वर्ग (varga)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 वर्ग m.
  (-र्गः) A class,  a tribe,  a multitude of similar things,  whether
animate or inanimate
 as Ka-varga,  the class of guttural letters
Tri-varga,  a class of three objects,  (as love,  duty,  and wealth)
the Śudra-varga,  the Śudra tribe.
	 2. A chapter,  a book,  a section. 
3. A square number,  (in arithmetic.)
	 4. Strength.
 E.
  वृज् to quit, 
to except,  (any thing else),  aff.
   घञ् ।

Capeller Eng

English

 वर्ग a.
  & m.
  removing,  remover
 m.
  group,  section, 
division,  party,  class,  esp.
    of words or sounds (g. ).

Yates

English

 वर्ग (र्गः) 1.
m.
  A class
 a section
a square number.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

वर्ग 	-	 varga 	-	 m.
  	-	 class
प्राचीन 	-	 prAcIna 	-	 adj.
  	-	 classic
श्रेष्ट 	-	 zreSTa 	-	 adj.
  	-	 classic
सहाध्यायी 	-	 sahAdhyAyI 	-	 f.
  	-	 classmate
कक्ष 	-	 kakSa 	-	 m.
  	-	 classroom
प्रतिवर्गम् 	-	 prativargam 	-	 indecl.
  	-	 eachclass
गण 	-	 gaNa 	-	 m.
  	-	 verbclass  [ classes 1 to 10 in Skrt. grammar ]
मूलवर्ग 	-	 mUlavarga 	-	 m.
  	-	 baseclass  [ computer ]
गतवर्गे 	-	 gatavarge 	-	 phrase 	-	 lastclass
प्रथम श्रेनी 	-	 prathamazrenI 	-	 f.
  	-	 firstclass
अमूर्तजाति 	-	 amUrtajAti 	-	 f.
  	-	 abstractclass  [ computer ]
अनभिव्यक्तजाति 	-	 anabhivyaktajAti 	-	 f.
  	-	 abstractclass  [ computer ]
अव्यक्तजाति 	-	 avyaktajAti 	-	 f.
  	-	 abstractclass  [ computer ]
अमूर्तवर्ग 	-	 amUrtavarga 	-	 m.
  	-	 abstractclass  [ computer ]
अनभिव्यक्तवर्ग 	-	 anabhivyaktavarga 	-	 m.
  	-	 abstractclass  [ computer ]
अव्यक्तवर्ग 	-	 avyaktavarga 	-	 m.
  	-	 abstractclass  [ computer ]
वर्गानुक्रम  	-	 vargAnukrama 	-	 m.
  	-	 classhierarchy  [ computer ]
वर्गानुवंश  	-	 vargAnuvaMza 	-	 m.
  	-	 classhierarchy  [ computer ]
वर्गवृक्ष  	-	 vargavRkSa 	-	 m.
  	-	 classhierarchy  [ computer ]
कस्यां कक्ष्यायाम् 	-	 kasyAMkakSyAyAm 	-	 sent.
  	-	 Inwhichclass?

वर्ग 	-	 varga 	-	 m.
  	-	 group
सङ्घ 	-	 saGgha 	-	 m.
  	-	 group
समूह 	-	 samUha 	-	 m.
  	-	 group
उपयोक्तृगण 	-	 upayoktRgaNa 	-	 m.
  	-	 usergroup  [ computer ]
गणप्रवर 	-	 gaNapravara 	-	 m.
  	-	 groupchampion
परिषद् 	-	  pariSad 	-	 f.
  	-	 group
पङ्क्ति 	-	  paGkti 	-	 f.
  	-	 group
मण्डलिका 	-	  maNDalikA 	-	 f.
  	-	 group
व्रज्या 	-	  vrajyA 	-	 f.
  	-	 group
गण 	-	  gaNa 	-	 m.
  	-	 group
षण्ड 	-	  SaNDa 	-	 m.
  	-	 group
सार्थ 	-	  sArtha 	-	 m.
  	-	 group
निकाय  { नि- चि } 	-	  nikAya  { ni- ci } 	-	 m.
  	-	 group
अनीक 	-	  anIka 	-	 m.
  	-	 group
राशि 	-	  rAzi 	-	 m.
  	-	 group
व्रात 	-	  vrAta 	-	 m.
  	-	 group
वृन्द 	-	  vRnda 	-	 n.
  	-	 group
मण्डल 	-	  maNDala 	-	 n.
  	-	 group
मण्डलक 	-	  maNDalaka 	-	 n.
  	-	 group
अभिसमस्यति  { अभिसमस् } 	-	  abhisamasyati  { abhisamas } 	-	 verb 	-	 group

