वयुन (vayuna)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 वयुन n.
  (-नं)
	 1. Knowledge,  wisdom. 
	 2. A temple. (in this sense it is
masc. according to some.)
 E.
  वी substituted for अज् to go,  उनन्
Unādi aff.
  
 or वय्-उनन् ।

Capeller Eng

English

 वयु॑न a.
  moving,  waving.  n.
  what moves or lives
 course, 
path,  way,  (pl.  ways and means)
 usage,  custom,  rule,  order. 

Yates

English

 वयुन (नं) 1.
n.
  Temple.
f.
  Knowledge.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

वयुन 	-	 vayuna 	-	 adj.
  	-	  knowledge
वयुन 	-	 vayuna 	-	 adj.
  	-	  restless
वयुन 	-	 vayuna 	-	 adj.
  	-	  clearness
वयुन 	-	 vayuna 	-	 adj.
  	-	  active
वयुन 	-	 vayuna 	-	 adj.
  	-	  wisdom
वयुन 	-	 vayuna 	-	 adj.
  	-	  clear
वयुन 	-	 vayuna 	-	 adj.
  	-	  brightness
वयुन 	-	 vayuna 	-	 adj.
  	-	  alive
वयुन 	-	 vayuna 	-	 adj.
  	-	  temple
वयुन 	-	 vayuna 	-	 adj.
  	-	  path
वयुन 	-	 vayuna 	-	 adj.
  	-	  mark
वयुन 	-	 vayuna 	-	 adj.
  	-	  waving
वयुन 	-	 vayuna 	-	 adj.
  	-	  way
वयुन 	-	 vayuna 	-	 adj.
  	-	  aim
वयुन 	-	 vayuna 	-	 adj.
  	-	  agitated
वयुन 	-	 vayuna 	-	 adj.
  	-	  distinctness
वयुन 	-	 vayuna 	-	 adj.
  	-	  moving

वयुन 	-	  vayuna 	-	 adj.
  	-	 clearness
विरक्ति 	-	  virakti 	-	 f.
  	-	 clearness
निराकुलम् 	-	  nirAkulam 	-	 f.
  	-	 clearness
प्रतिति 	-	  pratiti 	-	 f.
  	-	 clearness
स्पष्टता 	-	  spaSTatA 	-	 f.
  	-	 clearness
प्रसन्नता 	-	  prasannatA 	-	 f.
  	-	 clearness
विविक्ता 	-	  viviktA 	-	 f.
  	-	 clearness
उज्ज्वला 	-	  ujjvalA 	-	 f.
  	-	 clearness
गम्यता 	-	  gamyatA 	-	 f.
  	-	 clearness
प्रकाशिता 	-	  prakAzitA 	-	 f.
  	-	 clearness
प्रसत्ति 	-	  prasatti 	-	 f.
  	-	 clearness
प्रशुद्धि 	-	  prazuddhi 	-	 f.
  	-	 clearness
भिन्रार्थता 	-	  bhinrArthatA 	-	 f.
  	-	 clearness
विमलता 	-	  vimalatA 	-	 f.
  	-	 clearness
विविक्तता 	-	  viviktatA 	-	 f.
  	-	 clearness
विशदता 	-	  vizadatA 	-	 f.
  	-	 clearness
शुचिता 	-	  zucitA 	-	 f.
  	-	 clearness
शुद्धि 	-	  zuddhi 	-	 f.
  	-	 clearness
प्रसाद 	-	  prasAda 	-	 m.
  	-	 clearness
प्रकाश 	-	  prakAza 	-	 m.
  	-	 clearness

 
   वयुन  vayuna adj.
   distinctness   
   स्पष्टता  spaSTatA f,   distinctness    
   विशदता  vizadatA f.
   distinctness   
   व्यक्तता  vyaktatA f.
   distinctness    
   व्यक्ति  vyakti f.
   distinctness   
   व्यक्तिता  vyaktitA f.
   distinctness    
   व्यावृत्ति  vyAvRtti f.
   distinctness   
   स्फुटता  sphuTatA f.
   distinctness    
   पृथग्भाव  pRthagbhAva m.
   distinctness   
   वैस्पष्ट्य  vaispaSTya n.
   distinctness    
   वैशद्य  vaizadya n.
   distinctness   
   व्यक्तत्व  vyaktatva n.
   distinctness    
   व्यक्तित्व  vyaktitva n.
   distinctness   
   एकपृथक्त्व  ekapRthaktva n.
   unity and distinctness    
   परिच्छेदव्यक्ति  paricchedavyakti f.
   distinctness of perception  
   वचनव्यक्ति  vacanavyakti f.
   distinctness or perspicuity of a text     
            

Wilson

English

 वयुन
n.
  (-नं) A temple.
E.
  वी substituted for अज to go,  and उनन् Uṇādi aff.
  

