वराह (varAha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 वराह m.
  (-हः)
	 1. A hog.
	 2. A name of VISHṆU in the third Avatār or
descent,  in which be assumed the shape of a boar.
	 3. A bull.
	 4.
A ram. 
	 5. A cloud.
	 6. A crocodile.
	 7. An array of troops in the
form of a hog.
	 8. A mountain. 
	 9. A fragrant grass,  (Cyperus.)
	 10.
A particular measure.
	 11. One of the eighteen smaller Dwīpas
or divisions of the universe.
 E.
  वर best,  हन् to injure,  with आङ्
prefix,  and ड aff.
  

Capeller Eng

English

 वराह॑ m.
  boar,  hog
 a cert.
   array of troops,  E.
  of
Viṣṇu.

Yates

English

 वरा_ह (हः) 1.
m.
  A hog
Vishnu's
3rd incarnation
 a mountain
a grass
 a measure
 one of the
divisions of the universe.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

वराह 	-	 varAha 	-	 m.
  	-	  abridged from varAhamihira
वाराह 	-	  vArAha 	-	 adj.
  	-	  taught or composed by varAha i.e. varAhamihira

 
   वराह  varAha m.
   array of troops in the form of a boar  
   वराहकल्प  varAhakalpa m.
   period during which viSNu assumed his boar-form     
            

Wilson

English

 वराह
m.
  (-हः)
1 A hog.
2 A name of VIṢṆU in the third Avatāra or descent,  in which he assumed
the shape of a boar.
3 A mountain. 
4 A fragrant grass,  (Cyperus.)
5 A sort of measure.
6 One of the eighteen smaller Dvīpas or divisions of the universe.
E.
  वर best,  हन to injure,  with आङ् prefix,  and ड aff.
  

Apte

English

वराहः [varāhḥ],  [वराय अभीष्टाय मुस्तादिलाभाय आहन्ति भूमिम् आ-हन्-ड Tv.]

A boar,  hog
 विस्रब्धं क्रियतां वराहततिभिर्मुस्ताक्षतिः पल्वले Ś.*
  2.6.

A ram. 

A bull.

A cloud.

A crocodile.

An array of troops in the form of a boar.

N.
  of Viṣṇu in the third or boar incarnation
 cf.
   वसति दशनशिखरे धरणी तव लग्ना शशिनि कलङ्ककलेव निमग्ना । केशव धृतशूकररूप जय जगदीश हरे Gīt.*
  1.

A particular measure.

N.
  of Varāhamihira

N.
  of one of the 18 Purāṇas.

A mountain
 L.
  D. B.

A coin
 L.
  D. B.

A kind of grass
 L.
  D. B. Comp.
   -अवतारः the boar or third incarnation of Viṣṇu. -कन्दः a kind of esculent root. -कर्णः a kind o arrow
 वराह- कर्णैर्नालोकैविकर्णैश्चाभ्यवीवृषत् Mb.
 *  7.166.24. -कर्णिका a kind of missile. -कल्पः the period of the boar incarnation,  the period during which Viṣṇu assumed the form of a boar. -क्रान्ता the sensitive plant. -द्वादशी a festival held on the 12th day in the bright half of Māgha in honour of Viṣṇu. -नामन् n.
  an esculent root. -पुराणम् N.
  of one of the 18 major purāṇas. -मिहिरः N.
  of a celebrated astronomer,  author of बृहत्संहिता (supposed to be one of the 'nine gems' at the court of king Vikrama). -शृङ्गः N.
  of Śiva. 

Apte 1890

English

 वराहः [वराय अभीष्टाय मुस्तादिलाभाय आहंति भूमिं आ-हन्-ड Tv.] 1 A boar,  hog
 विस्रब्धं क्रियतां वराहततिभिर्मुस्ताक्षतिः पल्वले Ś. 2. 6. 
2 A ram. 
3 A bull. 
4 A cloud. 
5 A crocodile. 
6 An array of troops in the form of a boar. 
7 N. of Viṣṇu in the third or boar-incarnation
 cf. वसति दशनशिखरे धरणी तव लग्ना शशिनि कलंककलेव निमग्ना । केशव धृतशूकररूप जय जगदीश हरे Gīt. 1. 
8 A particular measure. 
9 N. of Varāhamihira. 
10 N. of one of the 18 Purāṇas. 
Comp. 
अवतारः the boar or third incarnation of Viṣṇu. 
कंदः a kind of esculent root. 
कर्णः a kind of arrow. 
कर्णिका a kind of missile. 
कल्पः the period of the boarincarnation,  the period during which Viṣṇu assumed the form of a boar. 
क्रांता the sensitive plant. 
द्वादशी a festival held on the 12th day in the bright half of Māgha in honor of Viṣṇu. 
नामन् n. an esculent root. 
मिहिरः N. of a celebrated astronomer,  author of बृहत्सहिता (supposed to be one of the ‘nine gems’ at the court of king Vikrama). 
शृंगः N. of Śiva. 

Monier Williams Cologne

English

 वराह m.
  (derivation doubtful) a boar,  hog,  pig,  wild boar,  RV.
   &c.
   &c.
   (ifc.  it denotes,  ‘superiority,  pre-eminence’
 See g. व्याघ्रादि)

 a cloud,  Naigh.
  i,  10

 a bull,  Col.
 

 a ram,  L.
 

 Delphinus Gangeticus,  L.
 

 N.
  of Viṣṇu in his third or boar-incarnation (cf.   वराहावतार),  TĀr.
  
 MBh.
   &c.
  

 an array of troops in the form of a boar,  Mn.
   vii,  187

 a partic.  measure,  L.
 

 Cyperus Rotundus,  L.
 

 yam,  manioc-root,  L.
 

 =
  वराह-पुराण and °होपनिषद् (q.v.)

 N.
  of a Daitya,  MBh.
  

 of a Muni,  ib.

 of various authors (also with पण्डित and शर्मन्),  Cat.
 

 abridged fr.
  वराह-मिहिर,  ib.
 Uṇ.
 ,  Sch.

 of the son of a guardian of a temple,  Rājat.
 

 of a mountain,  MBh.
  