वर्ग 	-	 varga 	-	 m.
  	-	 class
प्राचीन 	-	 prAcIna 	-	 adj.
  	-	 classic
श्रेष्ट 	-	 zreSTa 	-	 adj.
  	-	 classic
सहाध्यायी 	-	 sahAdhyAyI 	-	 f.
  	-	 classmate
कक्ष 	-	 kakSa 	-	 m.
  	-	 classroom
प्रतिवर्गम् 	-	 prativargam 	-	 indecl.
  	-	 eachclass
गण 	-	 gaNa 	-	 m.
  	-	 verbclass  [ classes 1 to 10 in Skrt. grammar ]
मूलवर्ग 	-	 mUlavarga 	-	 m.
  	-	 baseclass  [ computer ]
गतवर्गे 	-	 gatavarge 	-	 phrase 	-	 lastclass
प्रथम श्रेनी 	-	 prathamazrenI 	-	 f.
  	-	 firstclass
अमूर्तजाति 	-	 amUrtajAti 	-	 f.
  	-	 abstractclass  [ computer ]
अनभिव्यक्तजाति 	-	 anabhivyaktajAti 	-	 f.
  	-	 abstractclass  [ computer ]
अव्यक्तजाति 	-	 avyaktajAti 	-	 f.
  	-	 abstractclass  [ computer ]
अमूर्तवर्ग 	-	 amUrtavarga 	-	 m.
  	-	 abstractclass  [ computer ]
अनभिव्यक्तवर्ग 	-	 anabhivyaktavarga 	-	 m.
  	-	 abstractclass  [ computer ]
अव्यक्तवर्ग 	-	 avyaktavarga 	-	 m.
  	-	 abstractclass  [ computer ]
वर्गानुक्रम  	-	 vargAnukrama 	-	 m.
  	-	 classhierarchy  [ computer ]
वर्गानुवंश  	-	 vargAnuvaMza 	-	 m.
  	-	 classhierarchy  [ computer ]
वर्गवृक्ष  	-	 vargavRkSa 	-	 m.
  	-	 classhierarchy  [ computer ]
कस्यां कक्ष्यायाम् 	-	 kasyAMkakSyAyAm 	-	 sent.
  	-	 Inwhichclass?

वर्ग 	-	 varga 	-	 m.
  	-	 division
वर्ग 	-	 varga 	-	 m.
  	-	 group
वर्ग 	-	 varga 	-	 m.
  	-	 class
तालु  { च वर्ग } 	-	  tAlu  { ca varga } 	-	 m.
  	-	  class ca  [ ca,  cha,  ja, ... ]
वर्ग 	-	 varga 	-	 m.
  	-	  any series or group of words classified together
वर्ग 	-	 varga 	-	 m.
  	-	  side
वर्ग 	-	 varga 	-	 m.
  	-	  everything included under a category
वर्ग 	-	 varga 	-	 m.
  	-	  everything included under a sphere
वर्ग 	-	 varga 	-	 m.
  	-	  everything comprehended under a department
वर्ग 	-	 varga 	-	 m.
  	-	  a class or series of consonants in the alphabet
वर्ग 	-	 varga 	-	 m.
  	-	  company
वर्ग 	-	 varga 	-	 m.
  	-	  separate division
वर्ग 	-	 varga 	-	 m.
  	-	  everything comprehended under any department or head
वर्ग 	-	 varga 	-	 m.
  	-	  subdivision of an adhyAya in the Rgveda and a similar subdivision in the bRhaddevatA
वर्ग 	-	 varga 	-	 m.
  	-	  party
वर्ग 	-	 varga 	-	 m.
  	-	  province or sphere of
वर्ग 	-	 varga 	-	 m.
  	-	  category  [ class ]
वर्ग 	-	 varga 	-	 m.
  	-	  division of a book
वर्ग 	-	 varga 	-	 m.
  	-	  strength
वर्ग 	-	 varga 	-	 m.
  	-	  passage

