वपा (vapA)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Spoken Sanskrit
English वपा vapA anthill
वल्मीकराशि valmIkarAzi anthill
नाकु nAku anthill
कीटोत्कर kITotkara anthill
सर्पावास sarpAvAsa anthill
वल्मिक valmika anthill
पिपीलिकपुट pipIlikapuTa anthill
Apte
Englishवपा [vapā], [वप्-अच्]
Fat, marrow
3.94.
A hole, cavity
वल्मीकस्य वपायां च * 13.85.49.
A mound of earth thrown up by ants.
The skin of the intestines
अगस्त्यस्याभिचारेण युष्माकं च वपा हुता * 1.118. 15.
A fleshy prominent navel. -कृत् marrow.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishApte Hindi
Hindiवपा
- वप् + अच् + टाप्
"चर्बी, वसा"
वपा
- -
"छिद्र, रन्ध्र"
वपा
- -
"वमी, दीमकों द्वारा बनाया गया मिट्टी का टीला’"
वपा
- वप्+अच्+टाप्
चर्बी
वपा
- वप्+अच्+टाप्
"बिल, विवर"
वपा
- वप्+अच्+टाप्
दीमकों द्वारा बनी नमी
वपा
- वप्+अच्+टाप्
उभरी हुई मांसल नाभि
Wordnet
Sanskrit मेदः, वपा, वसा, अस्थिकरः
प्राणिनां शरीरे वर्तमानः मांसप्रभवधातुविशेषः।
"मेदसः कारणात् शरीरं स्थूलं भवति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritमेदोऽस्थिकृद्वपा मांसात्तेजोजे गौतमं वसा ॥ ६२४ ॥
मेदस् (क्ली), अस्थिकृत् (क्ली), वपा (स्त्री), मांसतेजस् (क्ली), मांसज (क्ली), गौतम (क्ली), वसा (स्त्री)
रन्ध्रं बिलं निर्व्यथनं कुहरं शुषिरं शुषिः ॥ १३६३ ॥
छिद्रं रोपं विवरं च निम्नं रोकं वपान्तरम् ।
रन्ध्र (क्ली), बिल (क्ली), निर्व्यथन (क्ली), कुहर (क्ली), शुषिर (क्ली), शुषि (स्त्री), छिद्र (क्ली), रोप (क्ली), विवर (क्ली), निम्न (क्ली), रोक (क्ली), वपा (स्त्री), अन्तर (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritनिम्न
निम्न, अगाध, गर्त, श्वभ्र, शुषिर, वपा, बिल, विवर, अन्तर, अवटु, छिद्र, निर्व्यथन, रन्ध्र, रोक, कुहर, दर
निम्नमगाधो गर्तः श्वभ्रं शुषिरं वपा बिलं विवरम् ।
अन्तरमवटुच्छिद्रं निर्व्यथनं रन्ध्ररोककुहरदराः ॥ ६२४ ॥
verse 3.1.1.624
page 0071
वपा
वपा, मेदस्, वसा
मस्तिष्कं मस्तकस्नेहो वपा मेदो वसा स्मृता ।
verse 3.1.1.635
page 0072
Tamil
Tamilவபா : கொழுப்பு, துளை, குடலின் கீழுள்ள மெல்லிய தோல், எறும்புப்புற்று.
Vedic Reference
Englishशब्दकल्पद्रुमः
Sanskritवपा, (उप्यतेऽत्रेति । वप् + भिदाद्यङ् । टाप् ।)छिद्रम् । (यथा, शतपथब्राह्मणे । ६ । ३ । ३ । ५ ।“अथ वल्मीकवपा सुषिरा व्यध्वे निहिताभवति ॥
”) मेदः । इत्यमरः । २ । ६ । ६४ ॥
(यथा, रामायणे । १ । १४ । ३६ ।“पतत्त्रिणस्तस्य वपामुद्धृत्य नियतन्द्रियः ।ऋत्विक् परमसम्पन्नः स्नपयामास शास्त्रतः ॥
”सा च हृदयस्थधातुः । यथा । “त्वक् चलोहितञ्च मांसञ्च मेदश्च नाभिश्च हृदयञ्च क्लोमच यकृच्च प्लीहा च पुक्कौ च वस्तिश्च पुरीषा-धानञ्चामाशयश्च पक्वाशयश्चोत्तरगुदञ्चाधर-गुदञ्च क्षुद्रान्त्रञ्च वपा च वपावहनञ्चेति मातृ-जानि ।” इति चरके शारीरस्थाने तृतीये-ऽध्याये ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritकृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“2 वप् बीजसन्ताने”@} 3 यजादिः।
