| YouTube Channel

वराङ्ग (varAGga)

 
शब्दसागरः
English
वराङ्ग
n.
 (-ङ्गं)
1. The head.
2. The privity, a private part, male or female.
3. Cassia bark.
4. An elegant form or body.
m.
 (-ङ्गः) An ele-
phant.
E.
 वर best, excellent, अङ्ग body or member.
Capeller Eng
English
वराङ्ग
n.
 the best member of the body,
i.e.
 the head.
Yates
English
वरा_ङ्ग (ङ्गं) 1.
n.
 The head
privity
elegant form
Cassia bark.
m.
Elephant.
Spoken Sanskrit
English
वराङ्ग varAGga
m.
 nakSatra year consisting of 324 days
Wilson
English
वराङ्ग
n.
 (-ङ्गं)
1 The head.
2 A privity, a private part, male or female.
3 Cassia bark.
4 An elegant form or body.
m.
 (-ङ्गः) An elephant.
E.
 वर best, excellent, अङ्ग body or member.
Monier Williams Cologne
English
वराङ्ग
n.
 ‘best member of the body’, the head,
R.
VarBṛ.
the female pudenda,
Kathās.
the principal piece or part,
VarBṛS.
an elegant form or body,
MW.
वराङ्ग
mfn.
 having an excellent form, excellent or beautiful in all parts,
L.
वराङ्ग
m.
 an elephant,
Divyāv.
(in
astron.
 ) a Nakṣatra year consisting of 324 days
N.
 of Viṣṇu,
L.
of a king,
VP.
वराङ्ग
n.
 Cassia bark, green cinnamon,
Bhpr.
sorrel,
L.
Macdonell
English
वराङ्ग vara‿aṅga,
n.
 (best part), head
🞄pudendum muliebre
chief part
-aṅganā, 🞄f. beautiful woman.
Apte Hindi
Hindi
वराङ्ग
वि* वर-अङ्ग -
उत्तम रूप वाला
वराङ्गः
पुं*
 वर-अङ्गः -
हाथी
वराङ्गम्
नपुं*
 वर-अङ्गम् -
सिर
वराङ्गम्
नपुं*
 वर-अङ्गम् -
उत्तम भाग
वराङ्गम्
नपुं*
 वर-अङ्गम् -
प्रांजल रूप
वराङ्गम्
नपुं*
 वर-अङ्गम् -
योनि
वराङ्गम्
नपुं*
 वर-अङ्गम् -
हरी दारचीनी
L R Vaidya
English
vara-aMga {% (I) m. %} an elephant.
vara-aMga {% (II) n. %} 1. the head
2. the female pudenda
3. an elegant body
4. cinnamon.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
varāṅga, adj. (Skt. vara-aṅga
in Skt. recorded as Bhvr. only in a gloss in Amarakośa
not noted Pali or Pkt., but see below), lit. having excellent (bodily) members
so Tib. yan lag mchog, on LV and Mvy: ep. of heroic sons, … śūrāṇāṃ vīrāṇāṃ °ga-rūpiṇāṃ parasainyapramardakānāṃ Mv 〔i.49.5〕
〔193.18〕
〔ii.158.17〕 and LV 〔18.6〕
of the four divisions of an army, rājā caturaṅgād balakāyād vara-varāṅgān hastino 'śvān rathān manuṣyāṃś ca vahaneṣv āropya Tāmradvīpaṃ saṃprasthitaḥ Divy 〔527.27〕, the king loaded on boats the severally (i.e. in each department
vara-va°) best-membered elephants, horses, chariots, and men from his four-membered army, and …
varāṅga-balam Mvy 〔8211〕, strength of a varāṅga. Acc. to pw 〔7.372〕, the mg. would be elephant (so Skt. Lex.) in Mvy and Divy (so also Index to Divy). But the word in Divy clearly applies to all four regular divisions of an Indian army, specifically named here
if it meant elephant it would duplicate hastino. And in Mvy it is placed between mahānagna- and praskandi-balam (see these words), and separated from prākṛtahasti and gandhahasti-b° in 〔8208—9〕. In MPS 〔31.21〕 a varāṅgaʼs power rates very high, just below that of an ardha-nārāyaṇa, above that of a mahānagna and praskandin. PTSD s.v. vīra regards this as ‘distorted’ from vīraṅga-as in Pali
on the contrary, I believe the Pali cliché DN 〔i.89.5〕 etc. is compressed from an original closer to Mv 〔i.49.5〕 etc.
it reads puttā … sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā (vīraṅga- for BHS vīrā varāṅga-).
