| YouTube Channel

वल्ह (valha)

 
Yates
English
वल्ह (ङ) वल्हते 1.
d. To speak or
tell
kill
cover
be chief. (क)
वल्हयति 10.
c. To speak
to shine.
Wilson
English
वल्ह r. 1st cl. (वल्हते) r. 10th cl. (वल्हयति) To speak or
tell. r. 1st cl. (वल्हते)
1 To kill or hurt.
2 To cover.
3 To be preeminent
in which sense it is more properly बल्ह. r. 10th cl.
(वल्हयति) To shine.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 वल्ह्
मूलधातुः:
 वल्ह
धात्वर्थः:
 परिभाषण-हिंसा-प्रदानेषु, प्राधान्ये च
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 अर्थानुगुण्यम्
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 वल्हते
धातुप्रदीपः
Sanskrit
वल्हँ वल्ह प्राधान्ये
- वल्हते । ववल्हे ।अवल्हिष्ट । अवल्हिध्वम् । अवल्हिढ्वम् ।।639 ।।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वल्ह, क त्विषि । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरा०-पर०-अक०-सेट् ।) क, वल्हयति । त्विषिदीप्तौ । इति दुर्गादासः ॥
वल्ह, ङ श्रैष्ठे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वा०-आत्म०-अक०-सेट् ।) ङ, वल्हते धनी श्रेष्ठःस्यादित्यर्थः ।
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
वल्ह दीप्तौ
चु०
उभ०
 अक० सेट् । वल्हयति अववल्हत् त
वल्ह उत्कर्षे
भ्वा०
 आ०
सक०
 सेट् । वल्हते अवल्हिष्ट ।
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“वल्ह परिभाषणहिंसाच्छादनेषु”@} 2 ‘केचित्तु ओष्ठ्यादिः इत्याहुः’ इति सि।
कौमुद्याम्।
‘-- परिभाषणहिंसा- दानेषु’ इति, दन्त्यौष्ठ्यादिः, ‘अत्र धनपालमैत्रेयौ परिभाषणादावोष्ठ्या- दित्वम्, वृद्धौ दन्त्यौष्ठ्यादित्वं चाहतुः’ इति च माधवः।
‘बल्ह प्राधान्ये’ इति तरङ्गिण्याम्।
पाणिनीयधातुपाठममीक्षायाम्-- ‘वल्ह प्राधान्ये’ इति मैत्रैयकातन्त्रशाकटायनहेमादयः पठन्ति।
‘-- श्रैष्ठ्ये’ इति वोपदेवः’ इत्युक्तम्।
“-- दाने च’ इति द्रुमे।
परिभाषणमत्र वञ्चनवादः।” इति धा।
का।
व्याख्यायाम् 3।
वल्हकः-ल्हिका, वल्हकः-ल्हिका, विवल्हिषकः-षिका, वावल्हकः-ल्हिका
वल्हिता-त्री, वल्हयिता-त्री, विवल्हिषिता-त्री, वावल्हिता-त्री
4 इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि भौवादिकगर्हतिवत् 5 ज्ञेयानि।
ल्यपि- प्रवल्ह्य।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१५७३)
02
=>
 (१-भ्वादिः-६४१। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 (१-८१)
04
=>
 [पृष्ठम्१२१०+ २७]
05
=>
 (३८५)