 R.

 of one of the 18 Dvīpas,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 वराह वराह,  अस्,  m. (thought by some
to be fr. rt. 1. वृह्,  to tear up roots,  &c.),  a boar, 
hog,  wild boar,  (at the end of a comp. वराह
denotes ‘superiority, ’ ‘pre-eminence, ’ see Gaṇa Vyā-
ghrādi to Pāṇ. II. 1,  5,  6)
 (according to Naigh. I.
10,  &c.) = मेघ,  a cloud
 a bull
 a ram
 Del-
phinus Gangeticus
 N. of Viṣṇu in the third or
boar-incarnation (in which he raised the earth from
the bottom of the sea with his tusks,  cf. वराहाव-
तार)
 an array of troops in the form of a boar
N. of a Daitya
 of a Muni
 of Varāha-mihira
 of
a mountain
 of one of the eighteen Dvīpas
 a par-
ticular measure
 Cyperus Rotundus
 = वाराही-कन्-
द
 N. of an Upaniṣad
 of a Purāṇa (see वराह-
पुराण)
 (ई),  f.,  N. of two plants (= भद्र-
मुस्ता,  सूकर-कन्द)
 [cf. Lat. verres,  porcus
Old Germ. farh,  varh,  farah
 Mod. Germ. Fer-
kel
 Lith. parsa-s
 Russ. porosenok
 Hib. uir-
chin.]
—वराह-कन्द,  अस्,  m. an esculent root, 
a sort of yam.
—वराह-कर्ण,  अस्,  m. ‘boar-eared, ’
epithet of a kind of arrow
 N. of a Yakṣa
 (ई),  f.
Physalis Flexuosa.
—वराह-कर्णिका,  f. a kind of
missile weapon.
—वराह-कल्प,  अस्,  m. the period
during which Viṣṇu assumed the form of a boar.
—वराह-कान्ता,  f. a kind of yam.
—वराह-
कालिन्,  ई,  m. a kind of sunflower,  Helianthus Annus.
—वराह-क्रान्ता,  f. a sort of sensitive plant,  Mi-
mosa Pudica
 (according to some) Lycopodium
Imbricatum.
—वराह-दंष्ट्र,  अस्,  आ,  m. f.
‘boar-toothed, ’ N. of a disease (placed among the
Kṣudra-rogas).
—वराह-दत्,  अन्,  अती,  अत्,  or व-
राह-दन्त,  अस्,  आ,  अम्,  having boar's teeth.
—व-
राह-दत्त,  अस्,  m.,  N. of a merchant (in the
Kathā-sarit-s. 37,  100).
—वराह-द्वादशी,  f.,  N.
of a festival in honour of the boar-incarnation of
Viṣṇu (observed on the twelfth day in the light half
of the month Māgha).
—वराह-द्वीप,  N. of a
Dvīpa.
—वराह-नामन्,  आ,  m. the plant Mimosa
Pudica
 an esculent root,  yam.
—वराह-पुराण, 
अम्,  n.,  N. of the fifteenth Purāṇa celebrating Viṣṇu
in his boar-incarnation
 [cf. पुराण।]
—वराह-
मिहिर,  अस्,  m.,  N. of an astronomer (son of
Āditya-dāsa and author of the Vṛhaj-jātaka,  the
Vṛhat-saṃhitā,  &c.).
—वराह-मूल,  अम्,  n.,  N.
of a place having a statue of Viṣṇu in his form of
a boar.
—वराह-वत्,  ind. like a boar.
—वराह-
वपुष,  अम्,  n. the body of a boar.
—वराह-
शृङ्ग,  अस्,  m. ‘boar-horned, ’ N. of Śiva.
—व-
राह-शैल,  अस्,  m.,  N. of a mountain.
—वराह-
संहिता,  f.,  N. of a work.
—वराह-स्वामिन्,  ई, 
m.,  N. of a mythical king.
—वराहाद्रि (°ह-अद्°), 
इस्,  m.,  N. of a mountain.
—वराहावतार (°ह-
अव्°),  अस्,  m. the boar-incarnation,  the third incarna-
tion of Viṣṇu,  (in which Viṣṇu,  in the form of a
boar,  raised up on one of his tusks the earth which
lay buried beneath the waters when the whole world
had become one ocean.)
—वराहाश्व (°ह-अश्°), 
अस्,  m.,  N. of a Daitya.

Macdonell

English

 वराह varāhá,  m.
  V.,  C.: boar,  hog
 C. 🞄boar-incarnation of Viṣṇu (who raised the 🞄earth from the bottom of the sea with his 🞄tusks)
 boar-shaped military array
 N. of a 🞄Daitya
 N.
 -datta,  m.
  N.
 -deva,  m.
  N.
 🞄-mihira,  m.
  N. of an astronomer (sixth century 🞄A. D.)
 -mūla,  m.
  N. of a locality with 🞄a statue of Viṣṇuʼs boar-incarnation
 -svāmin,  m.
  N. of a mythical king.

Benfey

English

 वराह वराह,  m.
 
 1. A hog,  Pañc.
120,  14.
 2. Viṣṇu,  who assumed in
his third अवतार,  or descent,  the shape
of a boar,  Utt. Rāmac. 132,  6.
 3. A
form of marching an army,  Man.  7,  187.
 4. A mountain. 
 5. A sort of measure.
 6. One of the smaller द्वीपस्,  or divi-
sions of the world.
 -- Comp.
  महा- and
यज्ञ-,  m.
  Viṣṇu,  Johns. Sel. 94,  55
(यज्ञ-). -- Cf.  Lat. verres.

Hindi

सूअर

Apte Hindi

Hindi

वराहः
पुं*
  - वराय अभीष्टाय मुस्तादिलाभाय आहन्ति भूमिन्-आ + हन् + ड
"सूअर,  बधिया किया गया सूअर"

वराहः
पुं*
  - -
मेंढ़ा

वराहः
पुं*
  - -
बैल

वराहः
पुं*
  - -
बादल

वराहः
पुं*
  - -
मगरमच्छ

वराहः
पुं*
  - -
शूकराकृति में बना सैनिक व्यूह

वराहः
पुं*
  - -
विष्णु का तीसरा वराह अवतार

वराहः
पुं*
  - -
एक विशेष माप

वराहः
पुं*
  - -
वराहमिहिर का नामान्तर

वराहः
पुं*
  - -
"अठारह,  पुराणों में से एक"

L R Vaidya

English

 varAha {% m. %} 1. A boar,  a hog,  वराहयूथो विशतीव भूतलम् Rt.i.17,  R.ii.17
a bull
a ram
a cloud
a crocodile
an array of troops in the form of a hog
a particular measure
Vishṇu in his third incarnation,  R.vii.56.

Bopp

Latin

 वराह m. aper. N. 12. 9. (Cf. lat. porcus,  germ. vet. farh, 
varh,  farah porcus,  porcellus,  nostrum Ferkel,  lith.
parsza-s porcellus,  russ. porosenok id.,  hib. uirchin id.)

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

भीरु
पु
भीरु,  वराह,  मूषक
वराहे मूषके भीरुः प्लवङ्गः कपिभेकयोः ।
verse 3.1.1.29
page 0015

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 वराह Often abridged from Varāhamihira.

