वराटक (varATaka)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 वराटक mfn.
   Subst. (-टकः-टिका-टकं)
	 1. A rope,  a cord,  a string.
	 2. The
small shell,  called a Cowri,  and used as a coin. 
	 3. The seed-
vessel of the lotus.
	 f.
  (-टिका) The Nāgeshwara plant.
 E.
  वृञ् to sur-
round,  aff.
   अटच्,  and कन् added.

Capeller Eng

English

 वराटक m.
  °टिका f.
  = prec.
 ,  cord,  rope.

Yates

English

 वराटक (कः-टिका-कं) 1.
m.
  f.
  n.
  A
rope,  a string
 a cowrie
 seed
vessel of the lotus.
f.
  (टिका)
Nagaishma plant.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

वराटक 	-	 varATaka 	-	 m.
  	-	  cord
वराटक 	-	 varATaka 	-	 m.
  	-	  seed vessel of a lotus-flower
वराटक 	-	 varATaka 	-	 m.
  	-	  money cowry sea shell  [ Cypraea moneta - Zoo. ]
वराटक 	-	 varATaka 	-	 m.
  	-	  rope
वराटक 	-	 varATaka 	-	 m.
  	-	  cowry
वराटक 	-	 varATaka 	-	 m.
  	-	  string
वराटक 	-	 varATaka 	-	 n.
  	-	  particular vegetable poison

Wilson

English

 वराटक
mfn.
   subst. (-टकः-टिका-टकं)
1 A rope,  a cord,  a string.
2 The small shell,  called a Cowri,  and used as a coin. 
3 The seed-vessel of the lotus.
m.
  (-टिका) The Nagesara plant.
E.
  वृञ् to surround,  aff.
   अटच्,  and कन् added.

Apte

English

वराटकः [varāṭakḥ],  1 A cowrie
 a kind of measure 1/8 of a Paṇa
 प्राप्तः काणवराटको$पि न मया तृष्णे$धुना मुञ्च माम् Bh.*
  3.4.

The seed-vessed of the lotus-flower
 औज्झि प्रियाङ्गैर्घृणयैव रूक्षा न वारिदुर्गात्तु वराटकस्य N.*
  7.18
11.11.

A string,  rope (n.  also in this sense). Comp.
   -रजस् m.
  the tree called नागकेशर.

Apte 1890

English

 वराटकः 1 A cowrie
 प्राप्तः काणवराटकोपि न मया तृष्णेऽधुना मुंच मां Bh. 3. 4. 
2 The seed-vessel of the lotus-flower. 
3 A string,  rope (n. also in this sense). 
Comp. 
रंजस् m. the tree called नागकेशर. 

Monier Williams Cologne

English

 वराटक m.
  a cowry,  Cypraea Moneta (=  1/20 of a Kākiṇī or of a Paṇa),  Kāv.
 
 Kathās.
 
 Sāh.
  &c.
   (also f(इका). )

 the seed vessel of a lotus-flower,  Naiṣ.

 a rope,  cord,  string (only ifc. ,  with f(आ). ),  MBh.
   xii,  2488 v.l. वरारका

 वराटक n.
  a partic.  vegetable poison,  Suśr.
 

Monier Williams 1872

English

 वराटक,  अस्,  इका,  m. f. a cowry,  Cypræa Mo-
neta = (1/20) of a Kākiṇī or (1/80) of a Paṇa)
 (अस्),  m.
the seed-vessel of a lotus-flower
 a rope,  cord,  string
(इका),  f. the plant Mirabilis Jalapa
 (अम्),  n. a par-
ticular vegetable poison.
—वराटक-रजस्,  आस्,  m.
a kind of plant,  Mesua Roxburghii.

Benfey

English

 वराटक वराट + क,  m.
  f.
  तिका (and
n.
 ), 
 1. A rope.
 2. The small shell, 
called cowrie,  and used as a coin,  Pañc.
135,  7.
 3. The seed vessel of the lotus.
 -- Comp.
 