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
2. वराङ्ग 1. in वराङ्गरूपोपेत Ak. 3, 1, 12 ist वराङ्ग wohl Elefant. — 2. a) Divyāvad. 527, 27. *°बल n. Mahāvy. 252, 4.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
उत्तमाङ्गं शिरो मूर्धा मौलिर्मस्तकमुण्डके ॥ ५६६ ॥
वराङ्गं करणत्राणं शीर्षं मस्तिकमित्यपि ।
-wordlist-
उत्तमाङ्ग (क्ली), शिरस् (क्ली), मूर्धन् (पुं), मौलि (पुंस्त्री), मस्तक (पुंक्ली), मुण्डक (पुंक्ली), वराङ्ग (क्ली), करणत्राण (क्ली), शीर्ष (क्ली), मस्तिक (क्ली)
--source--
पूतौ स्फिजौ कटिप्रोथौ वराङ्गं तु च्युतिर्बुलिः ।
भगोऽपत्यपथो योनिः स्मरान्मन्दिरकूपिके ॥ ६०९ ॥
स्त्रीचिह्नमथ पुंश्चिह्नं मेहनं शेपशेपसी ।
शिश्नं मेढ्रः कामलता लिङ्गं च द्वयमप्यदः ॥ ६१० ॥
गुह्यप्रजननोपस्था गुह्यमध्यं गुलो मणिः ।
-wordlist-
पुतौ (पुंक्लीद्वि), स्फिज् (स्त्रीद्वि), कटिप्रोथौ (पुंद्वि), वराङ्ग (क्ली), च्युति (स्त्री), बुलि (स्त्री), भग (पुंक्ली), अपत्यपथ (पुं), योनि (पुंस्त्री), स्मरमन्दिर (क्ली), स्मरकूपिका (स्त्री), स्त्रीचिह्न (क्ली), पुंश्चिह्न (क्ली), मेहन (क्ली), शेप (क्ली), शेपस् (क्ली), शिश्न (क्ली), मेढ्र (पुं), कामलता (स्त्री), लिङ्ग (क्ली), गुह्य (क्ली), प्रजनन (क्ली), उपस्थ (पुं), गुल (पुं), मणि (पुंस्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
भग
भग, योनि, उपस्थ, वराङ्ग, स्मरमन्दिर
भगो योनिरुपस्थश्च वराङ्गं स्मरमन्दिरम् ।
verse 2.1.1.514
page 0059
Mahabharata
English
Varāṅga = Vishṇu (1000 names).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वराङ्गं,
क्ली,
 (वरमङ्गानाम् ।) मस्तकम् । गुह्यम् ।इत्यमरः । ३ । ३ । २६ ॥
गुडत्वक् । योनिः ।इवि त्रिकाण्डशेषः ॥
श्रेष्ठावयवे, च ॥
(वरा-ण्यङ्गान्यस्य ।) तद्युक्ते, त्रि ॥
(चोचम् । यथा, “त्वक्पत्रञ्च वराङ्गं स्याद्भृङ्गञ्चोचं तथोत्-कटम् ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)
वराङ्गः,
पुं,
 (वराणि स्थूलान्यङ्गानि यस्य ।)हस्ती । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
विष्णुः । यथा, --“सुवर्णवर्णो हेमाङ्गो वराङ्गश्चन्दनाङ्गदी ॥
”इति तस्य सहस्रनामस्तोत्रम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
वराङ्ग
न०
 कर्म० । १ मस्तके । व्रियते आव्रियते गुप्यते वृ-अप् । २ गुह्ये अमरः । ३ योनौ ४ गुडत्वचि च त्रिका० ।६ ब० । ५ गजे पुंस्त्री० त्रिका० स्त्रियां ङीष् ६ विष्णौविष्णुस० । ७ कामदेवे च
पु०
 । ८ श्रेष्ठावयवयुक्ते
त्रि०
 ।८ हरिद्रायाम् स्त्री राजनि० । गौरा० ङीष् । संज्ञायांकन् । गुडत्वचि (दाराचनि)
न०
 अमरः ।
Capeller
German
वराङ्ग
n.
 Kopf (eig. vorzüglicgster Körperteil).
Burnouf
French
वराङ्ग वराङ्ग
n.
 (अङ्ग) tête.
Parties
sexuelles.
Casse ligneuse.
Qqf. beaux membres, beau corps. -- M.
éléphant.
वराङ्गक
m.
 casse ligneuse.
वराङ्गना
f.
 belle femme.