वर्तक (vartaka)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishYates
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte
Englishवर्तक [vartaka], [वृत्-ण्वुल्]
Living, being, existing.
Devoted to
अभिगन्तुं स काकुत्स्थमियेष गुरुवर्तकम् 2.98. 1.
कः A quail
कौशिकं तु ततो हृत्वा नरो जायति वर्तकः * 13.111.14.
A horse's hoof
कर्तयन्त इवाश्वीयवर्तकै- र्व्योममण्डलम् Śiva B.13.6. -कम् A sort of brass or bell-metal.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiवर्तक
वि* - वृत् + ण्वुल्
"जीवित, विद्यमान, वर्तमान"
वर्तकः
- -
"बटेर, लवा"
वर्तकः
- -
घोड़े का सुम
वर्तकम्
- -
एक प्रकार का पीतल या कांसा
L R Vaidya
EnglishKridanta Forms
Sanskritवृत् (वृ꣡तुँ॒ वर्तने - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = वर्तनम्
अनीयर् = वर्तनीयः - वर्तनीया
ण्वुल् = वर्तकः - वर्तिका
तुमुँन् = वर्तितुम्
तव्य = वर्तितव्यः - वर्तितव्या
तृच् = वर्तिता - वर्तित्री
क्त्वा = वर्तित्वा / वृत्त्वा
ल्यप् = प्रवृत्य
क्तवतुँ = वृत्तवान् - वृत्तवती
क्त = वृत्तः - वृत्ता
शानच् = वर्तमानः - वर्तमाना
वृत् (वृ꣡तुँ॒ वरणे वर्तने - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् = वर्तनम्
अनीयर् = वर्तनीयः - वर्तनीया
ण्वुल् = वर्तकः - वर्तिका
तुमुँन् = वर्तितुम्
तव्य = वर्तितव्यः - वर्तितव्या
तृच् = वर्तिता - वर्तित्री
क्त्वा = वर्तित्वा / वृत्त्वा
ल्यप् = प्रवृत्य
क्तवतुँ = वृत्तवान् - वृत्तवती
क्त = वृत्तः - वृत्ता
शानच् = वृत्यमानः - वृत्यमाना
वृत् (वृ꣡तुँ꣡ भाषार्थः - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = वर्तनम्
अनीयर् = वर्तनीयः - वर्तनीया
ण्वुल् = वर्तकः - वर्तिका
तुमुँन् = वर्तयितुम् / वर्तितुम्
तव्य = वर्तयितव्यः / वर्तितव्यः - वर्तयितव्या / वर्तितव्या
तृच् = वर्तयिता / वर्तिता - वर्तयित्री / वर्तित्री
क्त्वा = वर्तयित्वा / वर्तित्वा / वृत्त्वा
ल्यप् = प्रवर्त्य / प्रवृत्य
क्तवतुँ = वर्तितवान् / वृत्तवान् - वर्तितवती / वृत्तवती
क्त = वर्तितः / वृत्तः - वर्तिता / वृत्ता
शतृँ = वर्तयन् / वर्तन् - वर्तयन्ती / वर्तन्ती
शानच् = वर्तयमानः / वर्तमानः - वर्तयमाना / वर्तमाना
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritसौराष्ट्रके पञ्चलौहं वर्तलोहं तु वर्तकम् ।
सौराष्ट्रक (क्ली), पञ्चलौह (क्ली), वर्तलोह (क्ली), वर्तक (क्ली)
वैजयन्तीकोषः
SanskritWord: वर्तकम्
Root: वर्तक
Gender: नपुं
Number: all
अर्थः ⇒ वर्तकम् इति पक्षिजातिविशेषः
Meaning(s):
⇒ Quail
Shloka(s):
2|3|40|1 ► पक्षिभेदाः खिलिखिलश्रीकर्णीयकवर्तकाः। (अन्तरिक्षकाण्डः/खगाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|3|40|1 ⇢ वर्तकम् (वर्तक) (नपुं) ⇒ Quail ⇒ वर्तकम् इति पक्षिजातिविशेषः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ पक्षी
जातिः ➡ पक्षी
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritवर्त्तकं, (वर्त्तते इति । वृत् + ण्वुल् ।) वर्त्त-लोहम् । इति हेमचन्द्रः ॥
विदरि इति भाषा ॥
(पूजके, त्रि । यथा, गो ० रामायणे । २ ।१०७ । १२ ।“निवेश्य सेनां भरतः पद्भ्यां पादवतां वरः ।अभिगन्तु स काकुत्स्थमियेष गुरुवर्त्तकः ॥
”)
वर्त्तकः, (वृत् + ण्वुल् ।) पक्षिविशेषः । भारैइति भाषा ॥
(यथा, महाभारते । १३ ।१११ । १०३ ।“कौशिकन्तु ततो हृत्वा नरो जायति वर्त्तकः ॥
”अस्य पर्य्यायो गुणाश्च यथा, --“वर्त्तोको वर्त्तैकश्चित्रस्ततोऽन्या वर्त्तकाः स्मृताः ।वर्त्तकोऽग्निकरः शीतो ज्वरदोषत्रयापहः ।सुरुच्यः शुक्रदो बल्यो वर्त्तकाल्पगुणास्ततः ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे द्वितीये भागे ॥
)अश्वश्य क्षुरः । इत्यमरः । ३ । ३ । ११ ॥
वाचस्पत्यम्
SanskritBurnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.