| YouTube Channel

वात्सल्य (vAtsalya)

 
शब्दसागरः
English
वात्सल्य
n.
 (-ल्यं) Tenderness, affection, fondness.
E.
 वत्सल affectionate,
ष्यञ्
aff.
Capeller Eng
English
वात्सल्य
n.
 affection, tenderness towards (loc. ,
gen.
 , or
—°).
Yates
English
वात्सल्य (ल्यं) 1.
n.
 Fondness.
Spoken Sanskrit
English
वात्सल्य vAtsalya
n.
 affection
वात्सल्य vAtsalya
n.
 tenderness
वात्सल्य vAtsalya
n.
 fondness or love for something
वात्सल्य vAtsalya
n.
 affection or tenderness
Wilson
English
वात्सल्य
n.
 (-ल्यं) Tenderness, affection, fondness.
E.
 वत्सल affectionate, यञ्
aff.
Apte
English
वात्सल्यम् [vātsalyam], [वत्सलस्य भावः ष्यञ्]
Affection (towards one's offspring), affection or tenderness in general
न पुत्रवात्सल्यमपाकरिष्यति
Ku.*
 5.14
पतिवात्सल्यात्
R.*
 15.98
so भार्या˚, प्रजा˚, शरणागत˚, etc.
Fond affection or partiality.
Comp.
 -बन्धिन्
a.
 displaying affection.
Apte 1890
English
वात्सल्यं [वत्सलस्य भावः ष्यञ्] 1 Affection (towards one's offspring), affection or tenderness in general
न पुत्रवात्सल्यमपाकरिष्यति Ku. 5. 14
पतिवात्सल्यात् R. 15. 98
so भार्या°, प्रजा°, शरणागत°, &c.
2 Fond affection or partiality.
Monier Williams Cologne
English
वात्सल्य
n.
 (fr. वत्सल) affection or tenderness (esp. towards offspring), fondness or love for (gen.
loc.
 or comp. ),
R.
Kālid.
&c.
Monier Williams 1872
English
वात्सल्य, अम्, n. (fr. वत्सल), affection or ten-
derness towards offspring, affection or love in general
fondness, fond or foolish partiality.
—वात्सल्य-बन्-
धिन्, इ, इनी, इ, evincing tenderness, displaying affec-
tion.
Macdonell
English
वात्सल्य vātsal-ya,
n.
 tenderness, affection, 🞄love, for (g., lc., —°).
Benfey
English
वात्सल्य वात्सल्य, i. e. वत्सल + य,
n.
Tenderness, Pañc. 221, 1
Vikr. d.
147
love, Hit. ii. d. 4.
Apte Hindi
Hindi
वात्सल्यम्
नपुं*
 - वत्सलस्य भावः ष्यञ्
"स्नेह, वत्सलता सुकुमारता"
वात्सल्यम्
नपुं*
 - -
लाडप्यार या पक्षपात
L R Vaidya
English
vAtsalya {% n. %} 1. Affection towards offspring, न पुत्रवात्सल्यमपाकरिष्यति K.S.v.14
2. affection in general, अन्वितः पतिवात्सल्याद् गृहवर्जमयोध्या R.xv.98.
Bopp
Latin
वात्सल्य n. (a वत्सल s. य) amor, caritas. HIT. 16. 12.
45. 13. UR. 84. 18.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वात्सल्यः,
पुं,
 (वत्सल एव । स्वार्थे ष्यञ् ।)रसविशेषः । यथा, --“वात्सल्यशान्तौ तु रसौ शृङ्गारः कौशिकःस्मृतः ॥
”इति त्रिकाण्डशेषः ॥
एतद्रसाधिकारी यथा, --“शान्ते ब्राह्मण एव स्यात् प्रीते दासः प्रकी-र्त्तितः ।प्रेयास स्युः सखायो हि यशोदा वत्सले स्मृताः ॥
मधुरे राधिका ज्ञेया हास्ये स्यान्मधुमङ्गलः ।सखीयूथोऽद्भुते ज्ञेयो वीरे चारणगोवृषाः ॥
करुणे वत्सवृक्षादिर्जटिलाद्यास्तु रौद्रके ।गोवर्द्धनेऽभिमन्युश्च भयानक उदाहृतौ ॥
तपस्विन्यादयो ह्यत्र वीभत्से परिकीर्त्तिताः ।व्रजस्था नियता ज्ञेया आलम्बनविभावकाः ॥
”इत्युज्ज्वलनीलमणिः ॥
(वत्सलस्य भावः । वत्सल + ष्यञ् ।) वत्सलस्यभावे,
क्ली,
 ॥
(स्नेहः । यथा, भागवते । ४ । ६ । ३४ ।“चरन्तं विश्वसुहृदं वात्सल्ल्याल्लोकमङ्गलम् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
वात्सल्य
न०
 वत्सलस्य भावः ष्यञ् । पुत्रादिस्नेहानुगुणेरसभेदे उज्ज्वलमणिः “यशोदा वत्सले स्मृता” ।
Capeller
German
वात्सल्य
n.
 Zärtlichkeit, Liebe zu (Loc.,
Gen. o. —°). Abstr.
°ता
f.
 dass.
Burnouf
French
वात्सल्य वात्सल्य
n.
 (वत्सल) affection, tendresse.
Stchoupak
French
वात्सल्य-
nt. tendresse, affection (not. pour un enfant, un être plus
jeune), amour maternel
ifc. amour de
-ता-
f.
 id., fait d'éprouver de la
tendresse.
°बन्धिन्- a. qui montre de la tendresse.