| YouTube Channel

वसा (vasA)

 
शब्दसागरः
English
वसा
f.
(-सा)
1. The serum or marrow of the flesh, considered by some
authorities as distinct from the marrow of the bones, though
regarded by others as the same substance.
2. Adeps, fat, suet.
E.
वस् to divide, (in the body, ) अङ् and टाप् affs.
or वस्-अच्
Capeller Eng
English
व॑सा
f.
fat, grease, brain.
वसा॑
f.
fat, grease, brain.
Yates
English
वसा (सा) 1.
f.
The serum or mar-
row of the flesh
fat.
Spoken Sanskrit
English
वसा - vasA -
f.
- grease
स्नेह - sneha -
m.
- grease
वश - vaza -
n.
- grease
उपनक्ति { उपाञ्ज् } - upanakti { upAJj } - verb - grease
उपाक्त - upAkta -
adj.
- greased
स्नेहाक्त - snehAkta -
adj.
- greased
वराहवसा - varAhavasA -
f.
- hog's grease
घृत - ghRta -
n.
- fluid grease
घृताची - ghRtAcI -
f.
- shining like grease
घृतवर्ति - ghRtavarti -
f.
- wick fed with grease
घृतमण्ड - ghRtamaNDa -
m.
- fattiest part of grease
यावत्त्मूतम् - yAvattmUtam -
ind.
- as far as soaked in grease
स्नेहसंस्कृत - snehasaMskRta -
adj.
- prepared with oil or grease
पूर्णख - pUrNakha -
adj.
- having its axle-hole well greased
स्नेहकुम्भ - snehakumbha -
m.
- jug or receptacle for oil or grease
स्नेहभूमि - snehabhUmi -
f.
- any substance yielding oil or grease
लेप - lepa -
m.
- any grease or dirt sticking to vessels
पाञ्चप्रसृतिकी - pAJcaprasRtikI -
f.
- mixture of 4 kinds of grease with grains of rice
पर्पट - parpaTa -
m.
- kind of thin cake made of rice or pease-meal and baked in grease
वसा vasA
f.
grease
स्नेह sneha
m.
grease
वश vaza
n.
grease
उपनक्ति { उपाञ्ज् } upanakti { upAJj } verb grease
उपाक्त upAkta
adj.
greased
स्नेहाक्त snehAkta
adj.
greased
वराहवसा varAhavasA
f.
hog's grease
घृत ghRta
n.
fluid grease
घृताची ghRtAcI
f.
shining like grease
घृतवर्ति ghRtavarti
f.
wick fed with grease
घृतमण्ड ghRtamaNDa
m.
fattiest part of grease
यावत्त्मूतम् yAvattmUtam
ind.
as far as soaked in grease
स्नेहसंस्कृत snehasaMskRta
adj.
prepared with oil or grease
पूर्णख pUrNakha
adj.
having its axle-hole well greased
स्नेहकुम्भ snehakumbha
m.
jug or receptacle for oil or grease
स्नेहभूमि snehabhUmi
f.
any substance yielding oil or grease
लेप lepa
m.
any grease or dirt sticking to vessels
पाञ्चप्रसृतिकी pAJcaprasRtikI
f.
mixture of 4 kinds of grease with grains of rice
पर्पट parpaTa
m.
kind of thin cake made of rice or pease-meal and baked in grease
Wilson
English
वसा
f.
(-सा)
1 The serum or marrow of the flesh, considered by some authorities as distinct
from the marrow of the bones, though regarded by others as the same substance.
2 Adeps, fat, suet.
E.
वस to divide (in the body), अङ् and टाप् affs.
Apte
English
वसा [vasā], [वस्-अच्]
The marrow of the felsh, fat, marrow
adept, suet
निर्वान्त्यद्यापि नैते स्रुतबहलवसावाहिनो हव्य- वाहाः
Mu.*
3.28
R.*
15.16
Ve.*
1.27
शुद्धमांसस्य यः स्नेहः सा वसा परिकीर्तिता Suśr.
