वानर (vAnara)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 वानर mf.  (-रः-री) An ape,  a monkey.
	 f.
  (-री) Cowach,  (Carpopogon
pruriens.)
 E.
  वान what relates to a wood,  रा to get,  aff.
   क,  a Sylvan
or वा implying resemblance,  and नर a man
 or वन a wood,  रस् to
play,  aff.
   ड,  वनर,  and अण् pleonasm added.

Capeller Eng

English

 1 वानर m.
  (adj.  —° f.
  आ) monkey,  ape,  f.
  ई.

 2 वानर f.
  ई belonging to a monkey,  monkey-like,  apish.

Yates

English

 वानर (रः-री) 1.
m.
  3.
f.
  An ape.
f.
  Cowach.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

वानर 	-	 vAnara 	-	 m.
  	-	 ape
वानर 	-	 vAnara 	-	 adj.
  	-	  monkey-like
वानर 	-	 vAnara 	-	 adj.
  	-	  belonging to an ape or monkey
वानर 	-	 vAnara 	-	 m.
  	-	  Olibanum  [ Frankincense ]
वानर 	-	 vAnara 	-	 m.
  	-	  kind of incense
वानर 	-	 vAnara 	-	 m.
  	-	  forest-animal
वानर 	-	 vAnara 	-	 m.
  	-	  monkey
मेध्य-वानर 	-	  medhya-vAnara 	-	 m.
  	-	  chimpanzee

Wilson

English

 वानर
mf.  (-रः-री) An ape,  a monkey.
f.
  (-री) Cowach, 
(Carpopogon pruriens.)
E.
  वात what relates to a wood,  रा to get,  aff.
   क,  a Sylvan
 or
वा implying resemblance,  and नर a man,  or वन a wood,  रत to
play,  aff.
   ड,  वनर,  and अण् pleonasm added.

Apte

English

वानरः [vānarḥ],  [वानं वनसंबन्धि फलादिकं राति-गृह्णाति रा-क
 वा विकल्पेन नरो वा]

A monkey,  an ape.

A kind of incense.-री A female monkey. a.
   Belonging or relating to monkey
 अन्यां योनिं समापन्नौ शार्गालीं वानरीं तथा Mb.
 *  13.9.9.Comp.   -अक्षः a wild goat. -आघातः the tree called Lodhra.  -इन्द्रः N.
  of Sugrīva or of Hanumat. -प्रियः the tree called क्षीरिन् (Mar.  खिरणी).

Apte 1890

English

 वानरः [वानं वनसंबंधि फलादिकं रातिगृह्णति रा-क
 वा किकल्पेन नरो वा] A monkey,  an ape. 
री A female monkey. 
Comp. 
अक्षः a wild goat. 
आघातः the tree called Lodhra. 
इंद्रः N. of Sugrīva or of Hanumat. 
प्रियः the tree called क्षीरिन्. 

Monier Williams Cologne

English

 वानर m.
  (prob. fr.
  वनर्,  p.
  918) ‘forest-animal’,  a monkey,  ape (ifc.  f(आ). ),  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 accord.
  to some for वन-नर.

 a kind of incense,  Olibanum,  L.
 

 (with आचार्य) N.
  of a writer on medicine,  Cat.
 

 वानर mf(ई)n.  belonging to an ape or monkey,  m°-like &c.
  ,  MBh.
  
 R.
 

Monier Williams 1872

English

 वानर,  अस्,  m. (fr. वनर,  which is probably fr.
1. वन,  ‘a wood
’ according to others fr. वा,  ‘like, ’
नर,  ‘a man’),  a monkey,  ape
 (ई),  f. a female
monkey or ape
 cowach,  Carpopogon Pruriens
 (अस्, 
ई,  अम्),  belonging to a monkey,  monkey-like.
—वा-
नर-प्रिय,  अस्,  m. ‘dear to monkeys, ’ the tree
Mimusops Kauki.
—वानराक्ष (°र-अक्°),  अस्,  m.
‘monkey-eyed, ’ a wild goat.
—वानराघात (°र-
आघ्°),  अस्,  m. ‘monkey-stroke, ’ i. e. ‘struck or in-
jured by monkeys, ’ the tree Symplocos Racemosa
(commonly called Lodhra or Lodh).
—वानराप-
सद (°र-अप्°),  अस्,  m. a contemptible monkey.
—वानरेन्द्र (°र-इन्°),  अस्,  m. ‘monkey-chief, ’
epithet of Sugrīva
 of Hanu-mat.
—वानरेश्वर-
तीर्थ,  अम्,  n.,  N. of a Tīrtha.