 वराह a contemporary of Śāśvata. Mentioned at the
end of his Kośa.

Indian Epigraphical Glossary

English

 varāha (IE 8-8
 EI 25
 SITI
 SII 1),  also called hūn or
hon
 name of a gold coin called pagoda or ‘star pagoda’ in English
Cf. doḍḍa-varāha (EI 20),  varāha-paṇam (SITI),  varāhanpuḻḻi-
kuḻigai (SITI),  parumuḻai-varāhan (SITI)
 etc.

 varāha,  a gold coin
 same as hūn or hon (q. v.)
 also called
pagoda (q. v.) or ‘star pagoda’.

Lanman

English

 varāhá,  m. boar.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  वराह-उपनिषद्,  वराह
noun
 
एका उपनिषद्।
 "वराह-उपनिषद् यजुर्वेदेन सम्बन्धिता।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
खड्गी वाध्रीणसः खड्गो गण्डकोऽथ किरः किरिः ।
भूदारः सूकरः कोलो वराहः क्रोडपोत्रिणौ ॥ १२८७ ॥
घोणी घृष्टिः स्तब्धरोमा दंष्ट्री किट्यास्यलाङ्गलौ ।
आखनिकः शिरोमर्मा स्थूलनासो बहुप्रजः ॥ १२८८ ॥
-wordlist-
 
खड्गिन् (पुं),  वाध्रीणस (पुं),  खड्ग (पुं),  गण्डक (पुं),  किर (पुं),  किरि (पुं),  भूदार (पुं),  सूकर (पुं),  कोल (पुं),  वराह (पुं),  क्रोड (पुं),  पोत्रिन् (पुं),  घोणिन् (पुं),  घृष्टि (पुं),  स्तब्धरोमन् (पुं),  दंष्ट्रिन् (पुं),  किटि (पुं),  आस्यलाङ्गल (पुं),  आखनिक (पुं),  शिरोमर्मन् (पुं),  स्थूलनास (पुं),  बहुप्रज (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

कोल
कोल,  क्रोड,  शूकर,  वराह,  पोत्रिन्,  दंष्ट्रिन्,  घृष्टि,  किरि
कोलः क्रोडः शूकरः स्याद्वराहः, 
पोत्री दंष्ट्री घृष्टिरुक्तः किरिश्च ।
verse 2.1.1.226
page 0028

नाममाला

Sanskrit

क्रोड,  वराह,  दंष्ट्रिन्,  घृष्टि,  पोत्रिन्,  शूकर
क्रोडो वराहो दंष्ट्री च घृष्टिः पोत्री च शूकरः ।
verse 0.1.1.91
page 0046

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: वराहः
Root: वराह
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ 
Meaning(s):
⇒ Boar
Shloka(s):
3|4|5|1 ► वराहः सूकरो घोणी वक्रदंष्ट्रो जलप्रियः। (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
3|4|5|2 ► पीनस्कन्धः स्तब्धरोमा कामरूपी तलेक्षणः॥ (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
3|4|6|1 ► भूदारः कुमुखो घृष्टिः स्थूलनासो बहुप्रजः। (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
3|4|6|2 ► पङ्कक्रीडनकः पोत्री किटिराखनिकः किरिः॥ (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
3|4|7|1 ► भल्लूको दीर्घरोमर्क्षो भल्लाटो वृकधूर्तकः। (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
3|4|7|2 ► विकरालोऽच्छभल्लश्च गण्डके खड्गखड्गिनौ॥ (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|4|5|1 ⇢ वराहः (वराह) (पुं) ⇒ Boar ⇒ 
➠ 3|4|5|1 ⇢ सूकरः (सूकर) (पुं) ⇒ Boar ⇒ 
➠ 3|4|5|1 ⇢ घोणी (घोणिन्) (पुं) ⇒ Boar ⇒ 
➠ 3|4|5|1 ⇢ वक्रदंष्ट्रः (वक्रदंष्ट्र) (पुं) ⇒ Boar ⇒ 
➠ 3|4|5|1 ⇢ जलप्रियः (जलप्रिय) (पुं) ⇒ Boar ⇒ 
➠ 3|4|5|2 ⇢ पीनस्कन्धः (पीनस्कन्ध) (पुं) ⇒ Boar ⇒ 
➠ 3|4|5|2 ⇢ स्तब्धरोमा (स्तब्धरोमन्) (पुं) ⇒ Boar ⇒ 
➠ 3|4|5|2 ⇢ कामरूपी (कामरूपिन्) (पुं) ⇒ Boar ⇒ 
➠ 3|4|5|2 ⇢ तलेक्षणः (तलेक्षण) (पुं) ⇒ Boar ⇒ 
➠ 3|4|6|1 ⇢ भूदारः (भूदार) (पुं) ⇒ Boar ⇒ 
➠ 3|4|6|1 ⇢ कुमुखः (कुमुख) (पुं) ⇒ Boar ⇒ 
➠ 3|4|6|1 ⇢ घृष्टिः (घृष्टि) (पुं) ⇒ Boar ⇒ 
➠ 3|4|6|1 ⇢ स्थूलनासः (स्थूलनास) (पुं) ⇒ Boar ⇒ 
➠ 3|4|6|1 ⇢ बहुप्रजः (बहुप्रज) (पुं) ⇒ Boar ⇒ 
➠ 3|4|6|2 ⇢ पङ्कक्रीडनकः (पङ्कक्रीडनक) (पुं) ⇒ Boar ⇒ 
➠ 3|4|6|2 ⇢ पोत्री (पोत्रिन्) (पुं) ⇒ Boar ⇒ 
➠ 3|4|6|2 ⇢ किटिः (किटि) (पुं) ⇒ Boar ⇒ 
➠ 3|4|6|2 ⇢ आखनिकः (आखनिक) (पुं) ⇒ Boar ⇒ 
➠ 3|4|6|2 ⇢ किरिः (किरि) (पुं) ⇒ Boar ⇒ 
➠ 3|4|7|1 ⇢ भल्लूकः (भल्लूक) (पुं) ⇒ Bear ⇒ 
➠ 3|4|7|1 ⇢ दीर्घरोमा (दीर्घरोमन्) (पुं) ⇒ Bear ⇒ 
➠ 3|4|7|1 ⇢ ऋक्षः (ऋक्ष) (पुं) ⇒ Bear ⇒ 
➠ 3|4|7|1 ⇢ भल्लाटः (भल्लाट) (पुं) ⇒ Bear ⇒ 
➠ 3|4|7|1 ⇢ वृकधूर्तकः (वृकधूर्तक) (पुं) ⇒ Bear ⇒ 
➠ 3|4|7|2 ⇢ विकरालः (विकराल) (पुं) ⇒ Bear ⇒ 
➠ 3|4|7|2 ⇢ अच्छभल्लः (अच्छभल्ल) (पुं) ⇒ Bear ⇒ 
Related word(s):
    

Mahabharata

English

Varāha^1,  a muni. § 264 (Sabhākriyāp.): II,  4,  112 (waited upon Yudhishṭhira).

