| YouTube Channel

वलाहकः (valAhakaH)

 
Apte
English
वलाहकः [valāhakḥ], See बलाहक.
Apte Hindi
Hindi
वलाहकः
पुं*
 - वल + आ + हा + क्कुन्
बादल
वलाहकः
पुं*
 - वल + आ + हा + क्कुन्
एक प्रकार का बगुला या सरस
वलाहकः
पुं*
 - वल + आ + हा + क्कुन्
पहाड़
वलाहकः
पुं*
 - वल + आ + हा + क्कुन्
प्रलयकालीन सात बादलों में से एक
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: वलाहकः
Root: वलाहक
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ कृष्णपिण्डीकः
Meaning(s):
⇒ Black species of the Piṇḍāraka tree
Shloka(s):
3|3|78|2 ► पिण्डारके तु पिण्डीकः कृष्णे त्वस्मिन् वलाहकः॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|78|2 ⇢ वलाहकः (वलाहक) (पुं) ⇒ Black species of the Piṇḍāraka tree
⇒ कृष्णपिण्डीकः
Related word(s):
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ब(व)लाहकः,
पुं,
 (बलेन हीयते इति ।बल + हा + क्वुन् । यद्बा, वारीणां वाहकः ।पृषोदरादित्वात् साधुः ।) मेघः । (यथा, कुमारे । १ । ४ ।“बलाहकच्छेदविभक्तरागा-मकालसन्ध्यामिव धातुमत्ताम् ॥
”)मुस्तकः । इत्यमरः । १ । ३ । ६ ॥
पर्व्वतः ।दैत्यविशेषः । नागविशेषः । इति मेदिनी ॥
(यथा, महाभारते । २ । ९ । ९ ।“कम्बलाश्वतरौ नागौ धृतराष्ट्रबलाहकौ ॥
”बलाहकसर्पस्तु दर्व्वीकरणामन्तर्गतः । इतिसुश्रुते कल्पस्थाने ४ अध्यायः ॥
) रमागर्भोद्भवःकल्किदेवपुत्त्रः । यथा, --“तथा रमा सिते पक्षे वैशाखे द्बादशीदिने ।जामदग्न्याद्व्रतं चक्रे पूर्णं वर्षचतुष्टयम् ॥
पट्टसूत्रं करे बद्ध्वा भोजयित्वा द्विजान् बहून् ॥
भुक्त्वा हविष्यं क्षीराक्तं सुमिष्टं स्वामिना सह ॥
बुभुजे पृथिवीं सर्व्वामपूर्व्वां स्वजनैर्वृता ।सा पुत्त्रौ सुषुवे साध्वी मेवमालबलाहकौ ॥
देवानामुपकर्त्तारौ यज्ञदानतपोव्रतौ ।महोत्साहौ महावीर्य्यौ सुभगौ कल्किसम्मतौ ॥
”इति कल्किपुराणे ३१ अध्यायः ॥
श्रीकृष्णरथाश्वविशेषः । यथा, --“स्यन्दनस्तु शतानन्दः सारथिश्चास्य दारुकः ।तुरङ्गाः शैव्यसुग्रीवमेघपुष्पबलाहकाः ॥
”इति त्रिकाण्डशेषः ॥
(यथाच भागवते । १० । ५३ । ५ ।“स चाश्वैः शव्यसुग्रीवमेघपुष्पबलाहकैः ।युक्तं रथसुपानीय तस्थौ प्राञ्जलिरग्रतः ॥
”जयद्रथस्य भ्रातृविशेषः । यथा, महाभारते ।३ । २५४ । १२ ।“जयद्रथो नाम यदि श्रुतस्तेसौवीरराजः सुभगे ! स एषः ।तस्यापरे भ्रातरोऽदीनसत्त्वाबलाहकानीकविदारणाद्याः ॥
”नदविशेषः । स तु लवणसमुद्रगामी । यथा, मात्स्ये । १२० । ७२ ।“बलाहकश्च ऋषभश्चक्रो मैनाक एव च ।विनिविष्टाः प्रतिदिशं निमग्ना लवणाम्बुधिम् ॥
”कुशद्वीपस्थपर्व्वतविशेषः । यथा, तत्रैव । १२१ । ५५ ।“बलाहकस्तृतीयस्तु जात्यञ्जनमयो गिरिः ॥
”तारापीडस्य राज्ञः स्वनामख्यातो बलाधि-कारी । यथा, कादम्बर्य्यां चन्द्रापीडविद्या-भ्यासकथने । “चन्द्रापीडमानेतुं राजा बलाधि-कृतं बलाहकनामानं आहूय बृहत्तुरगबल-पदातिपरिवृतमतिप्रशस्तेऽहनि प्राहिणोत् ॥
”)