| YouTube Channel

वातचक्र (vAtacakra)

 
Spoken Sanskrit
English
वातचक्र vAtacakra
n.
circular markings of a compass
वल्लीपद vallIpada
n.
kind of cloth with various markings or patterns
Monier Williams Cologne
English
वात—चक्र
n.
‘w°-circle’, the circular markings of a compass,
VarBṛS.
Apte Hindi
Hindi
वातचक्रम्
नपुं*
वात-चक्रम् -
परकार से गोलाकार चिह्न लगाना
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
वातचक्र
न०
वृ० स० २७ अ० उक्ते पूर्वादिवातानां कालभेदेनशुभाशुभमूचके वहनभेदे“पूर्वः पूर्वसमुद्रवीचिशिखरप्रस्फालनाघूर्णितश्चन्द्रार्कांशु-सटाभिघातकलितो वायुर्यदाकाशतः नैकान्तस्थित-नीलमेघपटलां शारद्यसंवर्धितां वासन्तोत्कटसस्वमण्डि-ततलां विद्यात्तदा मेदिनीम् यदाग्नेयो वायुर्मलय-शिखरास्फालनपटुः प्लवत्यस्मिन्योगे भगवति पतङ्गेप्रवसति तदा नित्योद्दीप्ता ज्वलनशिखरालिङ्गिततलास्वगात्रोष्मोच्छ्वासैर्वमति वसुधा भस्मनिकरम् ताली-पत्रलतावितानतरुभिः शाखामृगान्नर्तयन् योगेऽस्मिन्प्लवति ध्वनन्सुपरुषो वायुर्यदा दक्षिणः सर्वोद्योग-समुन्नताश्च गजवत्तालाङ्कुशैर्घट्टिताः कोनाशा इव म-न्दवारिकणिकान्मुञ्चन्ति मेघास्तदा सूक्ष्मैलालवलीलव-ङ्गनिचयान् व्याघूर्णयन् सागरे भानोरस्तमये प्लवत्य-विरतो वायुर्यदा नैरृतः क्षुत्तृष्णामृतमानुषास्थिशकल-प्रस्तारभारच्छदा मत्ता प्रेतबधूरिवोग्रचपला भूमिस्तदालक्ष्यते यदा रेणूत्पातैः प्रविकटसटाटोपचपलः प्र-वातः पश्चार्धे दिनकरकरापातसमये तदा सस्योपेताप्रवरनृवराबद्धसमरा धरा स्थाने स्थानेऽप्यविरतवसार्मास-रुधिरा आषाढीपर्वकाले यदि किरणततेरस्तकालोप-पत्तौ वायव्यो बद्धवेगः प्लवति घनरिपुः पन्नगादानुकारी ।जानीयाद्वारिधाराप्रमुदितमुदितां मुक्तमण्डूककण्ठांसस्योद्भासैकचिह्नां सुखबहुलतया भाग्यमेनामिवोर्वीम् ।मेरुग्रस्तमरीचिमण्डलतले ग्रीष्मावसाने रवौ वात्यामो-दिकदम्बगन्धसुरभिर्वायुर्यदा चोत्तरः विद्युद्भ्रान्ति-समस्तकान्तिकलनामत्तास्तदा तोयदा उन्मत्ता इव न-ष्टचन्द्रकिरणां गां पूरयन्त्यम्बुभिः ऐशानो यदिशीतलोऽमरगणैः संसेव्यमानो भवेत् पुन्नागागुरुपारि-जातसुरभिर्वायुः प्रचण्डध्वनिः आपूर्णोदकयौवनावसुमती सम्पन्नसस्याकुला धर्मिष्ठाः प्रणतारयो नृप-रयो रक्षन्ति वर्णांस्तदा”