वर्ग 	-	  varga 	-	 m.
  	-	 category  [ class ]
पदार्थ 	-	  padArtha 	-	 m.
  	-	 category  [ Logic ]
निकाय 	-	  nikAya 	-	 m.
  	-	 category  [ Biol. ]
प्रवर्ग 	-	  pravarga 	-	 m.
  	-	 category  [ Biol. ]
विषय 	-	  viSaya 	-	 m.
  	-	 category
अधिकरण 	-	  adhikaraNa 	-	 n.
  	-	 category
जीवास्तिकाय 	-	  jIvAstikAya 	-	 m.
  	-	 category of soul
अधर्मस्तिकाय 	-	  adharmastikAya 	-	 m.
  	-	 category of adharma
अस्तिकाय 	-	  astikAya 	-	 m.
  	-	  ontological category
सामान्यपदार्थ 	-	  sAmAnyapadArtha 	-	 m.
  	-	 category of Generality
विशेषपदार्थ 	-	  vizeSapadArtha 	-	 m.
  	-	 category of particularity
तद्विषय 	-	  tadviSaya 	-	 adj.
  	-	  belonging to that category
आकाशास्तिकाय 	-	  AkAzAstikAya 	-	 m.
  	-	  ontologic category of space
समानाधिकरण 	-	  samAnAdhikaraNa 	-	 n.
  	-	  same predicament or category
एकमुख 	-	  ekamukha 	-	 adj.
  	-	  belonging to the same category on
धर्मास्तिकाय 	-	  dharmAstikAya 	-	 m.
  	-	 category or predicament of virtue
वर्ग 	-	  varga 	-	 m.
  	-	  everything included under a category
संसर्गाभाव 	-	  saMsargAbhAva 	-	 m.
  	-	  particular form of the category of non-existence
समानाधिकरण 	-	  samAnAdhikaraNa 	-	 adj.
  	-	  being in the same category or predicament or government
वर्गीण 	-	  vargINa 	-	 adj.
  	-	  belonging to the class or category or family or party of

वर्ग 	-	 varga 	-	 m.
  	-	 class
प्राचीन 	-	 prAcIna 	-	 adj.
  	-	 classic
श्रेष्ट 	-	 zreSTa 	-	 adj.
  	-	 classic
सहाध्यायी 	-	 sahAdhyAyI 	-	 f.
  	-	 classmate
कक्ष 	-	 kakSa 	-	 m.
  	-	 classroom
प्रतिवर्गम् 	-	 prativargam 	-	 indecl.
  	-	 eachclass
गण 	-	 gaNa 	-	 m.
  	-	 verbclass  [ classes 1 to 10 in Skrt. grammar ]
मूलवर्ग 	-	 mUlavarga 	-	 m.
  	-	 baseclass  [ computer ]
गतवर्गे 	-	 gatavarge 	-	 phrase 	-	 lastclass
प्रथम श्रेनी 	-	 prathamazrenI 	-	 f.
  	-	 firstclass
अमूर्तजाति 	-	 amUrtajAti 	-	 f.
  	-	 abstractclass  [ computer ]
अनभिव्यक्तजाति 	-	 anabhivyaktajAti 	-	 f.
  	-	 abstractclass  [ computer ]
अव्यक्तजाति 	-	 avyaktajAti 	-	 f.
  	-	 abstractclass  [ computer ]
अमूर्तवर्ग 	-	 amUrtavarga 	-	 m.
  	-	 abstractclass  [ computer ]
अनभिव्यक्तवर्ग 	-	 anabhivyaktavarga 	-	 m.
  	-	 abstractclass  [ computer ]
अव्यक्तवर्ग 	-	 avyaktavarga 	-	 m.
  	-	 abstractclass  [ computer ]
वर्गानुक्रम  	-	 vargAnukrama 	-	 m.
  	-	 classhierarchy  [ computer ]
वर्गानुवंश  	-	 vargAnuvaMza 	-	 m.
  	-	 classhierarchy  [ computer ]
वर्गवृक्ष  	-	 vargavRkSa 	-	 m.
  	-	 classhierarchy  [ computer ]
कस्यां कक्ष्यायाम् 	-	 kasyAMkakSyAyAm 	-	 sent.
  	-	 Inwhichclass?

