| YouTube Channel

वह्निबीज (vahnibIja)

 
Monier Williams Cologne
English
वह्नि—बीज
n.
‘fire-seed’, gold,
L.
a citron-tree,
L.
a
N.
of the mystical syllable रम् (repeated as the peculiar Mantra of fire in the Tantra system),
RāmatUp.
RTL.
197.
L R Vaidya
English
vahni-bIja {% n. %} 1. gold
2. the common lime.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
स्याद्रूप्यं कलधौतताररजतश्वेतानि दुर्वर्णकं
खर्जूरं हिमांशुहंसकुमुदाभिख्यं सुवर्णं पुनः
स्वर्णं हेमहिरण्यहाटकवसून्यष्टापदं काञ्चनं
कल्याणं कनकं महारजनरैगाङ्गेयरुक्माण्यपि १०४३
कलधौतलोहोत्तमवह्निबीजान्यपि गारुडं गैरिकजातरूपे
तपनीयचामीकरचन्द्रभर्मार्जुननिष्ककार्तस्वरकर्बुराणि १०४४
जाम्बूनदं शातकुम्भं रजतं भूरि भूत्तमम्
-wordlist-
रूप्य (क्ली), कलधौत (क्ली), तार (क्ली), रजत (क्ली), श्वेत (क्ली), दुर्वर्णक (क्ली), खर्जूर (क्ली), हिमांश्वाह्वय (क्ली), हंसाह्वय (क्ली), कुमुदाह्वय (क्ली), सुवर्ण (पुंक्ली), स्वर्ण (पुंक्ली), हेमन् (क्ली), हेम (पुंक्ली), हिरण्य (पुंक्ली), हाटक (पुंक्ली), वसु (क्ली), अष्टापद (पुंक्ली), काञ्चन (क्ली), कल्याण (क्ली), कनक (क्ली), महारजन (क्ली), रै (पुंस्त्री), गाङ्गेय (क्ली), रुक्मन् (क्ली), कलधौत (क्ली), लोहोत्तम (क्ली), वह्निबीज (क्ली), गारुड (क्ली), गैरिक (क्ली), जातरूप (क्ली), तपनीय (क्ली), चामीकर (क्ली), चन्द्र (पुंक्ली), भर्मन् (क्ली), अर्जुन (क्ली), निष्क (क्ली), कार्तस्वर (क्ली), कर्बुर (क्ली), जाम्बूनद (क्ली), शातकुम्भ (क्ली), रजत (क्ली), भूरि (क्ली), भूत्तम (क्ली)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वह्निबीजं,
क्ली,
(वह्नेर्बीजम् ।) रंबीजम् इतितन्त्रम्
(वह्निदायकं बीजमस्य ।) निम्बू-कम् इति राजनिर्घण्टः
(वह्नेर्बीजं वीर्य्यम् ।)स्वर्णम् इति हेमचन्द्रः
तस्योत्पत्तिर्यथा, --“एकदा सर्व्वदेवाश्च समूषुः स्वर्गसंसदि ।तत्र कृत्वा नृत्यञ्च गायन्त्यप्सरसां गणाः
विलोक्य रम्भां सुश्रोणीं सकामो वह्निरेव ।पपात वीर्य्यं चच्छाद लज्जया वाससा तथा
उत्तस्थौ स्वर्णपुञ्जश्च वस्त्रं क्षिप्त्वा ज्वलत्प्रभः ।क्षणेन वर्द्धयामास सुमेरुर्बभूव
हिरण्यरेतसं वह्निं प्रवदन्ति मनीषिणः ।इति ते कथितं सर्व्वं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते श्रीकृष्णजन्मखण्डे हिरण्योत्पत्ति-र्नाम १३० अध्यायः