Macdonell

English

 वानर vānara,  m.
  [animal belonging to the 🞄forest: vanar] monkey,  ape: ī,  f.
  female 🞄monkey
 n.
  (ī) belonging or peculiar etc. to 🞄the monkey.

Benfey

English

 वानर वानर,  i. e. वनर + अ, 
 I. m.
 , 
and f.
  री,  A monkey,  Pañc. 203,  3
206,  15.
 II. adj.
 ,  f.
  री,  Belonging to a
monkey,  MBh. 13,  411.

Hindi

बंदर

Apte Hindi

Hindi

वानरः
पुं*
  - "वानं वनसंबंधि फलादिकं राति गृह्णति-रा + क,  वा विकल्पेन नरो वा"
"बन्दर,  लंगूर"

L R Vaidya

English

 vAnara {% m. %} A monkey,  an ape,  M.i.39.

Bopp

Latin

 वानर m. (e वा sicut et नर homo) simia.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

कीकश
पु
कीकश,  वानर,  भिक्षु
कीकशो वानरो भिक्षुः कीर्तितं चास्थि कीकसम् ।
verse 2.1.1.55
page 0011

Lanman

English

 vānara,  m. monkey,  ape.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
पृथौ गृण्डिबलोपाकौ कोकस्त्वीहामृगो वृकः ।
अरण्यश्वा मर्कटस्तु कपिः कीशः प्लवंगमः ॥ १२९१ ॥
प्लवंगः प्लवगः शाखामृगो हरिर्बलीमुखः ।
वनौका वानरोऽथासौ गोलाङ्गूलोऽसिताननः ॥ १२९२ ॥
-wordlist-
 
गुण्डिव (पुं),  लोपाक (पुं),  कोक (पुं),  ईहामृग (पुं),  वृक (पुं),  अरण्यश्वन् (पुं),  मर्कट (पुं),  कपि (पुं),  कीश (पुं),  प्लवङ्गम (पुं),  प्लवङ्ग (पुं),  प्लवग (पुं),  शाखामृग (पुं),  हरि (पुं),  बलीमुख (पुं),  वनौकस् (पुं),  वानर (पुं),  गोलाङ्गूल (पुं),  असितानन (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

बलीमुख
बलीमुख,  मर्कटक,  वनौकस्,  प्लवङ्गम,  प्लवग,  प्लवङ्ग,  हरि,  कपि,  कीश,  शाखामृग,  वानर
बलीमुखो मर्कटको वनौकाः, 
प्लवङ्गमः स्यात्प्लवगः प्लवङ्गः ।
हरिः कपिः कीश इमे च शब्दाः, 
शाखामृगो वानर इत्यभिन्नाः ॥ २३१ ॥
verse 2.1.1.231
page 0029

नाममाला

Sanskrit

अनोकहचर,  तरुचर,  शाखिचर,  विटपिचर,  फलिचर,  नगचर,  द्रुमचर,  अङ्घ्रिपचर,  फलेग्राहिचर,  पादपचर,  अगचर,  वनस्पतिचर,  हरि,  वलिमुख,  कपि,  वानर,  प्लवग,  गोलाङ्गूल,  मर्कट
तत्पर्य्यायचरो ज्ञेयो हरिर्वलिमुखः कपिः ।
वानरः प्लवगश्चैव गोलाङ्गूलोऽथ मर्कटः ॥ १२ ॥
verse 0.1.1.12
page 0006