Wilson

English

 वर्ग
n.
  (-र्गः) A class,  a tribe,  a multitude of similar things, 
whether animate or inanimate
 as Ka-verga,  the class of guttural letters
Tri-verga,  a class of three (objects,  as love,  duty,  and wealth)
 the
Śūdra-varga,  the Śūdra tribe.
2 A chapter,  a book,  a section. 
3 A square number,  (in arithmetic.)
E.
  वृज to quit,  to except (any thing else),  aff.
   घञ्.

Apte

English

वर्गः [vargḥ],  [वृज्-घञ्]

A class,  division,  group
 company,  society,  tribe,  collection (of similar things)
 न्यषेधि शेषो- $प्यनुयायिवर्गः R.*
  2.4
 11.7
 so पौरवर्गः,  नक्षत्रवर्गः &c.
 

A party,  side
 वर्गाबुभौ देवमहीधराणाम् Ku.*
  7.53.

A category.

A class of words grouped together
 as मनुष्य- वर्गः,  वनस्पतिवर्गः &c.
 

A class of consonants in the alphabet
 (as कवर्ग,  चवर्ग etc.).

A section,  chapter,  division of a book.

Particularly,  a subdivision of an Adhyāya in Ṛigveda. 

The square power.

Strength.

Sphere,  province.

The whole class of objects of worldly existence (धर्म,  अर्थ and काम). Comp.
   -अन्त्यम्,  -उत्तमम् the last letter of each of the first five classes of consonants
 i. e.  a nasal. -अष्टकम् the eight groups of consonants i. e.  the consonants collectively. -कर्मन् N.
  of an operation relating to square numbers. -घनः the cube of a square. ˚घातः the fifth power. -पदम्,  -प्रूलम् the square root. -प्रकृतिः f.
  an affected square. -वर्गः the square of a square. -स्थ a.
  devoted to a party
 partial.

Apte 1890

English

 वर्गः [वृज्-घञ्] 1 A class,  division,  group
 company,  society,  tribe,  collection (of similar things)
 न्यषेधि शेषोऽप्यनुयायिवर्गः R. 2. 4,  11. 7
 so पौरवर्गः,  नक्षत्रवर्गः &c. 
2 A party,  side
 Ku. 7. 53. 
3 A category. 
4 A class of words grouped together
 as मनुष्यवर्गः,  वनस्पतिवर्गः &c. 
5 A class of consonants in the alphabet. 
6 A section,  chapter,  division of a book. 
7 Particularly,  a subdivision of an Adhyāya in Ṛgveda. 
8 The square power. 
9 Strength. 
10 Sphere,  province. 
11 The whole class of objects of worldly existence (धर्म,  अर्थ,  and काम). 
Comp. 
अंत्यं,  
उत्तमं the last letter of each of the first five classes of consonants
 i. e. a nasal. 
घनः the cube of a square. °घातः the fifth power. 
पदं,  
मूलं the square root. 
प्रकृतिः f. an affected square. 
वर्गः the square of a square. 

Monier Williams Cologne

English

 व॑र्ग m.
  (accented only in Nigh.
 ) (fr.  √ वृज्) one who excludes or removes or averts,  KauṣUp.  

 (ifc.  f(आ). ) a separate division,  class,  set,  multitude of similar things (animate or inanimate),  group,  company,  family,  party,  side (mostly ifc. ,  e.g. चतुर्-,  त्रि-व्°,  q.v.
 often pl.
  for sg.),  KātyŚr.
  
 Prāt.
  &c.
  

 (esp.  ) any series or group of words classified together (as मनुष्य-वनस्-पति-व्° &c.
  ),  or a class or series of consonants in the alphabet (seven such classes being given,  viz. क-वर्ग,  ‘the class of Guttural letters’ च-कार-व्°,  or च-व्°,  ‘the Palatals’ 
 ट-व्° ‘the Cerebrals’
 त-व्° ‘the Dentals’
 प-व्° ‘the Labials’
 य-व्° ‘the Semivowels’
 श-व्° ‘the Sibilants’,  and the aspirate ह् cf.
   वर्ग-द्वितीय and -प्रथम),  Prāt.
 
