| YouTube Channel

वरत्रा (varatrA)

 
शब्दसागरः
English
वरत्रा
f.
 (-त्रा)
1. An elephant's or horse's leather girth.
2. A thong, a
a strip of leather.
E.
 वृञ् to cover or surround, Unādi
aff.
 अत्रच् ।
Capeller Eng
English
वरत्रा॑
f.
 strap, thong, strip of leather.
Yates
English
वरत्रा (त्रा) 1.
f.
 An elephant's lea-
ther girth
a thong.
Wilson
English
वरत्रा
f.
 (-त्रा)
1 An elephant's or horse's leather girth.
2 A thong, a strip of leather.
E.
 वृञ् to cover or surround, Uṇādi
aff.
 अत्रन.
Apte
English
वरत्रा [varatrā] त्रम् [tram], त्रम् [वृ-अत्रन्
Uṇ.*
 3.14]
A strap, thong, or girth (of leather)
वंशः प्रांशुरसौ घुणव्रणमयो जीर्णा वरत्रा इमाः Udb.
Bhāg.*
 8.24.45
वीततपृथुवरत्रातुल्यरूपैर्मयूखैः
Śi.*
 11.44.
The girth of an elephant or horse.
Apte 1890
English
वरत्रा 1 A strap, thong, or girth (of leather)
Śi. 11. 44.
2 The girth of an elephant or horse.
Monier Williams Cologne
English
वरत्रा॑
f.
 a strap, thong, strip of leather,
RV.
&c.
&c.
 (once in
BhP.
 °त्र, prob. n(अ). )
an elephant's or horse's girth,
L.
Monier Williams 1872
English
वरत्रा, f. a strap, thong, strip of leather, girth
an elephant's or horse's girth.
Macdonell
English
वरत्रा vara-trā́,
f.
 [that which fastens or 🞄secures: √ 1. vṛ] thong, strap.
Benfey
English
वरत्रा वरत्रा (vb. वृ),
f.
1. A strap
or string of leather, Pañc. 128, 9.
2.
An elephant's or horse's leather girth.
Chandas
Sanskrit
सम-वृत्तम्,
अक्षराणि-
 48,
पादेऽक्षराणि-
 12
मात्राः - 17
सङ्ख्याजातिः - जगती
मात्रा-विन्यासः
दा द द द दा द द दा द द दा दा
लक्षण-मूलम् - आनन्दमिश्र-जालक्षेत्रम्
Apte Hindi
Hindi
वरत्रा
स्त्री*
 - वृ + अत्रन् + टाप्
"फ़ीता, (चमड़े का) तस्मा या पट्टी "
वरत्रा
स्त्री*
 - -
घोड़े या हाथी का तंग
L R Vaidya
English
varatrA {% f. %} 1. An elephant’s girth
2. a leathern thong.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
वरत्रा *Elefantengurt, Harṣac. 229, 10.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 दूष्या, कक्षा, वरत्रा, चूषा
noun
हस्तिबन्धनरज्जुः।
"हस्तिनः बलेन आघातात् दूष्या भग्ना।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
नद्ध्री वर्द्ध्री वरत्रा स्यादारा चर्मप्रभेदिका ॥ ९१५ ॥
-wordlist-
नद्ध्री (स्त्री), वर्द्ध्री (स्त्री), वरत्रा (स्त्री), आरा (स्त्री), चर्मप्रभेदिका (स्त्री)
--source--
कक्ष्या दूष्या वरत्रा स्यात्कण्ठबन्धः कलापकः ।
-wordlist-
कक्ष्या (स्त्री), दूष्या (स्त्री), वरत्रा (स्त्री), कण्ठबन्ध (पुं), कलापक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
चूषा
चूषा, कक्ष्या, वरत्रा
चूषा कक्ष्या वरत्रा स्यादालानं स्तम्भ उच्यते ॥ २२१ ॥
verse 2.1.1.221
page 0027
Vedic Reference
English
Varatrā in the Rigveda^1 and later^2 denotes a ‘thong’ or
‘strap.’ It was used to fasten the oxen to the yoke, ^3 or perhaps
to fasten the yoke to the pole.^4 Or, again, it denotes^5 the
strap which was used in drawing up water from the well
(Avata).
1) iv. 57, 4 (of the plough), etc.
2) Av. xi. 3, 10
xx. 135, 13.
3) Rv. x. 60, 8
102, 8
Geldner,
Vedische Studien, 2, 13.
4) This suits x. 60, 8, rather more
naturally, and is so taken by Zimmer,
Altindisches Leben, 248, 249.
5) Rv. x. 106, 5
Zimmer, op. cit., 156.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वरत्रा,
स्त्री,
 (व्रियतेऽनयेति वृ + “वृञश्चित् ।”उणा० ३ । १०७ । इति अत्रन् । टाप् ।) हस्ति-कक्षरज्जुः । काछदडी इति ख्याता । तत्पर्य्यायः ।चूषा २ कक्ष्या ३ कक्षा ४ । चर्म्मरज्जुः । तत्-पर्य्यायः । नद्ध्री २ वद्ध्री ३ वर्द्ध्री ४ वाद्ध्री ५ ।इत्यमरभरतौ ॥
(यथा, ऋग्वेदे । १० ।६० । ८ ।“यथायुगं वरत्रया नह्यति धरुणायकम् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
वरत्रा स्त्री वृ--अत्रच् । हस्तिकक्षस्थरज्जौ अमरः ।
Capeller
German
वरत्रा॑
f.
 Riemen.
Grassman
German
varatrā́, f. [von vṛ], Riemen, Seil.
-áyā {886, 8} yugám 〰 náhyanti.
-ā́yām {928, 8} 〰 ānáhyamānas.
-ā́s [N. p.] {353, 4} śunám badhyantām.
-ā́s [A. p.] {927, 5} sám dadhātana.
Burnouf
French
वरत्रा वरत्रा
f.
 courroie
sangle de cuir d'un éléphant.