Any oily or fatty exudation.
Brain.
Comp.
-आढ्यः, -आढ्यकः the Gangetic porpoise. -केतुः a particular comet. -छटा the mass of the brain. -पायिन्
m.
a dog. -मेहः a kind of diabetes. -रोहः a mushroom.
Apte 1890
English
वसा [वस्-अच्] 1 The marrow of the flesh, fat, marrow
adeps, suet
Mu. 3. 28
R. 15. 16.
2 Any oily or fatty exudation.
3 Brain.
Comp.
आढ्यः
आढ्यकः the Gangetic porpoise.
छटा the mass of the brain.
पायिन् m. a dog.
Monier Williams Cologne
English
व॑सा a or वसा॑,
f.
(sometimes written वशा) ‘shining’, ‘white’, the serum or marrow of the flesh (considered by some as distinct from that of the bones by others as the same), marrow, fat, grease, lard, suet, melted fat, any fatty or oily substance,
VS.
&c.
&c.
brain,
Kathās.
a partic. root similar to ginger,
L.
N.
of a river,
MBh.
वसा॑ b
f.
(accord. to some) id. (?),
RV.
v, 2, 6.
वसा c, वसाति
&c.
See
p.
930, col. 2.
Monier Williams 1872
English
वसा वसा, f. (perhaps fr. rt. 3. वस्, ‘to
shine, ‘or according to some fr. rt. 6. वस्, ‘to dwell’),
the serum or marrow of the flesh (considered by
some authorities as distinct from the marrow of the
bones, but by others as the same substance), marrow,
adeps, fat, grease, suet, any fatty oily substance or
oily exudation
the brain.
—वसा-छटा, f. the mass
of the brain.
—वसाढ्य (°सा-आढ्°) or वसाढ्य-
क, अस्, m. the Gangetic porpoise, Delphinus Gan-
geticus, (also written वशाढ्यक।)
—वसा-पायिन्,
ई, m. ‘grease-drinker, a dog, (also written वशा-
पायिन्।)
—वसा-मूर, N. of a place.
—वसावशे-
ष-मलिन (°सा-अव्°), अस्, आ, अम्, dirty with the
remains of fat.
Macdonell
English
वसा vás-ā, (in TS. ā́),
f.
[shining, white: 🞄√ 1. vas] suet, lard, fat
brain.
Benfey
English
वसा वसा,
f.
1. Marrow, Nalod. 3,
11
brain (-चटा, the mass of the brain),
Kathās. 25, 274.
2. Fat, adeps, Pañc.
253, 23.
3. Oily exudation, Man. 5, 135.
Apte Hindi
Hindi
वसा
स्त्री*
- वस् + अच् + टाप्
"मेद, चरबी, मज्जा, पशुमज्जा, पशुओं के गुर्दे की चर्बी "
वसा
स्त्री*
- वस् + अच् + टाप्
कोई तेल या चर्बीवाला स्राव
वसा
स्त्री*
- वस् + अच् + टाप्
मस्तिष्क
L R Vaidya
English
vasA {% f. %} 1. The marrow of the flesh, fat, R.xv.15, Yaj.iii.94
2. brain.
Bopp
Latin
वसा f.
1) medulla.
2) adeps. A. 10. 54.