Varāha^2,  a mountain. § 277 (Jarāsandhavadhap.): II,  21,  799 (near Girivraja).

Varāha^3,  an Asura(?). § 673 (Bali-Vāsavasaṃv.): XII,  227,  8264 (among the ancient rulers of the earth
 Varāho śvaḥ,  C.,  B. has Varāhāśvaḥ).

Varāha^4 (“the boar”) = Vīshṇu (Kṛshṇa) (in his avatāra as a boar): I,  1216 (-ºrūpiṇā)
 III,  10927 (Vāº both C. and B.,  ekaśṛṅgiṇā),  10944 (ekaśṛṅgaḥ,  the story of the avatāra related in full),  15830 (ºvapushaṃ,  the story of the avatāra related in full),  17205 (Vāº,  C. = Kṛshṇa)
 VI,  3027 (= Kṛshṇa)
 XII,  1506 (do.),  1635 (yajñāṅgaḥ),  7617,  7621,  13114 (ekaśṛṅgāya,  = Kṛshṇa),  13450 (mahāº)
 XIII,  6013 (cf. 6008),  6858 (mahāº).--Do. (do.) = Śiva (1000 names^2).

पुराणम्

English

वराह / VARĀHA. An ancient hermit. It is mentioned in mahābhārata,  Sabhā Parva,  Chapter 4,  Stanza 17,  that this hermit stayed in the palace of yudhiṣṭhira.

वराह ३ / VARĀHA III. (Boar). One of the ten incarnations of Mahāviṣṇu.1) Need for this incarnation.   jaya and vijaya,  two doorkeepers of Mahāviṣṇu showed disrespect towards the famous hermits Sanaka and others who went to visit Mahāviṣṇu. The angry hermits cursed them to take birth as asuras. Accordingly jaya and vijaya took birth as the two asuras hiraṇyākṣa and hiraṇyakaśipu and were born from prajāpati kaśyapa by his wife diti.
Even their birth itself was inauspicious. Once,  while kaśyapa was carrying on evening worship,  his wife was filled with libid. She embraced kaśyapa. Because she got pregnancy in an inauspicious moment,  two asura sons were born. At the time of their birth darkness spread over the whole of the world,  and some ill omens were seen. The devas (gods) trembled.
The elder son was called hiraṇyākṣa and the second son was called hiraṇyakaśipu. As hiraṇyākṣa grew up he began to quarrel with the devas. When the fight grew fierce,  he picked up the earth in his hands as a ball and went under water. There was left only water. The devas went to Mahāviṣṇu and prayed to him in order to get the earth back.
At this time manu Svāyambhuva,  the son of brahmā,  was living with his father looking after his welfare. The father,  who was pleased with the services of his son said. “My dear son,  you should worship devī,  who will be pleased with your devotion and will bless you. If she is pleased with you,  you will become a famous prajāpati.” Hearing the words of brahmā,  Svāyambhuva worshipped devī with ardent devotion,  deep meditation and severe vows and penance,  at which Jagadambā was pleased. She appeared before him and asked him what boon he wanted. manu requested that he should be permitted to carry on creation without any obstruction. devī gave him permission. manu  returned to his father brahmā and said. “Father,  point out to me a solitary place. I will sit there and create subjects by the blessings of devī.” Only when he heard the request of his son,  did brahmā begin to think about the exigency of providing his son with such a place. For,  the earth was completely under water. For a long time even brahmā was being subjected to much inconvenience to carry on creation. Only Bhagavān Ādi nārāyaṇa (viṣṇu) could do anything in this matter. So brahmā with the Manus,  hermits and others began to meditate on Mahāviṣṇu.2) Incarnation.   Instantly the young one of a Boar jumped out of the nose of brahmā through his breath. That divine figure of Boar stood in the air and began to grow. Within a few moments,  it became a colossal Being. It grew up as big as an elephant. Soon it became as large as a mountain. Seeing this,  brahmā and the others stood in amazement. The Boar made a grunt in a loud roaring sound. The people of janaloka,  satyaloka etc. understood that it was the sound of Mahāviṣṇu. They raised glory and praise to Bhagavān,  who heard all these praises,  but without condescending to tell anything,  looked at all of them with grace and love,  and with a mighty force jumped into the sea. It was immensely troubled by the manes of God Almighty. varuṇa prayed to him to save him from them. Bhagvān folded his mane and went down to the deep water and made a search for the earth. The Boar walked smelling and snorting and found out the earth. He slowly lifted it on his tusks and started from there. On the way,  the fierce and wicked hiraṇyākṣa hindered him. Bhagavān viṣṇu used his club nandaka and killed hiraṇyākṣa. It was besmeared with his blood
 Mahāviṣṇu came up to the surface of water with the earth. He set the earth firm over the water. Thus brahmā gave manu a place in the earth which floated on the water like a lotus-leaf,  and empowered him to perform creation.3) Incarnation of Boar again.   The goddess Earth,  the deity of earth which was raised to the surface of water,  fell in love with Mahāviṣṇu and embraced him. He embraced her in return. These mutual embraces continued for one complete Devavarṣa (year of God) and consequently the goddess Earth became tired and weak and unconscious. So the earth slid down a little under water. Bhagavān took the form of a Boar again and lifted the earth to its original place and returned to vaikuṇṭha. (bhāgavata,  skandha 3
 devī bhāgavata Skandhas 8 and 9
 agni purāṇa,  Chapter 5
 padma purāṇa,  Bhūmikhaṇḍa,  Chapter 91).

वराह ४ / VARĀHA IV. A mountain near girivraja,  the capital city of magadha. (mahābhārata,  Sabhā Parva,  Chapter 21,  Stanza 2).

