| YouTube Channel

वशिष्ठ (vaziSTha)

 
शब्दसागरः
English
वशिष्ठ
m.
 (-ष्ठः) VASHISṬHA, a Rishi or divine sage of the first order,
he is also a Brahmādika, a Prajāpati, and one of the seven
stars of Ursa Major.
E.
 अव before, शास् to govern, to instruct, (the
other saints, )
aff.
 क्त
the first vowel of the prefix rejected: also
written वशिष्ट and वसिष्ट । अतिशयेन वशी इष्ठन् इनेर्लुक् ।
Yates
English
वशिष्ठ (ष्ठः) 1.
m.
 Vashishtha
name
of a
Rishi or sage of the first
order
a star of Ursa major.
Wilson
English
वशिष्ठ
m.
 (-ष्ठः) VAŚIṢṬHA, a Ṛṣi or divine sage of the
first order
he is also a Brahmādika, a Prajāpati, and one of the
seven stars of Ursa Major.
E.
 अव before शास to govern, to instruct, (the other saints, )
aff.
क्त, the first vowel of the prefix rejected
also written वशिष्ट and
वसिष्ठ.
Apte
English
वशिष्ठ [vaśiṣṭha], See वसिष्ठ.
Apte 1890
English
वशिष्ठ See वसिष्ठ.
Monier Williams Cologne
English
वशिष्ठ w.r. for वसिष्ठ.
Monier Williams 1872
English
वशिष्ठ, अस्, m. (fr. वशिन्), N. of a celebrated
Ṛṣi or divine sage, (originally written वसिष्ठ,
but in the later language regarded as a superl. of
वशिन्, meaning ‘the most self-subdued
’ for an
account of him see वसिष्ठ, p. 896, col. 2.)
Benfey
English
वशिष्ठ वशिष्ठ (in the Vedas वसिष्ठ
वसिष्ठ, properly superl. of वसु),
m.
The name of a Ṛṣi, Man. 1, 35
Chr.
296, 9 = Rigv. i. 112, 9 (स्).
Apte Hindi
Hindi
वशिष्ठः
पुं*
 - -
एक विख्यात मुनि का नाम
वशिष्ठः
पुं*
 - -
स्मृति के प्रणेता का नाम
L R Vaidya
English
vaSizWa {% m. %} The same as वसिष्ठ q.v.
Mahabharata
English
Vaśishṭha, Vāśishṭha, Vaśishṭhāpavāha, v. Vasº, Vāsº.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वशिष्ठः,
पुं,
 (वशवतां वशिनां श्रेष्ठः । वशवत् +इष्ठन् । “विन्मतोर्लक ।” ५ । ३ । ६५ । इति लुक् ।)यद्वा, वरिष्ठः । पृषोदरादित्वात् साधुः । अस्यनिरुक्तिर्यथा, महाभारते । १३ । ९३ । ८९ ।“वशिष्ठोऽस्मि वरिष्ठोऽस्मि वशे वासगृहेष्वपि ।वशिष्ठत्वाच्च वासाच्च वशिष्ठ इति विद्धि माम् ॥
”)स्वनामख्यातमुनिः । तपय्यायः । अरुन्धती-जानिः २ । इति हेमचन्द्रः ॥
अरुन्धतीनाथः ३वाशिष्ठः ४ । इति शब्दरत्नावली ॥
स तु ब्रह्मणःप्राणेभ्यो जातः । तस्य भार्य्या कर्द्दमकन्या अरु-न्धती । पुत्त्राः सप्तर्षयः । इति श्रीभागवतमतम् ॥
अपि च ।“वशिष्ठश्च तथो र्ज्जयां सप्त पुत्त्रानजीजनत् ।कन्याञ्च पुण्डरीकाक्षां सर्व्वशोभासमन्विताम् ॥
रजो गात्रोर्द्वबाहुश्च मवनश्चानवस्तथा ।सुतपाः शुक्र इत्येते सप्त पुत्त्रा महौजसः ।सर्व्वे तपस्विनः प्रोक्ताः सर्व्वे यज्ञेषु भागिनः ।अयज्वानश्च यज्वानः पितरो ब्रह्मणः सुताः ॥
”इति कौर्म्मे १२ अध्यायः ॥
मित्रावरुणयोः पुत्त्रः । यथा, --“इति पृष्टा नरेन्द्रेण कथ्यतामिति भूपते ।वशिष्ठं चोदयामासुः समस्तास्ते तपोधनाः ॥
मुनिभिः प्रेरितः सोऽपि यथावद्यतमानसः ।योगमास्थाय सुचिरं मैत्रावरुणिरात्मवान् ॥
”अन्यच्च ।“मित्रावरुणयोश्चैव कुण्डिनो ये परिश्रुताः ।एकार्षेयास्तथैवान्ये वशिष्ठा नाम विश्रुताः ॥
एते पक्षा वशिष्ठानां स्मृता ह्येकादशैव तु ।अष्टावेते समाख्याता ब्रह्मणो मानसाःसुताः ॥
”इति वह्निपुराणे घृतधेनुविधिवाराहप्रादुर्भावा-ध्यायौ ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
वशिष्ठ अतिशयेन वशी इष्ठन् इनेर्लुक् । अतिशयजिते-न्द्रियतायुक्ते मुनिभेदे ।
Burnouf
French
वशिष्ठ वशिष्ठ
m.
 cf. वसिष्ठ।
Stchoupak
French
वशिष्ठ-
= वसिष्ठ-