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: वानरः
Root: वानर
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ 
Meaning(s):
⇒ Monkey
Shloka(s):
3|4|39|2 ► वानरो  मर्कटः कीशः कपिः शाखामृगो हरिः॥ (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
3|4|40|1 ► महावेगो दधिमुखः कुरङ्गो भुल्लकः पृथुः। (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
3|4|40|2 ► वलीमुखो वनौकाः स गोलाङ्गूलोऽसिताननः॥ (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|4|39|2 ⇢ वानरः (वानर) (पुं) ⇒ Monkey ⇒ 
➠ 3|4|39|2 ⇢ मर्कटः (मर्कट) (पुं) ⇒ Monkey ⇒ 
➠ 3|4|39|2 ⇢ कीशः (कीश) (पुं) ⇒ Monkey ⇒ 
➠ 3|4|39|2 ⇢ कपिः (कपि) (पुं) ⇒ Monkey ⇒ 
➠ 3|4|39|2 ⇢ शाखामृगः (शाखामृग) (पुं) ⇒ Monkey ⇒ 
➠ 3|4|39|2 ⇢ हरिः (हरि) (पुं) ⇒ Monkey ⇒ 
➠ 3|4|40|1 ⇢ महावेगः (महावेग) (पुं) ⇒ Monkey ⇒ 
➠ 3|4|40|1 ⇢ दधिमुखः (दधिमुख) (पुं) ⇒ Monkey ⇒ 
➠ 3|4|40|1 ⇢ कुरङ्गः (कुरङ्ग) (पुं) ⇒ Monkey ⇒ 
➠ 3|4|40|1 ⇢ भल्लुकः (भल्लुक) (पुं) ⇒ Monkey ⇒ 
➠ 3|4|40|1 ⇢ पृथुः (पृथु) (पुं) ⇒ Monkey ⇒ 
➠ 3|4|40|2 ⇢ वलीमुखः (वलीमुख) (पुं) ⇒ Monkey ⇒ 
➠ 3|4|40|2 ⇢ वनौकसः (वनौकस) (पुं) ⇒ Monkey ⇒ 
Related word(s):
    

Mahabharata

English

*vānara,  pl. (ºāḥ) (“apes”). § 112 (Aṃśāvat.): I,  66,  2571 (among the offspring of Pulastya).--§ 127 (do.): I,  66,  2628 (among the offspring of Harī).

पुराणम्

English

वानर / VĀNARA (monkey). Monkeys are given a prominent place in the Purāṇas. Considering them as born in the family of hanūmān,  an ardent devotee of śrī rāma,  some worship monkeys. It is mentioned in vālmīki rāmāyaṇa that the monkeys got a prominent place first among the gods and spirits. It is stated in vālmīki rāmāyaṇa,  kiṣkindhā Kāṇḍa,  sarga 33,  that the leaders of the monkeys were bāli,  sugrīva,  aṅgada,  mainda,  gavaya,  dvivida,  gavākṣa,  gaja,  śarabha,  sūryākṣa,  hanūmān,  vidyunmālī,  vīrabāhu,  subāhu,  nala,  kumuda,  jāmbavān,  tāra,  Supāṭala,  sunetra,  nīla and dadhivaktra.
The social life of the monkeys,  is described as follows in the vālmīki rāmāyaṇa,  kiṣkindhā Kāṇḍa,  sarga 33. “Mahendra mountain,  the Himālayas,  the vindhya mountain,  the peaks of kailāsa and śveta mountain,  mandara mountain etc. are the places mostly inhabited by monkeys. On the mountains shining like the rising sun,  on the east of the western ocean also monkeys live. The Monkeys which inhabit black soil are blue in colour. Monkeys which live in red arsenic caves are yellow in colour. Those which live in Mahā Meru and dhūmra (smoky) mountain have the colour of the rising sun and are drunkards.”

