वाच्य (vAcya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 वाच्य mfn.
   (-च्यः-च्या-च्यं)
	 1. Vile,  bad.
	 2. Vile,  contemptible,  low,  out-
cast.
	 3. Fit or proper to be spoken or said.
	 4. Attributive adjec-
tive,  to be predicated of any thing.
	 5. Declinable as an adjective, 
taking the three genders.
	 6. Expressed,  (as the meaning of a
word.)
	 n.
  (-च्यं) Blame,  reviling.
	 2. A predicate,  that which may
be said of anything.
	 3. (In grammar.) The voice or mode of a
verb
 as,  कर्त्तृवाच्यं the active voice,  कर्म्मणिवाच्यं the passive voice.
	 4.
The expressed or conventional meaning of word,  (opposed to
लक्ष्य and व्यङ्ग्य ।)
 E.
  वच् to speak,  aff.
   ण्यत् ।

Capeller Eng

English

 वाच्य to be spoken or said (n.  impers.
   )
 being said or
meant
 to be spoken to or about
 to be spoken against,  blamable, 
censurable
 n.
  blame,  censure,  fault.  Abstr.  °ता f.
 ,  °त्व n.
 

Yates

English

 वाच्य (च्यः-च्या-च्यं)
a. Vile
 fit to be
spoken
 attributive.
n.
  Blame
a predicate
 voice of a verb.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

वाच्य 	-	 vAcya 	-	 adj.
  	-	  to be told about
वाच्य 	-	 vAcya 	-	 adj.
  	-	  used as a substantive
वाच्य 	-	 vAcya 	-	 adj.
  	-	  to be expressed or designated or meant expressly by
वाच्य 	-	 vAcya 	-	 adj.
  	-	  belonging to the voice
वाच्य 	-	 vAcya 	-	 adj.
  	-	  to be spoken or said or told or announced or communicated or stated or named or predicated or enumerated or spoken of
वाच्य 	-	 vAcya 	-	 adj.
  	-	  to be spoken against
वाच्य 	-	 vAcya 	-	 adj.
  	-	  to be addressed or spoken to about anything
वाच्य 	-	 vAcya 	-	 adj.
  	-	  blamable
वाच्य 	-	 vAcya 	-	 adj.
  	-	  to be directed that
वाच्य 	-	 vAcya 	-	 adj.
  	-	  censurable by
वाच्य 	-	 vAcya 	-	 m.
  	-	  metronymic of the RSi prajApati
वाच्य 	-	 vAcya 	-	 n.
  	-	  reproach
वाच्य 	-	 vAcya 	-	 n.
  	-	  voice of a verb
वाच्य 	-	 vAcya 	-	 n.
  	-	  censure
वाच्य 	-	 vAcya 	-	 n.
  	-	  fault
वाच्य 	-	 vAcya 	-	 n.
  	-	  blame
वाच्य 	-	 vAcya 	-	 n.
  	-	  that of which anything is predicated
वाच्य 	-	 vAcya 	-	 n.
  	-	  substantive
वाच्य 	-	 vAcya 	-	 n.
  	-	  what may be said against any one or anything
वाच्य 	-	 vAcya 	-	 n.
  	-	  predicate
न वाच्य 	-	  na vAcya 	-	 n.
  	-	  No mention. 

Wilson

English

 वाच्य
mfn.
   (-च्यः-च्या-च्यं)
1 Vile,  bad.
2 Vile,  contemptible,  low,  outcast.
3 Fit or proper to be spoken or said.
4 Attributive,  adjective,  to be predicated of any thing.
5 Declinable as an
 adjective,  taking the three genders.
n.
 
(-च्यं)
1 Blame,  reviling.
2 A predicate,  that which may be said of any thing.
3 (In grammar, ) The voice or mode of a verb: कर्त्तृवाच्यं the active
voice,  कर्म्मणिवाच्यं the passive voice.
E.
  वच to speak,  aff.
   ण्यत्.