Vedic Reference

English

 Varāha,  ‘boar, ’ is found in the Rigveda^1 and later.^2 The
god Rudra is described as the ‘boar of heaven.’^3 The use of
dogs to hunt the boar is once alluded to.^4 The variant form
of the word,  Varāhu,  is not used except metaphorically of
divinities.^5
1) i. 61,  7
 viii. 77,  10
 ix. 97,  7
x. 28,  4 (cf. Kroṣṭṛ),  etc.
2) Av. viii. 7,  23
 xii. 1,  48
 Kāṭhaka
Saṃhitā,  viii. 2
 xxv. 2,  etc.
 Maitrā-
yaṇi Saṃhitā,  iii. 14. 19,  etc.
3) Rv. i. 114,  5. Cf. Taittirīya Saṃ-
hitā,  vi. 2,  4,  2
 vii. 1,  5,  1. etc.
4) Rv. x. 86,  4,  an obscure passage.
5) Rv. i. 88,  5
 121,  11
 Taittirīya
Āraṇyaka,  i. 9,  4.
Cf. Zimmer,  Altindisches Leben,  81, 
82
 Hopkins,  Journal of the American
Oriental Society,  17,  67,  who points out
that,  even in the Rigveda,  its use is
predominantly metaphorical,  x. 28,  4, 
and x. 86,  4,  being the only clear
instances of the real sense,  and of these
x. 86,  4,  is doubtful. See also Geldner, 
Vedische Studien,  3,  66 et seq.