किम्-,  adj.
  despising a cowrie
(a farthing),  Hit. ii. d. 87.

Apte Hindi

Hindi

वराटकः
पुं*
  - वराट + कन्
कोड़ी

वराटकः
पुं*
  - -
कमल फूल का बीजकोष

वराटकः
पुं*
  - -
"डोरी,  रस्सी"

L R Vaidya

English

 varAwaka {% (I) m. %} 1. A cowrie (used as a coin),  प्राप्तः काणवराटाकोऽपि न मया तृष्णोऽधुना मुंच माम् Bhartr./iii.4
 2. the seed-vessel of the lotus.

 varAwaka {% (II) m.n. %} A rope.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 वराटक m. ° = रज्जु,  rope,  Harṣac. 83,  3.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
शुम्बं वराटको रज्जुः शुल्वं तन्त्री वटी गुणः ॥ ९२८ ॥
-wordlist-
 
शुम्ब (स्त्रीक्ली),  वराटक (पुं),  रज्जु (स्त्री),  शुल्व (क्ली),  तन्त्री (स्त्री),  वटी (स्त्री),  गुण (पुं)

--source--
 
सौगन्धिकं तु कह्लारं बीजकोशो वराटकः ।
कर्णिका पद्मनालं तु मृणालं तन्तुलं बिसम् ॥ ११६५ ॥
-wordlist-
 
सौगन्धिक (क्ली),  कह्लार (क्ली),  बीजकोश (पुं),  वराटक (पुं),  कर्णिका (स्त्री),  पद्मनाल (क्ली),  मृणाल (क्ली),  तन्तुल (क्ली),  बिस (क्ली)

--source--
 
कपर्दस्तु हिरण्यः स्यात्पणास्थिकवराटकौ ।
-wordlist-
 
कपर्द (पुं),  हिरण्य (पुंक्ली),  पणास्थिक (पुं),  वराटक (पुं)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 वराटकः,  पुं स्त्री,
   (वराट् + स्वार्थे कन् ।) कप-र्द्दकः । इत्यमरः ॥
 कडि इति भाषा । तस्यसंख्याभेदेन सं ज्ञामेदा यथा,  --“वराटकानां दशकद्वयं यत्सा काकिनी ताश्च पणश्चतस्रः ।ते षोडश द्रम्य इवावगम्योद्रन्यैस्तथा षोडशभिश्च निष्कः ॥
”इति लीलावती ॥
 * ॥
अपि च । ताम्रिकः कार्षिकः पणः । इतियाज्ञवल्क्यवचनेन गुञ्जाः पञ्चाद्यमाषकस्तेषोडशाक्षः कर्षोऽस्त्री । इत्यमरसिंहोक्तेन चअशीतिरत्तिकापरिमितताम्रे पणशब्दः सङ्के-तितः स च तावत्संख्यकवराटकैर्लभ्यते इतिवराटकेष्वपि तथा व्यवहारः । एतन्मूलकंभविष्यमत्स्यतन्त्रयोर्व्वचनं यथा,  --“अशीतिभिर्व्वराटकैः पण इत्यभिधीयते ।तैः षोडशैः पुराणं स्याद्रजतं सप्तभिस्तु तैः ॥
”इति प्रायश्चित्ततत्त्वम् ॥
 * ॥
ते च दक्षिणार्थं विधीयन्ते । यथा,  --“हतमश्रोत्रियं दानं हतो यज्ञस्त्वदक्षिणः ।तस्मात् पणं काकिणीं वा फलं पुष्पमथापिवा ।प्रदद्यात् दक्षिणां यज्ञे तया स सफलो भवेत् ॥
”इति शुद्धितत्त्वम् ॥

 वराटकः,  पुं,
   (वराट एव । स्वार्थे कन् ।) रज्जुः ।पद्मबीजम् । इति मेदिनी । के,  २०२ ॥

Capeller

German

 वराटक m.
 , 
°टिका f.
  dass.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.