Apte

English

वयुनम् [vayunam],  [वय् उनन् Uṇ.*
  3.6] (also used in adjectival sense)

Knowledge,  wisdom,  faculty of perception
 सर्वानाचष्ट वैकुण्ठं चक्षुषा वयुनेन सः Bhāg.*
  1.13.38
4.9.8.

A temple (said to be m.
  also in this sense in Uṇadisūtras).

A rule,  precept,  order.

Manner,  custom. 

Clearness.

Action,  act (कर्म)
 अग्ने नय सुपथा राये अस्मान् विश्वानि देव वयुनानि विद्वान् Īśop.18.

Apte 1890

English

 वयुनं [वय् उनन्] 1 Knowledge,  wisdom,  faculty of perception. 
A temple (said to be m. also in this sense in Uṇādisūtras). 
A rule,  precept,  order. 
Manner,  custom. 
Clearness. 

Monier Williams Cologne

English

 वयु॑न a See col. 3.

 वयु॑न b mfn.
   (rather fr.
  √ वी than fr.
  √ वे) moving,  active,  alive,  ŚBr.
  

 waving,  agitated,  restless (applied to the sea),  TS.
 
 MaitrS.

 clear (as an eye),  BhP.
   (cf.   अ-वयुन)

 a path,  way (=  मार्ग also fig. either - ‘means expedient’,  or ‘rule,  order,  custom’),  RV.
  
 AV.
  
 VS.
  (instr. ‘according to rule’,  RV.
   i,  162,  18)

 distinctness,  clearness,  brightness,  RV.
   ii,  19,  3
 iii,  29,  3 &c.
   (loc.   pl.
  ‘clearly,  distinctly’ ii,  34,  4)

 a mark,  aim (?),  RV.
   i,  182,  1
 ii,  19,  8 &c.
  

 knowledge,  wisdom,  BhP.
  

 a temple,  Uṇ.
  iii,  61,  Sch.

 वयु॑न m.
  N.
  of a son of Kṛśāśva and Dhiṣaṇā,  BhP.
  

Monier Williams 1872

English

 1. वयुन,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. (perhaps) having vital
power,  endowed with life (in Śata-patha-Brāhmaṇa
VIII. 2,  2,  8).

 वयुन 2. वयुन,  अम्,  n. (according to
Uṇādi-s. III. 61. fr. rt. वी,  substituted for rt. अज्),  a
mark,  token,  sign,  characteristic (Ved.)
 a rule, 
ordinance,  sacred rite,  appointment,  order
 manner, 
custom,  mode of acting,  actions
 distinctness,  clear-
ness,  (in the preceding senses generally Ved. and
frequently आनि,  n. pl.)
 the faculty of perceiving, 
consciousness,  knowledge,  wisdom,  information,  in-
struction,  (Sāy. = प्रज्ञा,  प्रज्ञान,  ज्ञान-सा-
धन,  ज्ञान)
 a temple
 (अस्),  m.,  N. of a son
of Kṛśāśva and Dhiṣaṇā
 (आ),  f. knowledge
 N.
of a daughter of Svadhā.
—वयुन-वत्,  आन्,  अती,  अत्, 
Ved. wisdom-bestowing,  endowed with wisdom or
sense,  (Sāy. = प्रज्ञोपेत)
 clear,  distinct,  bright, 
(Sāy. on Ṛg-veda VI. 21,  3 = प्रकाश-वत्।)
—व-
युन-शस्,  ind.,  Ved. according to rule or order,  in
due order,  in the order of knowledge,  (Sāy. = ज्ञान-
क्रमेण।)
—वयुना-विद्,  त्,  त्,  त् (in the Pada-pāṭha
text वयुन-विद्),  Ved. learned in rules,  well versed
in ordinances.

Macdonell

English

 वयुन vay-úna,  n.
  (V.),  [√ 1. vī] mark,  aim
 🞄rule,  order,  custom
 distinctness,  clearness
 🞄(P.) knowledge: in.  according to rule: -vat,  🞄a.  clear,  bright (RV.)
 ā-vid,  a.
  knowing the 🞄rule.

Benfey

English

 वयुन वयुन,  n.
 
 1. The faculty of
perceiving,  consciousness,  Chr. 294, 
2
 6 = Rigv. i. 92,  2
 6.
 2. A temple, 
Bhāg. P. 3,  4,  30.

Apte Hindi

Hindi

वयुनम्
नपुं*
   - वय् + उनन्
"ज्ञान,  बुद्धिमत्ता,  प्रत्यक्षज्ञान की शक्ति"

वयुनम्
नपुं*
   - -
मन्दिर

वयुनम्
नपुं*
   - वय्+वनन्
"कर्म, कार्य"

L R Vaidya

English

 vayuna {% n. %} 1. Knowledge,  wisdom
 2. a temple
 (in this sense also m. according to one authority).

अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्

Sanskrit

--source--
 
इन्द्रे तु खिदिरो नेरी त्रयस्त्रिंशपतिर्जयः ।
गौरावस्कन्दी बन्दीको वराणो देवदुन्दुभिः ॥ ३० ॥
किणालातश्च हरिवान् यामनेमिरसन्महाः ।
शयीचिर्मिहिरो वज्रदक्षिणो वयुनोऽपि च ॥ ३१ ॥
-wordlist-
 
खिदिर (पुं),  नेरिन् (पुं),  त्रयस्त्रिंशपति (पुं),  जय (पुं),  गौर (पुं),  अवस्कन्दिन् (पुं),  बन्दीक (पुं),  वराण (पुं),  देवदुन्दुभि (पुं),  किणालात (पुं),  हरिवत् (पुं),  यामनिमि (पुं),  असन्महस् (पुं),  शयीचि (पुं),  मिहिर (पुं),  वज्रदक्षिण (पुं),  वयुन (पुं)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 वयुनं,  क्ली,
   (वीयते गम्यते प्राप्यते विषया अनने-नेति । अज गतौ + “अजियमिशीङ्भ्यश्व ।”उणा० ३ । ६१ । इति उनण् । स च कित् ।अजेर्व्वीभावः ।) ज्ञानम् । यथा,  --“हस्ताग्राह्ये रचयति विधिं पीठकोदूखलाद्यै-श्छिद्रं ह्यन्तर्निहितवयुनः शिक्यभाण्डेषु तद्वित् ।”इति श्रीभागवते १० स्कन्धे ८ अध्यायः ॥
शिक्यभाण्डेषु अन्तर्निहितदध्यादौ वयुनं ज्ञानंयस्य सः । इति तट्टीकायां श्रीधरस्वामी ॥

 वयुनः,  पुं,
   (वीयते गम्यते ऽत्रेति । अज गतौ +उनण् ।) देवतागारम् । इत्युणादिकोषः ।(एतदर्थे क्लीवलिङ्गः । इति उज्ज्वलदत्तः ।३ । ६१ ॥
 विषणागर्भजातः कृशाश्वस्य पुत्त्रः ।यथा,  भागवते । ६ । ६ । २० ।“कृशाश्वोऽर्च्चिषि भार्य्यायां धूमकेतुमजीजनत् ।विषणायां वेदशिरं देवलं वयुनं मनुम् ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 वयुन न०
  वय--उनन् । १ ज्ञाने भाग० १० । ८० श्रीधरः ।२ देवागारे त्रिका० । देवागारे पु०
  उणासू० ।

Capeller

German

 वयु॑न n.
  Merkzeichen,  Ordnung,  Sitte, 
Regel
 Kenntnis,  Wissen,  Kunst (auch f.
 ).

Grassman

German

 vayúna,  n.,  ursprünglich Gewebe [von vi,  vayati],  doch mit den unter tan dargestellten Bedeutungsübergange,  daher 2〉 jedes kunstreiche Werk,  insbesondere ein solches,  wobei Kenntniss und Geschick erfordert wird
 namentlich 3〉 das Werk des Gottesdienstes,  Opferwerk
 4〉 Helligkeit,  Licht,  ursprünglich als ausgespanntes Gewebe aufgefasst (s. {402, 2})
 so auch 5〉 mit kṛ ein Werk,  Gewebe machen,  meist bildlich vom Lichte
 6〉 mit vid auf kunstreiches Werk,  Opferwerk u. s. w. sich verstehen
 7〉 Kenntniss der kunstreichen Werke,  namentlich der Opferwerke,  Regel.
-am bildlich tā́s ā́pas atnata 〰 {402, 2}. — 3〉 {182, 1}
 vāghátām {237, 4}.
-e 3〉 íḍāyās putrás 〰 janiṣṭa {263, 3}.
-ā 2〉 jánānām {591, 4}
 návā {144, 5}. — 5〉 {215, 5}
 {312, 3}
 {162, 18}
 {92, 6} (uṣā́s uchántī 〰 kṛṇoti). — 7〉 ví abravīt 〰 mártiebhyas {145, 5}.
-āni 2〉 {210, 3} (sādhat)
 {312, 3} (sā́dhan)
 {210, 8} (takṣus)
 kṣitīnā́m {72, 7}. — 3〉 {870, 7} (? neben bhójanā)
 {872, 8} (pṛthivyā́s)
 {940, 3} (vaste). — 5〉 {92, 2}. — 6〉 {152, 6}
 {189, 1}
 {239, 6}
 {456, 10}
 {516, 14}
 {616, 5}
 {948, 2}.
-eṣu 3〉 {225, 4}
 {675, 8}. — 4〉 áhnām {448, 5}.

Stchoupak

French

 वयुन-
 nt. connaissance,  savoir 
 m.
  fils de Kṛśāśva 
 a. fait de
connaissance (?) 
 -आ- f.
  = nt. 
 fille de Svadhā.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.