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  वराहः
Root:  वराह
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ pig
⇒ hog
⇒ yam
⇒ ram
⇒ bull
⇒ boar
⇒ cloud
⇒ wild boar
⇒ manioc-root
⇒ particular measure
⇒ abridged from varAhamihira
⇒ coco-grass [Cyperus Rotundus - Bot.]
⇒ array of troops in the form of a boar
⇒ Gangetic dolphin [Delphinus Gangeticus - Zoo.]
Shloka(s): 
2|5|2|1 ► वराहः सूकरो घृष्टिः कोलः पोत्री किरिः किटिः। (सिंहादिवर्गः)
2|5|2|2 ► दंष्ट्री घोणी स्तब्धरोमा क्रोडो भूदार इत्यपि॥ (सिंहादिवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 2|5|2|1 ⇢ वराहः (वराह) (पुं) ⇒ pig, hog, yam, ram, bull, boar, cloud, wild boar, manioc-root, particular measure, abridged from varAhamihira, coco-grass [Cyperus Rotundus - Bot.], array of troops in the form of a boar, Gangetic dolphin [Delphinus Gangeticus - Zoo.]
➠ 2|5|2|1 ⇢ सूकरः (सूकर) (पुं) ⇒ pig, hog, boar, swine, potter, white rice, type of fish, particular fish, kind of deer [hog-deer]
➠ 2|5|2|1 ⇢ घृष्टिः (घृष्टि) (पुं)
➠ 2|5|2|1 ⇢ कोलः (कोल) (पुं) ⇒ lap, hog, raft, breast, haunch, embrace, embracing, barbarian, hip or flank, planet Saturn, kind of weapon, man of a mixed caste, name of a tribe inhabiting the hills in central India
➠ 2|5|2|1 ⇢ पोत्री (पोत्रिन्) (पुं)
➠ 2|5|2|1 ⇢ किरिः (किरि) (पुं) ⇒ hog, boar, sweet potato [Ipomoea batatas - Bot.]
➠ 2|5|2|1 ⇢ किटिः (किटि) (पुं) ⇒ hog, sweet potato [Ipomoea batatas - Bot.]
➠ 2|5|2|2 ⇢ दंष्ट्री (दंष्ट्रिन्) (पुं) ⇒ ziva, hyena, snake, tusked, predator, wild boar, animal with tusks, animal having sharp teeth
➠ 2|5|2|2 ⇢ घोणी (घोणिन्) (पुं)
➠ 2|5|2|2 ⇢ स्तब्धरोमा (स्तब्धरोमन्) (पुं)
➠ 2|5|2|2 ⇢ क्रोडः (क्रोड) (पुं) ⇒ lap, hog, flank, bosom, chest, breast, hollow, cavity [hollow], hollow of a tree, hollow above the hip, interior of anything, additional verse or note, anything left in the bosom
➠ 2|5|2|2 ⇢ भूदारः (भूदार) (पुं)
Related word(s): 
परा_अपरासंबन्धः ➡ ग्राम्यसूकरः
जातिः ➡ स्तनपायी
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 वराहः,  पुं,
   (वरान् आहन्ति इति दुर्गः ।कृत्० ४ । ३ । ४९ । हन् + डः ।) पशु-विशेषः । वरा इति भाषा । तत्पर्य्यायः ।शूकरः २ घृष्टिः ३ कोलः ४ पोत्री ५ किरिः ६किटिः ७ द्रंष्ट्री ८ घोणी ९ स्तब्घरोघ्ना १०क्रोडः ११ भूदारः १२ । इत्यमरः ॥
 किरः १३मुस्तादः १४ मुखलाङ्गूलः १५ । इति जटा-धरः ॥
 स्थूलनासिकः १६ दन्तायुधः १७ वक्र-वक्त्रः १८ दीर्घतरः १९ आखनिकः २०भूक्षित् २१ बहुसूः २२ । इति शब्दरत्ना-वली ॥
 अस्य मांसस्य गुणाः । वृष्यत्वम् ।वातघ्नत्वम् । बलवर्द्धनत्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥
बद्धमूत्रत्वम् । विरूक्षणत्वञ्च । इति तत्रैवपाठान्तरम् । अन्यत् शूकरशब्दे द्रष्टव्यम् ॥
 * ॥
तन्मांसं विष्णवे न देयम् । यथा । “नाभक्ष्यंनैवेद्यार्थे भक्ष्येष्वजामहिषीक्षीरं वर्ज्जयेत् ।पञ्चनखमत्स्यवराहमांसानि चेति ।” इत्याह्रिक-तत्त्वधृतविष्णुसूत्रम् ॥
 * ॥
 वराहमांसं भुक्त्वाविष्णुपूजादिनिषेधो यथा,  --वराह उवाच ।“भुक्त्वा वाराहमांसन्तु यो वै मामुपसर्पति ।पतनं तस्य वक्ष्यामि यथा भवति सुन्दरि ! ॥
वराहो दश वर्षाणि भूत्वा तु चरते वने ।व्याधो भूत्वा महाभागे समाः सप्त च सप्ततिः ॥
कृमिर्भूत्वा समाः सप्त तिष्ठते तस्य पुष्कले ।अथोच्चैर्म्मूषिको भूत्वा वर्षाणाञ्च चतुर्द्दश ॥
एकोनविंशवर्षाणि यातुधानश्च जायते ।शल्लकश्चाष्टवर्षाणि जायते भवने बहु ॥
व्याघ्रस्त्रिं शतिवर्षाणि जायते पिशिताशनः ।एष संसारिताङ्गत्वा वाराहामिषभक्षकः ॥
जायते विपुले सिद्धे कुले भागवतस्तथा ।हृषीकेशवचः श्रुत्वा सर्व्वसम्पूर्णलक्षणम् ॥
शिरसा चाञ्जलिं कृत्वा वाक्यञ्चेदमुवाच ह ।एतन्मे परमं गुह्यं तव भक्तसुखावहम् ।वाराहमांसभक्षास्तु येन मुच्यन्ति किल्वि-षात् ॥
वाराह उवाच ।तरन्ति मानवा येन तिर्य्यक्संसारसागरात् ।गोमयेन दिनं पञ्च कणाहारेण सप्त वै ॥
पानीयन्तु ततो भुक्त्वा तिष्ठेत् सप्तदिनं ततः ।अक्षारलषणं सप्त शक्तुभिश्च तथा त्रयः ॥
तिलभक्षो दिनान् सप्त सप्त पाषाणभक्षकः ।पयो भुक्त्वा दिनं सप्त कारयेच्छुद्धिमात्मनः ॥
शान्तदान्तपराः कृत्वा अहङ्कारविवर्ज्जिताः ।दिनान्येकोनपञ्चाशच्चरेत कृतनिश्चयः ॥
प्रमुक्तः सर्व्वपापेभ्यः ससंज्ञो विगतज्वरः ।कृत्वा तु मम कर्म्माणि मम लोकाय गच्छति ॥
”इति वाराहमांसभक्षणापराधप्रायश्चित्तम् ।इति वाराहपुराणम् ॥
 * ॥
वन्यवराहमांसं श्राद्धादौ विहितम् । यथाअश्नन्तीत्यनुवृत्तौ हारीतः । महारण्ववासि-नश्च वराहांस्तथेति । एवञ्च विवदन्ते अग्रा-म्यशूकरांश्चेति वशिष्ठोक्तं श्वेताश्वेतया व्यव-स्थितम् । कल्पतरुस्तु । श्राद्धे नियुक्तानि युक्त-तयेति । विष्णूपासकस्य सर्व्वथा निषेधः । यथावाराहे भगवद्वाक्यम् ।“भुक्त्वा वाराहमांसन्तु यस्तु मामुपसर्पति ।वराहो दशवर्षाणि भूत्वा वै चरते वने ॥
”इत्येकादशीतत्त्वम् ॥
 * ॥
याज्ञवल्क्यः ।“हविष्यान्नेन वै मासं पायसेन च वत्सरम् ।मास्त्यहारिणकौरभ्रशाकुनिच्छानपार्षतैः ॥
ऐणरौरववाराहशशैर्मांसैर्यथाक्रमम् ।मासवृद्ध्याभितृप्यन्ति दत्तेनेह पितामहाः ॥
”इति श्राद्धतत्त्वम् ॥
 * ॥
विष्णोरवतारविशेषः । यथा,  --सायम्भुव उवाच ।“कुत्र प्रजाः स्थास्यन्ति पृथिवी तावत् प्रलया-र्णवे मग्ना तस्या उद्धरणे यत्नं कुरु । इति श्रुत्वाब्रह्मा भगवन्तं ध्यातवान् । ध्यायतस्तस्य नासाविवरात् अङ्गुष्ठप्रमाणो वराहपोतो निरगात् ।स च आकाशस्थः सन् क्षणमात्रेण पर्व्वतोपमोबभूव । तं विष्णुं मत्वा ब्रह्मा तुष्टाव । स चतेन स्तुतः प्रलयार्णवजलमध्ये प्रविश्य दन्ताग्रेणपृथ्वीमुद्धृत्य निजधारणशक्त्या संस्थाप्य अन्त-र्हितो बभूव । ततः पृथिव्यां राजा सायम्भुव-मनुरासीत् ।” इति श्रीभागवतमतम् ॥
 * ॥
 तद-वतारकर्त्तृकहिरण्याक्षवधो यथा,  --“वराहपर्व्वतो नाम यः पुरा हरिनिर्म्मितः ।स एव भूतो भगवानाजगामासुरान्तिकम् ॥
ततश्चन्द्रप्रतीकाशमगृह्णाच्छङ्खमुत्तमम् ।सहस्रारं ततश्चक्रं सूर्य्यवह्रिसमप्रभम् ॥
यो वैकुण्ठः सुरेन्द्राणामनन्तो भोगिनामपि ।विष्णुर्यो योगविदुषां यो यज्ञो यज्ञकर्म्मणाम् ॥
विश्वे यस्य प्रसादेन सवनस्था दिवौकसः ।आज्यं महर्षिभिर्द्दत्तमश्नुवन्ति सुधाहुतम् ॥
ततो दैत्यद्रवकरं पुराणं शङ्खमुत्तमम् ।वक्त्रेण दध्मौ वेगेन विक्षिपन् दैत्यजीवितम् ॥
ततः संरक्तनयनो हिरण्याक्षो महासुरः ।कोऽयन्त्विति वदन् रोषान्नारायणमुदैक्षत ॥
वाराहरूपिणं देवं स्थितं पुरुषविग्रहम् ।शङ्खचक्रोद्यतकरं देवानामार्त्तिनाशनम् ॥
रराज शङ्खचक्राभ्यां ताभ्यामसुरसूदनः ।सूर्य्याचन्द्रमसोर्मध्ये पौर्णमास्यामिवाम्बुदः ॥
ततो हिरण्याक्षमुखाश्च सर्व्वेसमाद्रवन् दैत्यगणाः सुरेशम् ।निहन्तुकामाः सहसा वराहंगृहीतशस्त्रा बलपूर्णदर्पाः ॥
