वाक्छल (vAkchala)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Spoken Sanskrit
English वाक्छल vAkchala mere semblance of a voice untruthful talk
वाक्छल vAkchala prevarication or perversion of the words of an opponent in disputation
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Monier Williams Cologne
EnglishApte Hindi
Hindiवाक्छलम्
वाच्-छलम् -
"शब्दों के द्वारा बेईमानी, टालमटूल उत्तर, गोलमाल"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritवाक्छलं, (वाचा छलम् ।) वाक्यव्याजः ।यथा । वचनविघातोऽर्थविकल्पोपपत्त्या छलम् ।तत्त्रिविधम् । वाक्छलम् । सामान्यच्छलम् ।उपचारच्छलञ्च । अविशेषाभिहितेऽर्थे वक्वभि-प्रायादर्थान्तरकल्पना वाक्छलम् ॥
१ ॥
सम्भ-वतोऽर्थस्यातिसामान्ययोगात् असम्भूतार्थ-कल्पना सामान्यच्छलम् ॥
२ ॥
धर्म्मविकल्प-निद्दशे अर्थसद्भावनिषेध उपचारच्छलम् ॥
३ ॥
इति गोतमसूत्रम् ॥
शक्यैकार्थशाब्दबोधतात्प-र्य्यकशब्दस्य शक्त्या अर्थान्तरतात्पर्य्यकत्वकल्प-नया दूषणाभिधानं वाक्छललक्षणम् । यथा ।नेपालादागतोऽयं नवकम्बलवत्त्वात् । इत्युक्तेकुतोऽस्य नवसंख्यकाः कम्बलाः ॥
१ ॥
सामान्य-विशिष्टसम्भवदर्थाभिप्रायेण उक्तस्य सामान्य-योगादसम्भवदर्थकल्पनया दूषणाभिधानंसामान्यच्छलम् । यथा । ब्राह्मणोऽयं विद्या-चरणसम्पन्न इत्युक्ते ब्राह्मणत्वेन विद्याचरण-सम्पदं साधयति इति कल्पयित्वा परो वदतिकुतो ब्राह्मणत्वेन विद्याचरणसम्पत् व्रात्ये व्यभि-चारात् ॥
२ ॥
शक्तिलक्षणयोरेकतरवृत्त्या यःप्रतिषेधः स उपचारच्छलम् । यथा । मञ्चाःक्रोशन्ति इत्यत्र मञ्चस्था एव क्रोशन्ति न तुमञ्चाः । एवं अहं नित्य इति शक्त्या प्रयुक्तेअमुकादुत्पन्नस्त्वं कथं नित्य इति प्रतिषेधोऽप्युप-चारच्छलम् ॥
३ ॥
इति तट्टीका ॥
अपि च ।“सर्व्वेष्वर्थविवादेषु वाक्छले नावसीदति ।पशुस्त्रीभूम्यृणादाने शास्योऽप्यर्थान्न हीयते ॥
”इति व्यवहारतत्त्वम् ॥
वाचस्पत्यम्
SanskritNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.