| YouTube Channel

वातशोणित (vAtazoNita)

 
शब्दसागरः
English
वातशोणित
n.
 (-तं) Acute gout or rheumatism.
E.
 वात wind, शोणित blood
ascribed to a vitiated state of these two.
Yates
English
वात-शोणित (तं) 1.
n.
 Acute gout.
Spoken Sanskrit
English
वातशोणित vAtazoNita
n.
 diseased state of wind and blood
Wilson
English
वातशोणित
n.
 (-तं) Acute gout or rheumatism.
E.
 वात wind, शोणित blood
ascribed to a vitiated state of these two.
Monier Williams Cologne
English
वात—शोणित
n.
 diseased state of w° and blood,
Suśr.
Apte Hindi
Hindi
वातशोणितम्
नपुं*
 वात-शोणितम् -
तीक्ष्ण गठिया
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वातशोणितं,
क्ली,
 (वातजं शोणितं दुष्टरक्तंयत्र ।) वातरक्तरोगः । इति भावप्रकाशः ॥
(अस्य सनिदानसम्प्राप्तिकं पूर्व्वरूपं लक्षणञ्चयथा, --“विदाह्यन्नं विरुद्धञ्च तत्तच्चारुक्प्रदूषणम् ।भजतां विधिहीनञ्च स्वप्नजागरमैथुनम् ॥
प्रायेण सुकुमाराणामचंक्रमणशीलिनाम् ।अभिघातादशुद्धेश्च नृणामसृजि दूषिते ॥
वातलैः शीतलैर्वायुर्वृद्धः क्रुद्धो विमार्गगः ।तादृशेनासृजा रुद्धः प्राक् तदेव प्रदूषयेत् ॥
आढ्यरोगं खुडं वातवलासं वातशोणितम् ।तदाहुर्नामभिस्तच्च पूर्व्वं पादौ प्रधावति ॥
विशेषाद्यानयानाद्यैः प्रलम्बौ तस्य लक्षणम् ।भविष्यतः कुष्ठसमं तथा सादः श्लथाङ्गता ॥
जानुजङ्घोरुकट्यंशहस्तपादाङ्गसन्धिषु ।कण्डूस्फुरणनिस्तोदभेदगौरवसुप्तताः ॥
भूत्वा भूत्वा प्रणश्यन्ति मुहुराविर्भवन्ति च ।पादयोर्मू लमास्थाय कदाचिद्धस्तयोरपि ॥
आखोरिव विषं क्रुद्धं कृत्स्नं देहं विधावति ।त्वङ्मांसाश्रयमुत्तानं तत्पूर्व्वं जायते ततः ॥
कालान्तरेण गम्भीरं सर्व्वान् धातूनभिद्रवत् ।कण्ड्वादिसंयुतोत्ताने त्वक्ताम्रश्यावलोहिता ॥
सायामा भृशदाहोष्मा गम्भीरेऽधिकपूर्व्वरुक् ।श्वयथुर्ग्रथितः पाकी वायुः सन्ध्यस्थिमज्जसु ॥
छिन्दन्निव चरत्यन्तर्वक्रीकुर्व्वंश्च वेगवान् ।करोति खञ्जं पङ्गुंवा शरीरे सर्व्वतश्चरन् ॥
वातेऽधिकेऽधिकन्तत्र शूलस्फुरणतोदनम् ।शोफस्य रौक्ष्यकृष्णत्वश्यावतावृद्धिहानयः ॥
धमन्यङ्गुलिसन्धीनां सङ्कोचोऽङ्गग्रहोऽतिरुक् ।शीतद्वेषानुपशयौ स्तम्भवेपथुसुप्तयः ॥
रक्ते शोफोऽतिरुक्तोदस्ताम्रश्चिमिचिमायते ।स्निग्धरुक्षैः शमं नैति कण्डूक्लेदसमन्वितः ॥
पित्ते विदाहः सम्मोहः स्वेदो मूर्च्छामदः स-तृट् ।स्पर्शाक्षमत्वं रुग्रागः शोफपाको भृशोष्मता ॥
कफेस्तैमित्यगुरुता सुप्तिस्निग्धत्वशीतताः ।कण्डूर्मन्दा च रुग्द्वन्द्वसर्व्वलिङ्गञ्च सङ्करे ॥
एकदोषानुगं साध्यं नवं याप्यं द्विदोषजम् ।त्रिदोषजं त्यजेत् स्रावि स्तब्धमर्व्वुदकारि च ॥
रक्तमार्गं निहन्त्याशु शाखासन्धिषु मारुतः ।निविश्यान्योऽन्यमाचार्य्य वेदनाभिर्हरत्यसून् ॥
”इति वाभटे निदानस्थाने षोडशेऽध्याये ॥
“वातशोणितिनो रक्तं स्निग्धस्य बहुशो हरेत् ।अल्पाल्पं पालयन् वायुं यथादोषं यथाबलम् ॥
चिकित्सितं हितं पथ्यं प्रायश्चित्तं भिषग्जितम् ।भेषजं शमनं शस्तं पर्य्यायैः स्मृतमौषधम् ॥
”इति च वाभटे चिकित्सितस्थाने द्वाविंशतितमे-ऽध्याये ॥
अन्यद्वातरक्तशब्दे ज्ञातव्यम् ॥
* ॥
)