Apte

English

वाच्य [vācya],  a.
  [वच्-कर्मणि ण्यत्]

To be spoken,  told or said,  to be spoken to or addressed
 वाच्यस्त्वया मद्वचनात् स राजा R.*
  14.61 'say to the king in my name'
 न वाच्य- मित्थं पुरुषोत्तम त्वया Śi.*
  1.31.

To be predicated,  attributive.

Expressed (as the meaning of a word)
 cf.
   लक्ष्य and व्यङ्ग्य.

Blamable,  censurable,  reprehensible
 अप्रदाता पिता वाच्यो वाच्यश्चानुपयन् पतिः । मृते भर्तरि पुत्रश्च वाच्यो मातुररक्षिता ॥ Mb.
 *  3.293.35
 Śi.*
  2.34
 एभिर्मुक्तो महीपालः प्राप्नोति खलु वाच्यताम् H.*
  3.129
4.17.

च्यम् Blame,  censure,  reproach
 प्रमदामनु संस्थितः शुचा नृपतिः सन्निति वाच्यदर्शनात् R.*
  8.72, 84
 चिरस्य वाच्यं न गतः प्रजापतिः Ś.*
  5.15
 Śi.*
  3.58.

The expressed meaning,  that derived by means of अभिधा q. v. 
 cf.
   लक्ष्य and व्यङ्ग्य
 अपि तु वाच्यवैचित्र्यप्रतिभासादेव चारुताप्रतीतिः K. P.*
   1.

A predicate.

The voice of a verb.

A subject for expounding (प्रतिपाद्य-विषय)
 पुराणसंख्यासंभूतिमस्य वाच्यप्रयोजने Bhag.12.13.3. Comp.
   -अर्थः expressed meaning.-चित्रम् one of the two kinds of the third or lowest (अधम) division of Kāvya or poetry,  in which the charm lies in the expression of a striking or fanciful idea (opp.  (शब्दचित्र)
 see चित्र also. -लिङ्ग a.
  adjectival.-वज्रम् severe or harsh language. -वर्जितम् an elliptical expression.  -वाचकभाव the state of the signified and the signifier.

Apte 1890

English

 वाच्य a. [वच्-कर्मणि ण्यत्] 1 To be spoken,  told or said,  to be spoken to or addressed
 वाच्यत्वया मद्वचनात्स राजा R. 14. 61 ‘say to the king in my name’. 
2 To be predicated,  attributive. 
3 Expressed (as the meaning of a word)
 cf. लक्ष्य and व्यंरय. 
4 Blamable,  censurable,  reprehensible
 Śi. 20. 34
 एभिर्मुक्तोमहीपालः प्राप्नोति खलु वाच्यतां H. 3. 129,  4. 17. 
च्यं 1 Blame,  censure,  reproach
 प्रमदामनु संस्थितः शुचा नृपतिः सन्निति वाच्यदर्शनात् R. 8. 72,  84
 चिरस्य वाच्यं न गतः प्रजापतिः Ś. 5. 15,  Śi. 3. 58. 
2 The expressed meaning,  that derived by means of अभिधा q. v.
 cf. लक्ष्य and व्यंग्य
 अपि तु वाच्यवौचेत्र्यप्रतिभासादेव चारुताप्रतीतिः K. P. 10. 
3 A predicate. 
4 The voice of a verb. 
Comp. 
अर्थः expressed meaning. 
चित्रं one of the two kinds of the third or lowest (अधम) division of Kāvya or poetry,  in which the charm lies in the expression of a striking or fanciful idea (opp. शब्दवित्र)
 see चित्र also. 
वज्रं severe or harsh language. 

Monier Williams Cologne

English

 1. वाच्य Nom.
   P.
  °यति,  fr.
  वाच्,  Pāṇ.
  i,  4,  15,  Sch.

 2. वाच्य mfn.
   to be spoken or said or told or announced or communicated or stated or named or predicated or enumerated or spoken of Up.
  
 Mn.
  