 VarBṛS.
 
 Vop.
  

 everything comprehended under any department or head,  everything included under a category,  province or sphere of VarBṛS.
 

 =
  त्रि-वर्ग (q.v.),  BhP.
  

 a section,  chapter,  division of a book,  (esp.  ) a subdivision of an Adhyāya in the Ṛg-veda (which accord.
  to the mere mechanical division,  contains 8 Āṣṭakas or 64 Adhyāyas or 2006 Vargas
 cf.
   मण्डल) and a similar subdivision in the Bṛhad-devatā

 (in alg.
 ) the square of a number,  Col.
  (e.g. पञ्च-व्°,  square of five cf.
   भिन्न-व्°)

 =
  बल,  strength,  Naigh.
  ii,  9

 N.
  of a country,  Buddh.
 

Monier Williams 1872

English

 वर्ग वर्ग,  अस्,  m. (fr. rt. वृज्),  one who
excludes or removes
 a class or multitude of similar
things (animate or inanimate),  division,  group,  class, 
tribe,  troop,  company,  society,  family,  party,  side, 
(frequently compounded with numerals,  e. g. त्रि-
वर्ग,  any group or division consisting of three
objects,  a triad,  cf. चतुर्-व्°,  &c.)
 any series or
group of words classified together,  a class or series of
consonants in the alphabet (seven such classes being
given,  viz. क-वर्ग,  ‘the class of Guttural letters
’
च-वर्ग,  ‘the Palatals
’ ट-वर्ग,  ‘the Cerebrals
’
त-वर्ग,  ‘the Dentals
’ प-वर्ग,  ‘the Labials
’
य-वर्ग,  ‘the Semivowels and the aspirate ह्:’ the
first consonant of each Varga is called वर्ग-प्र-
थम or simply प्रथम,  the second वर्ग-
द्वितीय or द्वितीय,  &c.)
 everything embraced
or comprehended under any department or head, 
everything included under a category
 a sphere, 
province
 the whole class of objects or pursuits of
life,  (viz. काम,  अर्थ,  and धर्म,  see त्रि-
वर्ग)
 a section,  chapter,  division of a book
 a
subdivision of an Adhyāya in the Ṛg-veda,  (ac-
cording to the arrangement which has reference to
mere bulk and not authorship,  the Saṃhitā consists
of 8 Aṣṭakas,  which are divided into 64 Adhyāyas
or lessons,  and these into 2006 Vargas or sections, 
and these into Ṛcs and Padas,  see मण्डल)
 a
similar subdivision in the Bṛhad-devatā
 (in algebra)
the square or second power of a number,  (पञ्च-
वर्ग,  the square of five
 cf. भिन्न-व्°)
 = बल, 
strength (fr. rt. वृज् in a sense ‘to be strong, ’ see
वर्गस्
 cf. ऊर्ज्
 cf. also Zend verez
 Gr. ϝἐργά-
ζομαι)
 N. of a country
 (आ),  f.,  N. of an Apsaras
[cf. probably Lat. vulgus.]
—वर्ग-कर्मन्,  अ,  n.
an operation relating to square numbers.
—वर्ग-
घन,  अम्,  n. the cube of a square.
—वर्ग-
घन-घात,  अस्,  m. the fifth power (in arithmetic).
—वर्ग-पद,  अम्,  n. square root.
—वर्ग-
पाल,  अस्,  m. a protector of a company or tribe (of
dependants &c.).
—वर्ग-प्रकृति,  इस्,  f. an affected
square (in arithmetic).
—वर्ग-प्रथम,  अस्,  m.
the first letter of a Varga,  (see above.)
—वर्ग-
प्रशंसिन्,  ई,  इनी,  इ,  praising one's own company
(of relatives,  dependants,  &c.).
—वर्ग-मूल,  अम्, 
n. square root.
—वर्ग-वर्ग,  अस्,  m. the square
of a square,  a biquadratic number.
—वर्ग-वर्ग-
वर्ग,  अस्,  m. the square of a squared square.
—वर्ग-शस्,  ind. according to divisions,  in groups.
—वर्ग-स्थ,  अस्,  आ,  अम्,  standing by a party or
side,  faithful or devoted to a party.
—वर्गान्त्य
(°ग-अन्°),  अस्,  m. the last consonant in the first five
classes of consonants,  a nasal.
—वर्गी-कृत,  अस्,  आ, 
अम्,  made into classes,  classified,  arranged
 (in
algebra) raised to a square,  squared.
—वर्गोत्तम
(°ग-उत्°),  अस्,  m. the last consonant in one of the
first five classes of consonants,  a nasal letter
 the
chief or most remarkable of a class,  epithet of the Ram, 
the Bull,  and the Twins (being the first signs in a
particular grouping of the sings of the zodiac).