तैर्व्वध्यमानोऽतिशयेन शस्त्रै-र्दैत्यासुरैर्दानवपुङ्गवैश्च ।नासौ चचालासुरवृन्द हा वैमेघैः सुवृष्टा इव मन्दराद्रिः ॥
दैत्यस्ततोऽसौ नृवराहमाहवेनिपातयामास रुषा ज्वलन्तीम् ।शक्तिं यथा विद्युतमाशु कुञ्जेप्रवर्षमाणोऽपि गिरिं सुमेघः ॥
स हन्यमानो गदयाप्रमेयःप्रोवाच दैत्यं नृवराहमूर्त्तिः ।प्रजापतेः सेतुमिमं निहत्यव्रजेच्च क्व स्वस्ति यथा सुरेन्द्रः ॥
बलं समासाद्य परैरजेयंविनाशयिष्याम्यहमेवमाजौ ।दैत्यांस्त्वया साकमतो हि देवान्हृतस्वकीयान् सुनयोपपन्नान् ॥
संस्थापयिष्यामि न संशयोऽत्रदैत्येन्द्रदर्पः क्व नु मत्ममीपे ॥
एवं ब्रुवति वाक्यन्तु विष्णोर्वक्षस्यपातयत् ।स बाहुशतमुद्यम्य सर्व्वप्रहरणं रणे ॥
दानवाश्चापि समरे मयतारपुरोगमाः ।उद्यतायुधनिस्त्रिंशाः सर्व्वे तं समुपाद्रवन् ॥
स ताड्यमानोऽतिवलैर्दैत्यैः सन्नायुधोद्यतैः ।न चचाल वराहस्तु मैनाक इव पर्व्वतः ॥
क्रोधसंरक्तनयनः शङ्खचक्रधरो हरिः ।व्यवर्द्धत स वेगेन व्याप्नुवन् सर्व्वतो दिशम् ॥
तं जयायासुरेन्द्राणां वर्द्धमानं नभस्तले ।ऋषयः सह गन्धर्व्वैस्तुष्टुवुर्मधुसूदनम् ॥
दीप्ताग्निसदृणं घोरं दर्शनीयसुदर्शनम् ।सुवर्णरेणुपर्य्यन्तं वज्रनाभं भयावहम् ॥
मेदोऽस्थिमज्जारुधिरैः सिक्तं दानवसम्भवैः ।अद्वितीयं प्रहारैस्तु क्षुरपर्य्यन्तमण्डलम् ॥
स्रग्दाममालाविततं कामगं कामरूपिणम् ।चक्रमुद्यम्य समरे वाराहः स्वेन तेजसा ॥
चिच्छेद बाहूंश्चक्रेण हिरण्याक्षस्य कं तथा ॥
स छिन्नबाहुर्विशिरा न प्राकम्पत दानवः ।कवन्धवत्स्थितः संख्ये विशाख इव पादपः ॥
ततः स्थितस्यैव शिरस्तस्य भूमावपातयत् ।हिरण्मयं रुक्मचित्रं मेरोः शृङ्गमिवोत्तमम् ॥
हिरण्याक्षे हते दैत्या ये शेषाश्चैव दानवाः ।सर्व्वे तस्य भयात् त्रस्ता जग्मुरार्त्ता दिशोदश ॥
”इति वह्रिपुराणम् ॥
अथ वराहावतारकारणम् । शरभरूपिमहा-देवकर्त्तृकतच्छरीरनाशश्च ।“त्रैलोक्यमखिलं दग्धं यदा कालाग्निना तदा ।अनन्तः पृथिवीं त्यक्त्वा विष्णोरन्तिकमागतः ॥
तेन त्यक्ता तु पृथिवी क्षणमात्रादधोगता ।ततो वराहरूपेण निमग्नां पृथिवीं जले ।मग्नां समुद्दधाराशु न्यधात् तत्सलिलोपरि ॥
वराहोऽपि स्वयं गत्वा लोकालोकाह्वयं गिरिम् ।वाराह्या सह रेमे स पृथिव्या चारुरूपया ॥
स तया रममाणस्तु सुचिरं पर्व्वतोत्तमे ।नावाप तोयं लोकेशः पोत्री परमकामुकः ॥
पृथिव्याः पोत्रिरूपाया रमयन्त्यास्ततः सुताः ।त्रयो जाता द्बिजश्रेष्ठास्तेषां नामानि वै शृणु ॥
दुर्वृत्तः कनको घोरः सर्व्व एव महाबलाः ।स तैः पुत्त्रैः परिवृतो वाराहो भार्य्यया स्वया ॥
रममाणस्तदा कायत्यागं नैवागणद्धिया ।इतस्ततश्च शिशुभिः क्रीडद्भिः पोत्रिभिस्तदा ॥
जगन्ति तत्र भग्नानि नदीः कल्पतरूंस्तथा ।त्तो देवगणाः सर्व्वे सहिता देवयोनिभिः ॥
शक्रेण सहिता मन्त्रं चक्रुः सम्यक् जगद्धितम् ॥
ततो निश्चित्य ते सर्व्वे शक्राद्या मुनिभिः सह ।शरण्यं शरणं जग्मुर्नारायणमजं विभुम् ॥
तं समासाद्य गोविन्दं वासुदेवं जगत्पतिम् ।प्रणम्य सर्व्वे त्रिदशास्तुष्टुवुर्गरुडध्वजम् ॥
देवा ऊचुः ।नमस्ते देवदेवेश ! जगत्कारणकारण ।कालस्वरूपिन् भगवन् प्रधानपुरुषात्मक ॥
इति स्तुतो देवदेवो भूतभावनभावनः ।सेन्द्रैर्देवगणैरूचे तान् सर्व्वान् मेघनिस्वनः ॥
श्रीभगवानुवाच ।यदर्थमागता यूयं यद्वो भयमुपस्थितम् ।यत्र यद्वा मया कार्य्यं तद्देवास्तूर्णमुच्यताम् ॥
देवा ऊचुः ।शीर्य्यते वसुधा नित्यं क्रीडया यज्ञपोत्रिणः ।लोकाश्च सर्व्वे संक्षुब्धा नाप्नुवन्त्युपशान्तिताम् ॥
इति तेषां निगदतां श्रुत्वा वाक्यं जनार्द्दनः ।उवाच शङ्करं देवं ब्रह्माणञ्च विशेषतः ॥
यत्कृते देवताः सर्व्वाः प्रजाश्च सकला इमाः ।प्राप्नुवन्ति महद्दुःखं शीर्य्यते सकलं जगत् ॥
वाराहं तदहं कायं त्यक्तुमिच्छामि शङ्कर ।निदेशशक्तं तत् त्यक्तुं स्वेच्छया नहि शक्यते ॥
त्वं त्याजयस्व तत् कायं यत्रात्मा शङ्कराधुना ।त्वमाप्यायस्व तेजोभिर्ब्रह्मन् स्मरहरं मुहुः ॥
आप्यायन्तु तदा देवाः शङ्करो हन्तु पोत्रिणम् ।रजस्वलायाः संसर्गात् विप्राणां मारणात् तथा ॥
कायः पापकरो भूतस्तं त्यक्तुं मुह्यतेऽधुना ।प्रायश्चित्तैरुपेतैर्यः प्रायश्चित्तमहं ततः ।चरिष्यामि तदर्थं मे तनुर्यत्नेन पात्यताम् ॥
प्रजा पाल्या मम सदा या हि सीदति नित्यशः ।मत्कृते प्रत्यहं तस्मात् त्यक्ष्ये कायं प्रजाकृते ॥
श्रीमार्कण्डेय उवाच ।इत्युक्तौ वासुदेवेन तदा च ब्रह्मशङ्करौ ।त्वया यथोक्तं तत् कार्य्यमिति गोविन्दमूचतुः ॥
वासुदेवोऽपि तान् सर्व्वान् विसृज्य त्रिदशां-स्तदा ।वाराहं तेजसा हर्त्तुं स्वयं ध्यानपरोऽभवत् ॥
शनैः शनैर्यदा तेज आहरत्येष माधवः ।तदा देहन्तु वाराहं सत्त्वहीनं व्यजायत ॥
ब्रह्माद्यास्त्रिदशाः सर्व्वे महादेवमुमापतिम् ।अनुजग्मुस्तथा तेज आधातुं स्मरनाशने ॥
ततः सर्व्वैर्देवगणैः स्वं स्वं तेजो वृषध्वजे ।आदधे तेन बलवान् सोऽतीव समजायत ॥
ततः शरभरूपी स तत्क्षणाद्गिरिशोऽभवत् ।ऊर्द्धाधोभावतश्चाष्टपादयुक्तः सुभैरवः ॥
द्विलक्षयोजनोच्छ्रायः सार्द्धलक्षैकविस्तृतः ॥
ऊर्द्धं वराहकायस्तु लक्षयोजनविस्तृतः ॥
लक्षार्द्धविस्तृतः पार्श्वे वर्द्धमानस्तदाभवत् ।तमायान्तं ततो दृष्ट्वा क्रोधाद्धावन्तमञ्जसा ॥
मुवृत्तः कनको घोर आसेदुः क्रोधमूर्च्छिताः ।उच्चिक्षिपुस्तं युगपत् पोत्रघातैर्महाबलाः ॥
ततस्तुण्डप्रहारेण शरभः कण्ठमध्यतः ।भित्त्वा वपुर्वराहस्य पातयाभास तज्जले ॥
तं पातयित्वा प्रथमं सुवृत्तं कनकं तथा ।घोरञ्च कण्ठदेशेषु भित्त्वा भित्त्वा जघान ह ॥
त्यक्तप्राणास्तु ते सर्व्वे पेतुस्तोये महार्णवे ।जलशब्दं वितन्वानाः कालानलसमर्च्चिषः ॥
पतितेषु वराहेषु ब्रह्मा विष्णुर्हरस्तथा ।सृष्ट्यर्थं चिन्तयामासुः पुनरेव समागताः ॥
”इति कालिकापुराणीयाष्टाविंशत्यूनत्रिंशाध्या-यात् सङ्कलितः ॥
 * ॥
 विष्णुः । मानभेदः ।पर्व्वतभेदः । मुस्ता । इति मेदिनी । हे,  २२ ॥
(पर्व्वतार्थे उदाहरणम् । यथा,  महाभारते ।२ । २१ । २ ।“वैहारो विपुलः शैलो वराहो वृषभस्तथा ।तथा ऋषिगिरिस्तात शुभाश्चैत्यकपञ्चमाः ॥
”)शिशुमारः । वाराहीकन्दः । इति राज-निर्घण्टः ॥
 अष्टादशद्बीपान्तर्गतक्षुद्रद्वीपविशेषः ।यथा,  --“गन्धर्ष्वो वरुणः सौम्यो वराहः कङ्क एव च ।कुमुदश्च कसेरुश्च नागो भद्रारकस्तथा ॥
चन्द्रेन्द्रमलयाः शङ्खयवाङ्गकगभस्तिमान् ।ताम्राकुश्च कुमारी च तत्र द्वीपाः दशाष्टभिः ॥
”इति शब्दमाला ॥
(कृष्णपिण्डीरः । तत्पर्य्यायो यथा,  --“वराहः कृष्णपिण्डीरः कृष्णपिण्डीतकस्तु सः ॥
”इति वैद्यकरत्नमालायाम् ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 वराह पुस्त्री० वराय अभीष्ठाय मुस्तादिलाभाय आहन्तिखनति भूमिम् आ + हन--ड । १ शूकरे अमरः स्त्रियांङीष् । २ यज्ञवराहाख्ये भगवतोऽवतारभेदे पु०
  ३ पर्वत-भेदे ४ मुस्तके ५ मानभेदे मेदि० । ६ शिशुमारे ७ वाराही-कन्दे पु०
  राजनि० ८ अष्टादशद्वीपमध्ये द्वीपभेदे च ।“गन्धर्वो वरुणः सौम्यो वराहः कङ्क एव च । कुमु-दस कसेरुश्च नागो भद्रारकस्तथा । चन्द्रेन्द्र मलयाःशङ्ख यवाङ्गक गभस्तिपान् । ताम्राङ्गस कुमारी च तत्रद्वीपा दशाष्टभिः” शब्दमा० ।