 MBh.
   &c.
   (n.  impers.
  it is to be spoken or said &c.
  )

 to be addressed or spoken to about anything (acc.   or nom.
   with इति),  Mn.
  
 Hariv.
 
 Kāv.
  &c.
  

 to be directed that (with यथा),  MBh.
  

 to be told about (=  still untold),  KātyŚr.
  

 to be expressed or designated or meant expressly by (gen.   or comp. ),  ChUp.
   
 Śaṃk.
 
 Sāh.
  &c.

 to be spoken against,  blamable,  censurable by (gen.   or instr.),  Mn.
  
 MBh.
  
 Kāv.
  &c.

 used as a substantive,  Vop.
  

 (वाच्य॑),  belonging to the voice &c.
  ,  VS.
 

 वाच्य॑ m.
  metron.  of the Ṛṣi Prajā-pati,  RV.
  

 वाच्य n.
  what may be said against any one or anything,  blame,  censure,  reproach,  fault (वाच्यं-√ गम्,  to undergo blame),  MBh.
  
 Kāv.
 

 that of which anything is predicated,  a substantive,  Vop.
  

 a predicate,  W.
 

 the voice of a verb (e.g. कर्तरि-व्°,  the active voice
 कर्मणि-व्°,  the passive voice),  ib.

 =
  प्रतिपादन,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 वाच्य,  अस्,  आ,  अम्,  to be spoken or said,  proper to
be said
 to be spoken against or gainsaid,  blamable, 
censurable,  vile,  bad,  contemptible,  low,  outcast
 to
be predicated (of anything),  attributive,  adjective, 
declinable as an adjective,  taking three genders
 (अस्), 
m. a patronymic of the Ṛṣi Prajā-pati
 (अम्),  n.
that which may be said of anything
 blame,  censure
(in gram.) a predicate
 the voice of a verb (e. g.
कर्तरि-वाच्यम्,  the active voice
 कर्मणि-वा-
च्यम्,  the passive voice).
—वाच्य-चित्र,  अस्,  आ,  अम्, 
fanciful in sense (as poetry).
—वाच्य-ता,  f. or वाच्य-
त्व,  अम्,  n. blamableness,  blame,  reproach
 ill repute, 
infamy
 the quality of being predicable
 conjugation.
—वाच्य-वज्र,  अम्,  n. ‘thunder of words, ’ boisterous
or severe language
 [cf. वाग्-वज्र।]
—वाच्यार्थ
(°य-अर्°),  अस्,  m. expressed meaning (in rhetoric).

Macdonell

English

 वाच्य vāc-ya,  fp. to be spoken,  said,  told,  🞄stated,  declared,  mentioned,  or enumerated
 🞄spoken about
 to be spoken to,  addressed,  or 🞄told (w. ac. or oratio recta w. iti)
 expressed,  🞄signified,  expressly meant by (g.,  —°)
 to be 🞄spoken against,  to be blamed or censured by 🞄(in. ,  g.),  censurable
 n.
  imps. one should say 🞄or speak,  about (g.)
 n.
  reproach,  fault (-ṃ 🞄gam,  expose oneself to reproach)
 (that of 🞄which anything is predicable),  substantive: 🞄-tva,  n.
  expression by means of (—°)
 -vat,  🞄ad. like the substantive = following the gender 🞄of the substantive,  adjectivally.

Apte Hindi

Hindi

वाच्य
वि* - वच् + कर्मणि ण्यत्
"कहे जाने या बतलाये जाने के योग्य,  संबोधित किये जाने योग्य"

वाच्य
वि* - -
"अभिधानीय,  गुणवाचक,  विशेषक"

वाच्य
वि* - -
अभिव्यक्त (शब्दार्थ आदि)

वाच्य
वि* - -
"दूषणीय,  निन्दनीय,  डांटने-फटकारने योग्य"

वाच्यम्
नपुं*
   - -
"कलंक,  निन्दा,  झिड़की"

