वर्ध (vardha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 वर्ध m.
  (-र्धः)
	 1. Increase,  augmentation. 
	 2. Cutting: see वर्द्ध ।

Capeller Eng

English

 1 व॑र्ध a.
  (—°) & n.
  increasing,  furthering. 

 2 वर्ध s.
  separation. *

Yates

English

 वर्ध (क) वर्धयति 10.
a. To cut
 to fill.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   वर्ध  vardha  adj.
   increasing  
   वर्ध  vardha  adj.
   augmenting   
   वर्ध  vardha  adj.
   gladdening  
   वर्ध  vardha  m.
   dividing   
   वर्ध  vardha  m.
   bleeding-heart plant  [ Clerodendrum indicum -  Bot. ]  
   वर्ध  vardha  m.
   cutting   
   वर्ध  vardha  m.
   increase  
   वर्ध  vardha  m.
   augmentation   
   वर्ध  vardha  m.
   giving increase or prosperity  
   वर्ध  vardha  m.
   act of increasing   
   वर्ध  vardha  n.
   lead     
            

Wilson

English

 वर्ध r. 10 cl. (वर्धयति)
1 To cut or pierce,  to divide.
2 To fill.

Apte

English

वर्धः [vardhḥ],  1 Cutting,  dividing.

Increasing,  causing increase or prosperity.

Increase,  augmentation. 

र्धम् Lead.

Red lead.

A leathern strap or thong
 see वर्ध्रम्. Comp.
   -फलः Pongamia Glabra (Mar.  करंज).

Apte 1890

English

 वर्धः 1 Cutting,  dividing. 
2 Increasing,  causing increase or prosperity. 
3 Increase,  augmentation. 
र्धं 1 Lead. 
2 Red lead. 

Monier Williams Cologne

English

 1. वर्ध m.
  (for 2. See below) cutting,  dividing,  W.
 

 वर्ध n.
  lead,  L.
  (cf.   वर्ध्र).

 2. व॑र्ध mfn.
   (fr.  √ वृध्
 for 1. वर्ध See above) increasing,  augmenting,  gladdening (See नन्दि- and मित्र-व्°)

 व॑र्ध m.
  the act of increasing,  giving increase or prosperity,  RV.
  

 increase,  augmentation,  W.
 

 Clerodendrum Siphonantus,  L.
 

 वर्ध 2a &c.
   See p.
  926,  col. 1.

Monier Williams 1872

English

 1. वर्ध,  अस्,  m. (for 2. वर्ध see col. 3), 
cutting,  dividing.

 वर्ध 2. वर्ध,  अस्,  आ,  अम् (fr. rt. वृध्
 for
1. वर्ध see col. 2),  increasing,  augmenting, 
strengthening
 exhilarating,  animating,  &c.
 (अस्), 
m. the act of increasing,  giving increase or prosperity, 
making happy
 increase,  augmentation
 the plant
Clerodendrum Siphonanthus
 (अम्),  n. lead,  red
lead.
—वर्ध-माल,  अस्,  m.,  N. of a Brāhman.

Macdonell

English

 वर्ध várdh-a,  a.
  [√ 1. vṛdh] increasing,  gladdening 🞄(—°)
 m.
  granting of prosperity (RV.¹).

Benfey

English

 वर्ध वर्ध, 
 I. m.
 
 1. i. e. वृध् + अ, 
Increase.
 2. Cutting.
 II. n.
  Red lead.

Apte Hindi

Hindi

वर्धः
पुं*
  - "वर्ध् + अच्,  घञ् "
काटना बाँटना

वर्धः
पुं*
  - -
"बढ़ाना,  वृद्धि या समृद्धि करना"

वर्धः
पुं*
  - -
"वृद्धि,  बढ़ोतरी"

वर्धम्
नपुं*
   - -
सीसा

वर्धम्
नपुं*
   - -
सिंदूर

वर्धम्
नपुं*
   - वर्ध+अच्
चमड़े का तस्मा फीता

L R Vaidya

English

 varDa {% (I) m. %} 1. Increase,  augmentation
 2. cutting,  dividing.

 varDa {% (II) n. %} 1. Lead
 2. red lead.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 vardha,  vardhaka,  also vaddhaka,  nt. (semi-MIndic
 JM. vaḍḍhaya,  and cf. AMg. vaṭṭa),  a (metal) cup or bowl or pan: so loha-vaddhakaṃ tattakaṃ ādāya samudrakūlam āgataḥ (proposing to bale the water out of the sea) Mv 〔ii.90.15〕 (here v.l. °vardhakaṃ)
 vaddhakaṃ nikṣipitvā 16
 dīrghā brāhme (so ms.,  Senart em. brahmā) ahorātrā loha-vardhaṃ (no v.l.) ca tattakaṃ (n. sg.) 〔91.3〕 (vs).

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  वर्ध्
मूलधातुः:
   वर्ध
धात्वर्थः:
  छेदन-पूरणयोः
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  वर्धयति-ते

धातुप्रदीपः

Sanskrit

वर्धँ वर्द्ध  च्छेदन, पूरणयोः 
- वर्धयति  वर्धयाञ्चकार  115

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 वर्द्धं,  क्ली,
   (वर्द्धयति पूरयतीति । वर्द्ध + अच् ।)सीसकम् । इति हेमचन्द्रः । ४ । १०६ ॥

 वर्द्धः,  पुं,
   (वर्द्धते इति । वृध् छेदने + अच् ।)ब्राह्मणयष्टिका । इति जटाधरः ॥
 पूर्त्तिः ।छेदः । इति वर्द्धधात्वर्थदर्शनात् ॥

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

वर्धँ वर्ध  छेदन, पूरणयोः
- वर्धयति  भ्वादौ (1505) वर्धते 113

धातुवृत्तिः

Sanskrit

वर्धँ वर्ध (अर्थः)  छेदन, पूरणयोः
( वर्धयति,  अववर्धत् ) 119

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“वर्ध छेदनपूरणयोः”@} 2 ‘छेदने पूरणे चार्थे वर्धेः वर्धयतीति णौ।।’ 3 इति देवः। 
 काशकृत्स्नेन ‘वृधु वर्धने’ इति पठित्वा वर्धकिः--तक्षकः इत्युक्तम्। 
 तत्र टिप्पन्यां तु ‘प्राङ् नाभिवर्धनात् पुंसः’ इति मनु 4 वचने छेदनार्थ एव दृश्यते। 
 वर्धकिप्रयोगेऽपि स एवार्थोऽभिप्रेतः। 
 अतः काशकृत्स्न- पाठे लेखकप्रमादात् भ्रष्टपाठः स्यात्,  यद्वा वर्धनशब्दस्य छेदन एवात्रार्थो ग्रहीतव्यः’ इत्येवमुक्तम्। 
 वर्धकः-र्धिका,  विवर्धयिषकः-षिका,  वर्धयिता-त्री,  विवर्धयिषिता-त्री,  इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिकचर्चयतिवत् 5 ऊह्यानि।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१५६४)
 02 =>
  (१०-चुरादिः-१६५५। सक। सेट्। उभ।)
 03 =>
  (श्लो। १२३।)
 04 =>
  (२। २९।)
 05 =>
  (५०७)

Capeller

German

 2. वर्ध Trennung.*

Grassman

German

 várdha,  m.,  das Fördern [von vṛdh],  Gelingenlassen.
-āya um zu fördern árcāmi vām 〰 ‿ápas (Pad. ā́pas) {838, 4}.

Burnouf

French

 वर्ध वर्ध m.
  (वृध्) augmentation,  accroissement.
Coupure. -- N. minium. 

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.