 वर्ग
 after य-वर्ग,  ‘the semivowels, ’ add —
श-वर्ग,  the sibilants.

Macdonell

English

 वर्ग varg-a,  m.
  [√ vṛj] division,  separate 🞄homogeneous collection,  group,  class,  company,  🞄of (g.,  —°
 often pl.
  for sg.)
 classified 🞄group of words,  category
 class of consonants 🞄in the alphabet (gutturals,  palatals,  etc.)
 🞄section (in a book)
 subdivision of an Adhyāya 🞄in the RV. and the Bṛhaddevatā: —° with 🞄numerals,  group or division consisting of (e. g. 🞄three = dharma,  kāma,  and artha).

Benfey

English

 वर्ग वर्ग,  i. e. वृज् + अ,  m.
 
 1. A class
(a multitude of similar things),  Pañc.
33,  14.
 2. A troop,  Pañc. 192,  23.
 3. A chapter.
 -- Comp.
 
आप्त-,  m.
 
friends,  Mālav. 67,  11.
चतुर्-,  m.
 
1. any assemblage of four things, 
Hit. i. d. 8,  M.M. 2. the four objects
of human pursuit,  viz. wealth,  plea-
sure,  virtue,  and final beatitude,  Rāgh.
10,  23.
त्रि-,  m.
  any assemblage of
three things,  e. g. wealth,  pleasure,  and
virtue,  Man.  2,  224
 Daśak. in Chr. 181, 
21
 the three qualities of nature
 viz.
सत्य,  truth
 रजस्,  passion
 and तमस्, 
darkness
 three conditions of a king, 
loss,  gain,  equality,  MBh. 12,  2664
 the
three myrobalans.
दास-,  m.
  all the ser-
vants,  Man.  3,  246.
पात्र-,  m.
  a troop
of actors,  Vikr. 3,  9.
बन्धु-,  m.
  rela-
tions,  Pañc. i. d. 30. भृत्य- m.
  ser-
vants,  ib. (cf.  my transl. and
Böhtl. Ind. Spr. 2542).
रक्षि(न्)-,  m.
  a sentinel. --
Cf.  probably Lat. vulgus (or = व्रज).

Hindi

मंडल या सुरीले चार्ट

Apte Hindi

Hindi

वर्गः
पुं*
  - वृज् + घञ्
"श्रेणी,  प्रभाग,  समूह,  दल,  समाज,  जाति,  संग्रह (एक समान वस्तुओं का)"

वर्गः
पुं*
  - -
"टोली,  पक्ष"

वर्गः
पुं*
  - -
प्रवर्ग

वर्गः
पुं*
  - -
एक स्थान पर वर्गीकृत शब्दसमूह

वर्गः
पुं*
  - -
वर्णमाला में व्यंजनों का समूह

वर्गः
पुं*
  - -
"अनुभाग,  अध्याय,  या पुस्तक का परिच्छेद "

वर्गः
पुं*
  - -
"विशेषरूप से ऋग्वेद के अध्यायान्तर्गत अवभाग,  सूक्त"

वर्गः
पुं*
  - -
घात-दो समान अंकों का गुणनफल

वर्गः
पुं*
  - -
सामर्थ्य

L R Vaidya

English

 varga {% m. %} 1. A class of similar things,  a division,  a society,  a party,  मत्प्रणिधिः स वर्गः K.S.iii.17,  M.vii.52
a class of words grouped together
a class of consonants in the alphabet (in gram.)
a section,  a chapter
the square or second power of a number
strength.

