms.

Stchoupak

French

 १ वाम-
 a. plaisant,  joli,  bon.  
 ifc. désireux de 
 m.
  Śiva,  Rudra 
fils de Kṛṣṇa,  etc. 
 nt. bonheur 
 -ई- f.
  chamelle,  jument.
°दत्त- m.
  n.
  d'un homme 
 -आ- f.
  d'une femme.
°देव- m.
  n.
  d'un Ṛṣi,  d'un auteur véd. 
 d'un sacrificateur de
Daśaratha 
 d'un roi,  etc. 
 une forme de Śiva 
 n.
  d'une montagne 
 a. relatif à
Vāmadeva 
 °देव्य- nt. n.
  de divers Sāman. 
°नी- ag. qui apporte des biens.
°भ्रू- f.
  femme aux beaux sourcils.
°लोचना- f.
  femme aux beaux yeux 
 fille de Vīraketu.
°शिव- m.
  n.
  d'un homme.
°स्व-भाव- a. de noble caractère.
वामाक्षी- a. f.
  aux beaux yeux.
वामोरु- -ऊ- f.
  femme aux belles hanches.

 २ वाम-
 a. gauche,  qui est ou va à gauche 
 oblique,  contraire,  cruel, 
méchant 
 m.
  côté gauche 
 nt. id. 
 adversité 
 -आत् -तस् de gauche 
-एन à gauche 
 -ता- f.
  -त्व- nt. adversité,  disgrâce 
obstination. 
°चूड- °चूल- m.
  pl.
  n.
  d'un peuple.
°भाषिन्- ag. qui parle mal,  qui parle contre.
°शील- a. qui a mauvais caractère,  réfractaire 
 timide.
°स्थ- a. placé ou situé à gauche.
वामारम्भ- a. rébarbatif,  obstiné.
वामार्चिस्- a. (flamme) qui penche à gauche (présage de malheur).
वामार्ध-जानि- a. dont la moitié gauche est une femme (dit de Śiva
sous sa forme hermaphrodite,  Ardhanārī).
वामैक-वृत्तित्व- nt. fait de toujours agir mal.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.