| YouTube Channel

वातगुल्म (vAtagulma)

 
शब्दसागरः
English
वातगुल्म
m.
 (-ल्मः)
1. A gale, a high wind.
2. Acute gout or rheuma-
tism.
3. Any disease arising from the morbid affection of the
windy humour, such as, madness, the glandular enlargement of
the mesenteric gland, in the abdomen, so as to be perceived ex-
ternally, &c. according to our Hindu system of pathology.
E.
 वात
wind, गुल्म a cluster, a quantity.
Yates
English
वात-गुल्म (ल्मः) 1.
m.
 A gale
acute gout.
Spoken Sanskrit
English
वातगुल्म - vAtagulma -
m.
 - thunder
मेघगर्जन - meghagarjana -
n.
 - thunder
अवसृजति { अवसृज् } - avasRjati { avasRj } - verb - throw [ as arrows or the thunderbolt ]
मेघगर्जना - meghagarjanA -
f.
 - thunder
मेघनाद - meghanAda -
m.
 - thunder
घनशब्द - ghanazabda -
m.
 - thunder
जीमूतस्वन - jImUtasvana -
m.
 - thunder
तन्यतु - tanyatu -
m.
 - thunder
ध्वनि - dhvani -
m.
 - thunder
परिघोष - parighoSa -
m.
 - thunder
पर्जन्यनिनद - parjanyaninada -
m.
 - thunder
मेघडम्बर - meghaDambara -
m.
 - thunder
मेघनिर्घोष - meghanirghoSa -
m.
 - thunder
मेघरव - megharava -
m.
 - thunder
रव - rava -
m.
 - thunder
स्फूर्जथु - sphUrjathu -
m.
 - thunder
स्तनथ - stanatha -
m.
 - thunder
स्तनयित्नु - stanayitnu -
m.
 - thunder
गर्जन - garjana -
n.
 - thunder
देवगर्जन - devagarjana -
n.
 - thunder
Wilson
English
वातगुल्म
m.
 (-ल्मः)
1 A gale, a high wind.
2 Acute gout or rheumatism.
E.
 वात wind, गुल्म a cluster, a quantity.
Monier Williams Cologne
English
वात—गुल्म
m.
 ‘w°-cluster’, a gale, high wind
acute gout or rheumatism,
MārkP.
Suśr.
Apte Hindi
Hindi
वातगुल्मः
पुं*
 वात-गुल्मः -
"आँधी, अंधड़"
वातगुल्मः
पुं*
 वात-गुल्मः -
गठिया
L R Vaidya
English
vAta-gulma {% m. %} 1. a high wind
2. rheumatism.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वातगुल्मः,
पुं,
 वातुलः । यथा, --“वातुलो वातगुल्मः स्याच्चारवायुर्निदाघजः ।झञ्झानिलः प्रावृषिजो वासन्तो मलयानिलः ॥
”इति त्रिकाण्डशेषः ॥
(वातेन जातो गुल्मः ।) रोगविशेषः । (यथा, मार्कण्डेये । ३९ । ५४ ।“वातगुल्मप्रशान्त्यर्थमुदावर्त्ते तथोदरे ।यवागूं वापि पवनं वायुग्रन्थिं प्रतिक्षिपेत् ॥
”अस्य चिकित्सा यथा, --“वचायवानीत्रिकटुदशमूलीजलं शतम् ।क्वाथश्चोष्णो हितः पाने धान्यनागरकोऽथवा ॥
वातगुल्मेषु सर्व्वेषु ज्वरेषु विषमेषु च ।रास्नाद्यपञ्चकं वापि वातगुल्मस्य पाचनम् ।शठी सौवर्च्चलं शुण्ठी पाचनं वातगुल्मिने ॥
”“नागरं क्रिमिजित् पथ्या त्रिवृता त्रिगुणा-युतम् ।चूर्णं गुडान्वितं देयं वातगुल्मविरेचनम् ॥
दन्त्याश्च भाग एकस्तु द्वौ भागौ च हरी-तकी ।त्रिवृतायास्त्रिभागः स्यात् शुण्ठ्याश्चत्वारएव च ।प्रक्षिप्य सर्व्वमेकत्र सर्व्वतुल्यगुडेन तु ॥
वटकं भक्षयेत् प्रातस्तस्योपरि जलं पिबेत् ।क्वथितश्च विवेकश्च वातगुल्मोपशान्तये ॥
”इति वातगुल्मचिकित्सा ॥
इति हारीते चिकि-त्सितस्थाने चतुर्थेऽध्याये ॥
) तस्य निदानादिर्गुल्म-शब्दे द्रष्टव्यः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
वातगुल्म
पु०
 वातेन गुल्म इव । १ वातुले त्रिका० । २ वात-निमित्ते गुल्मरोगभेदे गुल्मशब्दे २६२६ पृ० दृश्यम् ।