Bopp

Latin

 वर्ग m. (r. वृज् q. v. s. अ) classis,  ordo,  turba,  multitudo.
N. 16. 30.

Indian Epigraphical Glossary

English

 varga (CII 1),  a group or cadre of officers.

Lanman

English

 varga,  m. group. [√vṛj,  ‘separate, ’
216. 1: for mg,  cf. Eng. division,  ‘a separating
into parts, ’ and then ‘the part
separated,  group.’]

Abhyankara Grammar

English

वर्ग  name given to the different classes of consonants which are headed by an unaspirate surd
 e. g. कवर्ग,  चवर्ग,  टवर्ग,  तवर्ग and पवर्ग. The several consonants in each group or class,  are,  in their serial order,  named वगेप्रथम,  वर्गद्वितीय etc. On the analogy of these five classes,  the semivowels are called by the name यवर्ग and sibilants,  are called by the name शवर्ग, 

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 वर्ग m. °Häufung (beim Stil),  Kauṭ. 72,  6
 75,  7.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  वर्ग,  श्रेणी
noun
 
समानधर्मिणां वस्तूनां समूहः।
 "अर्थाधारे शब्दान् वर्गेषु विभाजय।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
वर्गस्तु सदृशां स्कन्धो नरकुञ्जरवाजिनाम् ॥ १४१३ ॥
-wordlist-
 
वर्ग (पुं),  स्कन्ध (पुं)

नाममाला

Sanskrit

ओघ,  वर्ग,  सन्तान
ओघो वर्गश्च सन्तानः काव्यमेव कविस्थितिः ।
verse 0.1.1.125
page 0063