Indian Epigraphical Glossary
English
Va-sā (PJS), probably, an abbreviation of Vaṇik-sādhu, ‘a
merchant’.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
वसा °eine unfruchtbare Kuh, S II, 186, 2. °Mark [in °वसाध्वन्] m. Knochen, H XLIII, 96.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
मेदा, मेदोद्भवा, जीवनी, श्रेष्ठा, मणिच्छिद्रा, विभावरी, वसा, स्वल्पपर्णिका, मेदःसारा, स्नेहवती, मेदिनी, मधुरा, स्निग्धा, मेधा, द्रवा, साध्वी, शल्यदा, बहुरन्ध्रिका, पुरुषदन्तिका, जीवनी
noun
औषधिविशेषः।
"मेदा ज्वरस्य निवारणार्थम् उपयुक्ता भवति।"
Synonyms:
मेदः, वपा, वसा, अस्थिकरः
noun
प्राणिनां शरीरे वर्तमानः मांसप्रभवधातुविशेषः।
"मेदसः कारणात् शरीरं स्थूलं भवति।"
Synonyms:
वसा
noun
एका नदी
"वसायाः उल्लेखः महाभारते वर्तते"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
मेदोऽस्थिकृद्वपा मांसात्तेजोजे गौतमं वसा ६२४
-wordlist-
मेदस् (क्ली), अस्थिकृत् (क्ली), वपा (स्त्री), मांसतेजस् (क्ली), मांसज (क्ली), गौतम (क्ली), वसा (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
वपा
वपा, मेदस्, वसा
मस्तिष्कं मस्तकस्नेहो वपा मेदो वसा स्मृता
verse 3.1.1.635
page 0072
Tamil
Tamil
வஸா : உடலில் உள்ள கொழுப்பு .
Mahabharata
English
Vasā, a river. § 574 (Jambūkh.): VI, 9, 338 (ºāñ ca, C., ºām anyāṃ, B.).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वसा,
स्त्री,
(वसति वस्ते वा वस निवासे वसआच्छादने वा + अच् स्त्रियामाप् ।) मांस-प्रभवधातुविशेषः इत्यमरः
(यथा, सुश्रुतेशारीरस्थाने अध्याये ।“शद्धमांसस्य यः स्नेहः सा वसा परि-कीर्त्तिता
”)अस्या विवरणं मेदःशब्दे द्रष्टव्यम्
मांस-रोहिणी इति राजनिर्घण्टः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
वसा स्त्री वस--अच् नांसजाते देहस्थे धातुभेदे मेदसिअमरः असृक्करशब्दे ५५८ पृ० दृश्यम् मांसरोहिण्यांलतायाञ्च राजनि०
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“वस आच्छादने”@} 2 ‘वस्यति स्तम्भने वस्ते छादने वसयेत् वसेत्।।’ 3 इति देवः।
‘-- स्मृतौ’ इति वोपदेवः।
वासकः-सिका, वासकः-सिका, विवसिषकः-षिका, वावसकः-सिका
वसिता-त्री, वासयिता-त्री, विवसिषिता-त्री, वावसिता-त्री
-- वासयन्-न्ती, वासयन् वासयमानो वा वस्त्रं देवदत्तेन, वासयिष्यन्-न्ती-ती, 4 5 वसानः, वासयमानः, विवसिषमाणः, वावस्यमानः
वसिष्यमाणः, वासयिष्यमाणः
विवसिषिष्यमाणः, वावसिष्यमाणः
6 चर्मवः-चर्मवसौ-चर्मवसः
-- -- -- वसितम्-तः, वासितम्, विवसिषितः, वावसितः-तवान्
वसः, 7 वसा, सुवासी, 8 वसनः, 9 वसिता, वासः, विवसिषुः, वावसः
वसितव्यम्, वासयितव्यम्, विवसिषितव्यम्, वावसितव्यम्
वसनीयम्, वासनीयम्, विवसिषणीयम्, वावसनीयम्