वाच्यम्
नपुं*
   - -
अभिव्यक्त अर्थ जो अभिधा द्वारा ज्ञात हों

वाच्यम्
नपुं*
   - -
विधेय

वाच्यम्
नपुं*
   - -
क्रिया की वाच्यता

वाच्य
वि* - वच्+ण्यत्
कहे जाने योग्य

वाच्य
वि* - वच्+ण्यत्
अभिधा द्वारा प्रकट अर्थ

वाच्य
वि* - वच्+ण्यत्
निन्दनीय

L R Vaidya

English

 vAcya {% (I) a. (f. च्या) %} 1. To be spoken to,  वाच्यस्त्वया मद्वचनात्स राजा R.xiv.61
blamable,  censurable,  दुर्लभा सत्स्ववाच्यता Kir.xi.53
attributive,  to be predicated
expressed (as the meaning of a word).

 vAcya {% (II) n. %} 1. Blame,  censure,  उदये मदवाच्यमुज्झता R.viii.84,  प्रमदामनुसम्स्थितः शुचा नृपतिः सन्निति वाच्यदर्शनम् viii.72
 54. the expressed or conventional meaning of a word,  (op. to लक्ष्य and व्यंग्य)
 3. a predicate.

Bopp

Latin

 वाच्य v. वच् primit. et Caus.

Lanman

English

 vācya,  grdv.
	—1. to be spoken
	—2. to
be spoken to. [√vac,  1213a.]

Abhyankara Grammar

English

वाच्य  (l) directly expressed (sense) as contrasted with व्यङ्ग्य or ध्वनित: cf. शब्देनार्थान् वाच्यान् दृष्ट्वा बुद्धौ कुर्यात्पौर्वापर्यम् | M.Bh. on P. I.4.109 Vart. 10
 (2) which should be stated or which de- serves to be stated,  The word वाच्य is generally put in connection with the additions or corrections to the sutras by the Varttikakara and the Mahbhasyakara in their explana- tions: cf. तत्रैतावद्वाच्यम्,  M.Bh. on P. I.4.1 
 cf. also वाच्य ऊर्णोर्णुवद्भावःM.Bh. on P. III.1. 22 Vart. 3
 III. I. 36 Vart. 6.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  वाच्य,  अभिधेय
adjective
 
श्रुते एव यस्य अर्थः ज्ञायते।
 "जलम् इत्यस्य शब्दस्य वाच्यः अर्थः जलम् एव अस्ति।"

Synonyms:
  कथनीय,  कथ्य,  वाच्य,  अभिभाष्य,  वक्तव्य,  आख्यातव्य
adjective
 
प्रतिपादनयोग्यम्।
 "किमर्थं एतद् डिण्डिमायते एतद् न कथनीयम् अस्ति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

brjod par bya ba
१) आभिधीयमान २) अभिधेय ३) अभिहित ४) उच्यते ५) प्रभाव्यते ६) वक्तव्य ७) वाच्य ८) व्याख्येय ९) व्युत्पादयितव्य

brjod bya
१) अभिधेय २) अर्थ३) परिघोष ४) वक्य ५) वाच्य

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
मत्ते शौण्डोत्कटक्षीबा उत्कस्तूत्सुक उन्मनाः ।
उत्कण्ठितोऽभिशस्ते तु वाच्यक्षारितदूषिताः ॥ ४३६ ॥
-wordlist-
 
मत्त (पुं),  शौण्ड (पुं),  उत्कट (पुं),  क्षीब (पुं),  उत्क (पुं),  उत्सुक (पुं),  उन्मनस् (पुं),  उत्कण्ठित (पुं),  अभिशस्त (पुं),  वाच्य (पुं),  क्षारित (पुं),  दूषित (पुं)