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 वर्गः,  पुं,
   (वृज्यते इति । वृजी वर्ज्जने + घञ् ।)स्वजातीयसमूहः । (यथा,  रघुः । २ । ४ ।“व्रताय तेनानुचरेण धेनो-र्न्यषेधि शेषोऽप्यनुयायिवर्गः ॥
”)समानधर्म्मिभिः प्राणिभिरप्राणिभिरुपलक्षितंवृन्दम् । यथा कवर्गः । अत्र कत्वखत्वादिनाविजातीयत्वेऽपि स्थानसाम्यमस्ति । इत्यमर-भरतौ ॥
 ग्रन्थपरिच्छेदः । यथा,  --“सर्गो वर्गपरिच्छेदोद्घाताध्यायाङ्कसंग्रहाः ।उच्छ्वासः परिवर्त्तश्च पटलः काण्डमस्त्रियाम् ।स्थानं प्रकरणं पर्व्वाह्रिकञ्च ग्रन्थसन्धयः ॥
”इति त्रिकाण्डशेषः ॥
समानाङ्कद्वयस्य पूरणम् । तत्पर्य्यायः । कृतिः २ ।वर्गे करणसूत्रं वृत्तद्वयम् ।“समद्विघातः कृतिरुच्यतेऽथस्थाप्योऽन्त्यवर्गो द्विगुणान्त्यनिघ्नः ।स्वस्वोपरिष्टाच्च तथापरेऽङ्का-स्त्यक्त्वान्त्यमुत्सार्य्य पुनश्च राशिम् ॥
खण्डद्वयस्याभिहतिर्द्विनिघ्नीतत्खण्डवर्गैक्ययुता कृतिर्व्वा ।इष्टोनयुग्राशिवधःकृति स्या-दिष्टस्य वर्गेण समन्वितो वा ॥
” * ॥
अत्रोद्देशकः ।“सखे नवानाञ्च चतुर्द्दशानांब्रूहि त्रिहीनस्य शतत्रयस्य ।पञ्चोत्तरस्याप्ययुतस्य वर्गंजानासि चेद्वर्गविधानमार्गम् ॥
”न्यामः ९ । १४ । २९७ । १०००५ । एषांयथोक्तकरणेन जाता वर्गाः ८१ । १९६ ।८८२०९ । १००१०००२५ ॥
 अथवा नवानांखण्डे ४ । ५ । अनयोराहतिः २० । द्बिनिघ्नी ४० ।तत्खण्डवर्गैक्येन ४१ । युता जाता सैवकृति ८१ ॥
 अथवा चतुर्द्दशानां खण्डे ६ । ८ ।अनयोराहतिः ४८ । द्बिनिघ्नी ९६ । तत्खण्ड-वर्गौ ३६ । ६४ । अनयोरैक्येन १०० । युताजाता सैव कृतिः १९६ ॥
 अथवा खण्डे ४ । १० ।तथापि सैव कृतिः १९६ ॥
 अथवा राशिः २९७ ॥
अयं त्रिभिरूनः पृथग्युतश्च २९४ । ३०० ।अनयोर्घातः ८८२०० । त्रिवर्ग ९ युतो जातोवर्गः स एव ८८२०९ ॥
 एवं सर्व्वत्रापि इतिलीलावत्यां वर्गः ॥
 (स्त्री,   अप्सरोविशेषः ।यथा,  महाभारते । १ । २१७ । १५ ।“अप्सरास्मि महाबाहो देवारण्यविहारिणी ।इष्टा धनपतेर्नित्यं वर्गा नाम महावल ॥
”मुनिशापात्ग्राहरूपिणीयं अर्ज्जुनात् शाप-मुक्तासीत् । एतद्वृत्तान्तन्तु तत्रैव द्रष्टव्यम् ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 वर्ग पु०
  वृज--घञ् । १ सजातीयसमूहे अमरः । यथा मनुष्य-वर्गः पशुवर्गः । समानधर्मिभिः प्राण्यप्राणिभिः कृते२ संघे च यथा कवर्गः चवर्गः । अत्र कत्वलत्वादिनाविजातीयत्वेऽपि स्थानसाम्यमस्ति । ३ ग्रन्थपरिच्छेदे यथास्वर्गवर्गः पातालवर्गः । ४ अङ्कशास्त्रोक्ते समानाङ्कद्वयस्यपरम्परगुणने यथा द्विकस्य चत्वारि,  त्रिकस्य नव,  चतु-ष्कस्य षोडश इत्यादि । “स्थाप्योऽन्त्यवर्गः” “वर्गं मूलंपदं कृतिम्” इति च लीला० । वृज--घञ् । ५ त्यागे । ग्रन्थपरिच्छेदाश्च बहुविधाः यथा “सर्गोवर्गपलिच्छेदोद्घाता-ध्यायाङ्कसंग्रहाः । उच्छ्वासः परिवर्त्तश्च पटलः काण्ड-मस्त्रियाम् । स्थानं प्रकरणं पर्वाह्णिकञ्च ग्रन्थसन्धयः”त्रिका० ।

Capeller

German

 वर्ग m.
  Abwehrer
 Abschnitt,  Abteilung, 
Klasse,  Partei Schar
 -schaft (—°)
Gruppe,  bes. Wort- o. Lautgruppe (g.).

Grassman

German

 (varga),  m. [von vṛj],  vgl. pari-,  saṃ-vargá,  pravarga und vṛj.

Burnouf

French

 वर्ग वर्ग m.
  (वृज्) réunion,  rangée ou série de
choses semblables ou de même nature
		 classe
 ordre
		 caste
classe de lettres,  tg.
		 réunion de vers [dans le Veda]
variant de 3 à 8.
		 Chapitre,  section. 
		 Nombre carré, 
t. d'arithm. 

Stchoupak

French

 वर्ग-
 a. ifc. qui écarte,  élimine 
 m.
  groupe d'objets de la même
espèce,  catégorie (not. gramm.  groupe de consonnes homogènes),  groupement, 
section,  association,  bande,  parti (ifc. donne au mot qui précède une valeur
collect.) 
 tout ce qui relève de qq'un,  qui appartient à un domaine (ord.
ifc.) 
 subdivision d'un Adhyāya (du Ṛgveda,  etc.) 
 -आ- f.
  n.
  d'une
Apsaras 
 -शस् par sections,  par groupes.
°पाल- m.
  protecteur de ceux qui dépendent de lui,  de ceux qui
appartiennent à son parti,  à son clan. 
°प्रशंसिन्- m.
  qui loue ceux de son clan. 
°स्थ- a. attaché à un parti,  partial.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.