Capeller

German

 वराह॑ m.
  Eber,  Schwein. 

Grassman

German

 varāhá,  m.,  Eber.
-ás {809, 7}.
-ám {61, 7}
 {686, 10}
 {854, 4}
 {925, 6}
 divás {114, 5} (rudrám).
-ais (varā́hais betont,  so auch AV.) {893, 7}.

Burnouf

French

 वराह वराह m.
  sanglier
		 Viṣṇu,  incarné sous la
figure d'un sanglier.
		 Montagne
		 un des 8 petits dvīpas.
Sorte de mesure.
		 Souchet odorant,  bot.
वराहकान्ता f.
  (कम्) esp. d'igname.
वराहकालिन् m.
  tournesol [helianthus].
वराहक्रान्ता f.
  esp. de plante.
वराहनामन् m.
  igname.

Stchoupak

French

 वराह-
 m.
  sanglier,  verrat,  porc 
 Viṣṇu dans son avatar de sanglier 
disposition des troupes en forme de sanglier 
 n.
  de divers personnages 
 d'une
montagne 
 iic. cuir de sanglier,  de porc.
°कर्ण- m.
  sorte de flèche 
 n.
  d'un Yakṣa.
°कल्प- m.
  période cosmique dans laquelle Viṣṇu s'était incarné dans
un sanglier.
°दत्त- m.
  n.
  d'un marchand.
°मिहिर- m.
  n.
  d'un astronome,  auteur de la Bṛhatsaṃhitā,  etc.
°यूथ- m.
  troupeau de sangliers.
°वध्री- f.
  courroie en cuir de sanglier (?).
°वपुष- m.
  corps de sanglier.
°विहत- a. v. creusé par un sanglier.
°स्वामिन्- m.
  n.
  d'un roi mythique.
वराहाश्व- m.
  n.
  d'un Daitya.
वराहोपानह्- f.
  du. chaussures en cuir de sanglier ou de porc.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.