वास्यम्, वास्यम्, विवसिष्यम्, वावस्यम्
वस्यमानः, वास्यमानः, विवसिष्यमाणः, वावस्यमानः
ईषद्वसः-दुर्वसः-सुवसः
-- -- -- वासः, आवासः, 10 कृत्तिवासाः, वासः, विवसिषः, वावसः
वसितुम्, वासयितुम्, विवसिषितुम्, वावसितुम्
वस्तिः, 11 वसा, वासना, विवसिषा, वावसा
वसनम्, वासनम्, विवसिषणम्, वावसनम्
वसित्वा, वासयित्वा, विवसिषित्वा, वावसित्वा
प्रवस्य, प्रवास्य, प्रविवसिष्य, प्रवावस्य
वासम् २, वसित्वा २, वासम् वासयित्वा विवसिषम् विवसिषित्वा वावसम्
वावसित्वा
12 13 वसु, 14 नप्रत्यये रूपम्।
वस्तेऽनेनेति वस्नम् = वासः।]] वस्नम्, 15 सरन्प्रत्ययः।
संवत्सरः = क्षण- लवमुहूर्त्ताहोरात्रपक्षमासायनानि इत्यर्थः।
एवं परिवत्सरः, विवत्सरः, इद्वत्सरः, इडावत्सरः, उद्वत्सरः इत्यादिषु बोध्यम्।
वस्त्रेण समाच्छादयति इत्यर्थे संवस्त्रयन् इत्यत्र ‘मुण्डमिश्र--’ 16 इत्यादिनाणिच्।
‘वस्त्रात्स- माच्छादने’ इति काशिकावृत्तिः।]] संवत्सरः, 17 ष्ट्रन्प्रत्यये वस्त्रमिति रूपम्।
वस्ते शरीरमिति वस्त्रम्।]] वस्त्रम्।
18
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१५७७)
02
=>
(२-अदादिः-१०२३। अक। सेट्। आत्म।)
03
=>
(श्लो। १८७)
04
=>
[पृष्ठम्१२१५+ २५]
05
=>
[[आ। ‘पिशङ्गमौञ्जीयुजमर्जुनच्छविं वसानमेणाजिनमञ्जनद्युति।’ शि। व। १-६।]]
06
=>
[[१। चर्म वस्ते इति चर्मवः इति क्विप्प्रत्यये रूपमेवम्। ‘अत्वसन्तस्य चाधातोः’ (६-४-१४) इत्यत्र काशिकायां प्रत्युदाहरणत्वेन प्रदर्शितम्।]]
07
=>
[[२। पचाद्यजन्तात स्त्रियां टाप्। वसा = शरीरान्तर्गतस्नेहद्रव्यम्।]]
08
=>
[[३। वस्ते आच्छादयति इत्यर्थे ‘अनुदात्तेतश्च--’ (३-२-१४९) इति युचि रूपमेवम्।]]
09
=>
[[४। ‘तृन्’ (३-२-१३५) इति तच्छीलादिषु कर्तृषु तृन्प्रत्यये रूपम्। ‘वसिता वस्त्रमित्येवं साधुकारिणि कर्तरि।।’ इति ‘तृन्’ सूत्रे प्रक्रियासर्वस्वश्लोकः।]]
10
=>
[[५। औणादिकेऽसुन्प्रत्यये वासश्शब्दः। कृत्तिर्वासोऽस्येति ‘अत्वसन्तस्य--’ (६-४-१४) इति असंबुद्धौ सौ परतः दीर्घो भवति। तेन रूपमेवम्।]]
11
=>
[[६। भिदादिपाठात् (३-३-१०४) अङ्प्रत्ययः।]]
12
=>
[पृष्ठम्१२१६+ २७]
13
=>
[[१। ‘शॄस्वृस्निहित्रप्यसिवसि--’ (द। उ। १-९५) इति उप्रत्यये रूपमेवम्। वस्ते भाग्यवतो जनानिति वसु = धनम्।]]
14
=>
[[२। औणादिके [द। उ। ५-३९]
15
=>
[[३। संपूर्वात् वसधातोः औणादिकः [द। उ। ८-५२]
16
=>
(३-१-२१)
17
=>
[[४। औणादिके [द। उ। ८-७९]
18
=>
[[आ। ‘वैतानवेदिजनितं पवमानबन्धुं वस्त्रेण बद्धुमविनीत कथं यतेथाः।।’ चम्पूरामायणे ५-४८]]
Capeller
German
व॑सा u. वसा॑
f.
Speck, Fett.
Burnouf
French
वसा वसा
f.
graisse, suif
moelle.
वसाढ्य
m.
(आढ्य) marsouin du Gange.
Stchoupak
French
वसा-
f.
graisse, lard, matière adipeuse, moelle, cervelle
n.
d'une
rivière
-मय- -ई- a. consistant en graisse.