| YouTube Channel

वलिः (valiH)

 
Apte
English
वलिः [valiḥ] ली [lī], ली
f.
 (Also written बलिः-ली)
A fold or wrinkle (on the skin)
वलिभिर्मुखमाक्रान्तम्.
A fold of skin on the upper part of the belly (especially of females regarded as a mark of beauty)
मध्येन सा वेदि- विलग्नमध्या वलित्रयं चारु वभार बाला
Ku.*
 1.39.
The ridge of a thatched roof.
A line made on the body with fragrant unguents.
A handle of the Chāmara
रत्नच्छायाखचितवलिभिश्चामरैः क्लान्तहस्ताः
Me.*
 37.
Sulphur.Comp. -पलितम् Wrinkles and grey hair
गृहस्थस्तु यदा पश्येद् वलीपलितमात्मनः
Ms.*
 6.2. -भृत्
a.
 curled, having curls (as hair)
कुसुमोत्खचितान् वलीभृतश्चलयन् भृङ्गरुचस्तवालकान्
R.*
 8.53. -मुखः, -वदनः a monkey
(वक्त्रम्) उन्नम्य चुम्बति वलीवदनः प्रियायाः
Māl.
 9.31. -मुखम् the sixth change which takes place in warm milk when mixed with butter-milk (तक).
Apte 1890
English
वलिः
ली f. (Also written बलिः-ली) 1 A fold or wrinkle (on the skin)
वलिभिर्मुखमाक्रांतम्.
2 A fold of skin on the upper part of the belly (especially of females, regarded as a mark of beauty)
मध्येन सा वेदिविलग्नमध्या वलित्रयं चारु बभार बाला Ku. 1. 39.
3 The ridge of a thatched roof.
4 A line made on the body with fragrant unguents.
Comp.
भृत् a. curled, having curls (as hair)
कुसुमोत्खचितान् वलीभृतश्चलयन् भृंगरुचस्तवालकान् R. 8. 53.
मुखः,
वदनः a monkey
Māl. 9. 31.
Apte Hindi
Hindi
वलिः
स्त्री*
 - वल् + इन्
(खाल पर) शिकन या झुर्री
वलिः
स्त्री*
 - -
"पेट के ऊपरी भाग में चमड़े पर पड़ी शिकन, झुर्री, सिकुड़न"
वलिः
पुं*
 - -
छप्पर की छत की बंडेरी
वलिः
पुं*
 - वल्+इन्
"तह, झुर्री"
वलिः
पुं*
 - वल्+इन्
पेट के ऊपर के भाग में तह
वलिः
पुं*
 - वल्+इन्
चौरी की मठ
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 त्रयः, तिस्रः, त्रीणि, कालः, अग्निः, भुवनम्, गङ्गामार्गः, शिवचक्षुः, गुणः, ग्रीवारेखा, कालिदासकाव्यम्, वलिः, सन्ध्या, पुरम्, पुषकरम्, रामः, विष्णुः, ज्वरपादः
noun
एकः अधिकः द्वौ इति कृत्वा प्राप्ता संख्या।
"पञ्च इति सङ्ख्यातः यदा द्वौ इति सङ्ख्या न्यूनीकृता तदा त्रयः इति संङ्ख्या प्राप्ता।"
Tamil
Tamil
வலி: : வலீ = மடிப்பு, சுருள், சுருக்கம், கூரையின் ஓரப்பகுதி,
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ब(व)लिः,
स्त्री,
 (बलति संवृणोतीति । बलसंवरणे + इन् ।) जरया श्लथचर्म्म । तत्-पर्य्यायः । चर्म्मतरङ्गः २ त्वगूर्म्मिः ३ त्वक्-तरङ्गः ४ । इति राजनिर्घण्टः ॥
जठरा-वयवः । (यथा, कुमारे । १ । ३९ ।“मध्येन सा वेदिविलग्नमध्याबलित्रयं चारु बभार बाला ॥
”)गृहदारुप्रभेदः । इति मेदिनी । ले, ५ ॥
गुदा-ङ्कुरः । यथा, --“पञ्चात्मा मारुतः पित्तं कफो गुदबलित्रयम् ।सर्व्व एव प्रकुप्यन्ति गुदजानां समुद्भवे ॥
तस्मादर्शांसि दुःखानि बहुव्याधिकराणि च ।सर्व्वदेहोपतापीनि प्रायः कृच्छ्रतमानि च ॥
* ॥
वाह्यायान्तु बलौ जातान्येकदोषोल्वणानि च ।अर्शांसि सुखसाध्यानि न चिरोत्पतितानि च ॥
द्वन्द्वजानि द्बितीयायां बलौ यान्याश्रितान्यपि ।कृच्छ्रसाध्यानि तान्याहुः परिसंवत्सराणि च ॥
सहजानि त्रिदोषाणि यानि चाभ्यन्तरा बलिम् ।जायन्तेऽर्शांसि संश्रित्य तान्यसाध्यानि निर्द्दि-शेत् ॥
”इति माधवकरः ॥
(यथा च । “तत्र स्थूलान्त्रप्रतिबद्धमर्द्धपञ्चाङ्गुलंगुदमाहुस्तस्मिन् बलयस्तिस्रोऽध्यर्द्धाङ्गुलान्तर-भूताः प्रवाहणी विसर्ज्जनी संवरणी चेति ।चतुरङ्गुलायताः सर्व्वास्तिर्य्यगेकाङ्गुलोच्छ्रिताः ।शङ्खावर्त्तनिभाश्चापि उपर्य्युपरि संस्थिताः ।गजतालनिभाश्चापि वर्णतः संप्रकीर्त्तिताः ॥
”इति सुश्रुते निदानस्थाने द्बितीयेऽध्याये ॥
गन्धकः । तत्पर्य्यायो यथा, “गन्धको गन्धिकश्चापि गन्धपाषाण इत्यपि ।सौगन्धिकश्च कथितो बलिर्बलरसापि च ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)