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  वानरः
Root:  वानर
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ ape
⇒ monkey
⇒ monkey-like
⇒ forest-animal
⇒ kind of incense
⇒ Olibanum [Frankincense]
⇒ belonging to an ape or monkey
Shloka(s): 
2|5|3|1 ► कपिप्लवङ्गप्लवगशाखामृगवलीमुखाः। (सिंहादिवर्गः)
2|5|3|2 ► मर्कटो वानरः कीशो वनौका अथ भल्लुके॥ (सिंहादिवर्गः)
3|3|12|1 ► शालावृकाः कपिक्रोष्टुश्वानः स्वर्णेऽपि गैरिकम्। (नानार्थवर्गः)
3|3|138|1 ► किरणप्रग्रहौ रश्मी कपिभेकौ प्लवङ्गमौ। (नानार्थवर्गः)
3|3|175|2 ► शुकाहिकपिभेकेषु हरिर्ना कपिले त्रिषु॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 2|5|3|1 ⇢ कपिः (कपि) (पुं) ⇒ ape, sun, brown, monkey, elephant, Olibanum [Frankincense], Indian gooseberry [Emblica Officinalis - Bot.], species of Indian beech [Pongamia Glabra - Bot.]
➠ 2|5|3|1 ⇢ प्लवङगः (प्लवङ्ग) (पुं) ⇒ deer, monkey, flickering, moving by jumps, white-fruited wavy leaf fig tree [Ficus Infectoria - Bot.]
➠ 2|5|3|1 ⇢ प्लवगः (प्लवग) (पुं) ⇒ diver, monkey, sort of aquatic bird, frog [going by leaps], going by leaps or plunges, flea tree [Albizia lebbeck - Bot.]
➠ 2|5|3|1 ⇢ शाखामृगः (शाखामृग) (पुं)
➠ 2|5|3|1 ⇢ वलीमुखः (वलीमुख) (पुं)
➠ 2|5|3|2 ⇢ मर्कटः (मर्कट) (पुं) ⇒ ape, monkey, spider, kind of bird, mode of coitus, sort of poison or venom
➠ 2|5|3|2 ⇢ वानरः (वानर) (पुं) ⇒ ape, monkey, monkey-like, forest-animal, kind of incense, Olibanum [Frankincense], belonging to an ape or monkey
➠ 2|5|3|2 ⇢ कीशः (कीश) (पुं)
➠ 2|5|3|2 ⇢ वनौकाः (वनौकस्) (पुं) ⇒ ape, wild boar, anchorite, forest-animal, forest-dweller, living in a forest
➠ 3|3|12|1 ⇢ शालावृकः (शालावृक) (पुं)
➠ 3|3|138|1 ⇢ प्लवङगमः (प्लवङ्गम) (पुं)
➠ 3|3|175|2 ⇢ हरिः (हरि) (पुं) ⇒ men, bay, sun, lion, horse, green, tawny, steed, brown, people, yellow, monkey, fallow, bearing, of yama, of ziva, greenish, carrying, of zukra, of a metre, of a demon, of a world, pale yellow, of a mountain, fawn-coloured, reddish brown, name of indra, name of brahmA, name of a dAnava, sign of the zodiac Leo, name of a son of garuDa, name of a son of parAvRt, name of a son of parAjit, name of a son of akampana, name of a son of tArakAkSa, wind or name of god of wind, of a particular high number, of various authors and scholars, yellow or reddish brown or green, name of a worshipper,  name of viSNu, particular class of gods under manu tAmasa
Related word(s): 
परा_अपरासंबन्धः ➡ पशुः
जातिः ➡ स्तनपायी
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 वानरः,  पुं,
   स्त्री,
   (वा विकल्पितो नरः । यद्बा, वानं वने भवं फलादिकं रातीति । रा + कः ।)स्वनामख्यातपशुः । वाँदर इति भाषा । तत्प-र्य्यायः । कपिः २ प्लवङ्गः ३ प्लवगः ४ शाखा-मृगः ५ वलीमुखः ६ मर्कटः ७ कीशः ८वनौकाः ९ । इत्यमरः ॥
 मर्कः १० प्लवः ११प्रवङ्गः १२ प्रवगः १३ प्लवङ्गमः १४ प्रवङ्गमः१५ गोलाङ्गूलः १६ कपित्थास्यः १७ दधिशोणः१८ हरिः १९ तरुमृगः २० नगाटनः २१झम्पी २२ झम्पारुः २३ कलिप्रियः २४ । इतिशब्दरत्नावली ॥
 किखिः २५ शालावृकः २६इति जटाधरः ॥
 (एतद्धनने प्रायश्चित्तं यथा, मनुः । ११ । १३६ ।“हत्वा हंसं वलाकाञ्च वकं बर्हिणमेव ।वानरं श्येनभासौ च स्पर्शयेत् ब्राह्मणायगाम् ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 वानर पुंस्त्री० वानं वनसम्बन्धिफलादिकं राति गृह्णातिरा--क । स्वनामख्याते पशुभेदे अमरः स्त्रियां ङीष् ।

Capeller

German

 1. वानर (adj. —° f.
  आ) Affe
 f.
  ई Äffin. 

 2. वानर,  f.
  ई Affen-,  äffisch.

Burnouf

French

 वानर वानर m.
  [f.  ई] (वा-नर
 ou वन, 
sfx. र) singe. -- F. carpopogon pruriens,  bot.
वानरप्रिय m.
  mimusops,  bot.
वानराघात m.
  (आ
 हन्) symplocus racemosa,  bot.
वानरेन्द्र m.
  (इन्द्र) Sugrīva.

Stchoupak

French

 वानर-
 m.
  singe 
 -ई- f.
  femelle de singe,  guenon 
 a. relatif, 
propre aux singes.
°केतन- °ध्वज- (qui a un singe pour emblème) m.
  Arjuna.
°केतु- m.
  id. 
 étendard des singes.
°राज- m.
  roi des singes,  singe puissant.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.