Tamil

வாச்ய : சொல்லத்தக்க.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 वाच्यं,  त्रि,  (उच्यते इति । वच् + ण्यत् । “वचो-ऽशब्दसंज्ञायाम् ।” इति न कुत्वम् ।) कुत्-सितम् । हीनम् । वचनार्हम् । इति मेदिनी ।ये,  ५५ ॥
 (यदुक्तम् ।“शत्रोरपि गुणा वाच्या दोषा वाच्या गुरो-रपि ॥
”)शक्यम् । यथा,  --“न चाल्पत्वबहुत्वाभ्यां प्रयोगाणां विशिष्यते ।वाच्यवाचकभावोऽयमक्षपादादिशब्दवत् ॥
विभीतकेऽप्यक्षशब्दो यद्यप्यल्पैः प्रयुज्यते ।तथापि वाचकस्तस्य ज्ञायते शकटाङ्गवत् ॥
”इति मलमासतत्त्वधृतभट्टवार्त्तिकवचनम् ॥
अपि च ।“अर्थो वाच्यश्च लक्ष्यश्च व्यङ्ग्यश्चेति त्रिधा मतः ।”एषां स्वरूपमाह ।“वाच्योऽर्थोऽभिधया बोध्यो लक्ष्यो लक्षणयामतः ।व्यङ्ग्यो व्यञ्जनया ताः स्युस्तिस्रः शब्दस्यशक्तयः ॥
”इति साहित्यदर्पणे २ परिच्छेदः ॥

 वाच्यं,  क्ली,
   (वच् + ण्यत् ।) प्रतिपादनम् । दूष-णम् । इति धरणिः ॥
 (यथा,  --“परवाच्येषु निपुणः सर्व्वो भवति सर्व्वदा ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 वाच्य न०
  वच--भावे ण्यत् न कः । १ दूषणे २ प्रतिपादनेधरणिः । २ कथने च । कर्मणि ण्यत् । ४ दूष्ये५ प्रतिपाद्ये अभिधया बोध्यार्थे च सा० द० ।“नचाल्पत्वबहुत्वाभ्यां प्रयोगाणां विशिष्यते । वाच्य-वाचकभावोऽयमक्षपादादिशब्दवत् । विभीतकेऽप्यक्षशब्दोयद्यप्यल्पैः प्रयुज्यते । तथापि वाचकस्तस्य ज्ञायतेशकटाङ्गवत्” म० त० भट्टवा० ।

Capeller

German

 वाच्य (—°) behauptend,  ausdrückend.

 वाच्य zu sprechen,  zu sagen (n.  impers.)
zu besprechen,  anzuführen
 anzureden, 
anzuweisen
 zu benennen
 bezeichnet, 
ausdrücklich gemeint mit (Gen.  o. —°)
zu tadeln.  n.
  Tadel,  Fehler. Abstr.
°ता f.
 , 
°त्व n.
  Tadel,  Fehler. Abstr.
°ता f.
 , 
°त्व n.
 

Burnouf

French

 वाच्य वाच्य a. (वच्) qu'on peut ou qu'on doit dire
déclinable,  tg. -- S. n.
  adjectif,  prédicat,  tg.
		 ce qu'on peut
dire de qqn.  ou de qqc.

 वाच्य वाच्य a. (pour अवाच्य,  de अवाच्) bas, 
vil,  méprisable. -- S. n.
  blâme.
वाच्यता f.
  bassesse
 qualité de ce qui est méprisable ou
blâmable.

Stchoupak

French

 वाच्य-
 a. v. à dire,  à énoncer,  à communiquer,  à désigner
expressément 
 dont on doit ou peut parler,  qui se dit 
 à qui l'on doit ou
peut adresser la parole 
 à quoi il y a à redire,  répréhensible, 
blâmable 
 nt. ce qui
 mérite le blâme,  défaut 
 blâme, 
reproche (-अं गम्- s'exposer au blâme,  encourir des reproches) 
 mot
principal (de la phrase) 
 impers. il faut dire 
 -ता- f.
  ce qui doit
être dit,  etc. 
 fait d'être répréhensible 
 -ताम् इतां गम्- या-
प्राप्- s'exposer au blâme.
°वाचकता- f.
  état du signifié et du signifiant.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.