“बीजसन्तानः = क्षेत्रे बीजविकिरणम्।
अयं गर्भाधानेऽपि दृश्यते।
यथा-- ‘मा वः क्षेत्रे परबीजा 4 न्यवाप्सुः’ 5 इति।
छेदनेऽपि दृश्यते, ‘केशान्वपति’ इति” इति मा।
धा।
वृत्तिः।
‘-- बीजतन्तुसन्ताने’ इति कातन्त्रः।
द।
उ।
वृत्तावपि 6 एवमेव।
‘-- छेदने’ इति केचित्।
‘--मुण्डबीजोप्त्योः’ इति वोपदेवः।
‘निपूर्वात् पितृक्रियार्थता’ इति धा।
का।
व्याख्यायाम् 7।
‘बीज- तन्तुसन्ताने, वपने, घर्षणे, तन्तुनिर्माणे च’ इति काशकृत्स्नः।
प्रणिवापकः-पिका, वापकः-पिका, 8 विवप्सकः-प्सिका, वावपकः-पिका
प्रणिवप्ता-वप्त्री, प्रणिवापयिता-त्री, विवप्सिता-त्री, वावपिता-त्री
9 प्रणिवपन्-आवपन् 10 -न्ती, वापयन्-न्ती, विवप्सन्-न्ती
-- वप्स्यन्-न्ती-ती, वापयिष्यन्-न्ती-ती, विवप्सिष्यन्-न्ती-ती
-- वपमानः, वापयमानः, विवप्समानः, वावप्यमानः
वप्स्यमानः, वापयिष्यमाणः, विवप्सिष्यमाणः, वावपिष्यमाणः
11 यवोप्-यवोब्-यवोपौ-यवोपः
-- -- 12 उप्तम्- 13 उप्तः-उप्तवान्, वापितः, विवप्सितः, वावपितः-तवान्
14 वपः, वपनः 15, प्रवापी 16, निवापी, धान्यवापी, वापः, 17 विवप्सुः, वावपः
प्रणिवप्तव्यम्, वापयितव्यम्, विवप्सितव्यम्, वावपितव्यम्
प्रणिवपनीयम्, वापनीयम्, विवप्सनीयम्, वावपनीयम्
18 वाप्यम्, वाप्यम्, विवप्स्यम्, वावप्यम्
ईषद्वपः-दुर्वपः-सुवपः
-- -- -- उप्यमानः, वाप्यमानः, विवप्स्यमानः, वावप्यमानः
वापः, 19 उप्त्रिमम्, 20 वापः, विवप्सः, वावपः
वप्तुम्, वापयितुम्, विवप्सितुम्, वावपितुम्
उप्तिः, 21 वपा, वापना, विवप्सा, वावपा
प्रणिवपनम्, वापनम्, विवप्सनम्, वावपनम्
उप्त्वा, वापयित्वा, विवप्सित्वा, वावपित्वा
प्रवोप्य, प्रवाप्य, प्रविवप्स्य, प्रवावप्य
वापम् २ उप्त्वा २ वापम् २ वापयित्वा २ विवप्सम् २ विवप्सित्वा २ वावपम् २
वावपित्वा २
22 वप्रिः, वापिः 23, 24 25 वप्रः 26, 27 वपुः।
01 (१५५६)
02 [डु]
03 (१-भ्वादिः-१००३। सक। अनि। उभ।)
04 [नि]
05 (आप-धर्मसूत्रे-२-६-१३-६)
06 (९। ३९)
07 (२। ४२)
08 [[१। ‘एकाच उपदेशे--’ (७-२-१०) इति धातोरनिट्त्वम्। सन्नन्ते अभ्यासस्येकारः।]]
09 [[२। ‘नेर्गदनदपतपदघुमास्यतिहन्तियातिवातिद्रातिप्सातिवपति--’ (८-४-१७) इत्या- दिना उपसर्गस्थान्निमित्तादुत्तरस्य नकारस्य णकारादेशे रूपमेवम्। एवं तव्य- अनीयर्-ल्युटादिप्रत्ययेष्वपि प्रक्रिया ज्ञेया।]]
10 [[B। ‘तरीषु तत्रत्यमफल्गु भाण्डं सांयात्रिकान् आवपतोऽभ्यनन्दत्।।’ शि। व। ३। ७६।]]
11 [[३। यवान् वपतीत्यर्थः। ‘वपादेस्तु यवोब् विश्वोट् दोषवीश्च पटोत् तुकि।’ इति प्रक्रियासर्वस्वे।]]
12 [[४। निष्ठायां यजादित्वात् ‘वचिस्वपि--’ (६-१-१५) इति संप्रसारणे रूपमेवम्। एवं यक्क्त्वाक्तिन्नादिष्वपि।]]
13 [[C। ‘तस्योल्लसत्काञ्चनकुण्डलाग्रप्रत्युप्तगारुत्मतरत्नभासा।’ शि। व। ३। ५।]]
14 [पृष्ठम्१२००+ २५]
15 [[१। नन्द्यादिषु (३-१-१३४) पाठात् कर्तरि ल्युप्रत्ययः इति केचित्।]]
16 [[२। ‘रक्षश्रुवपीनाम्’ (वा। ३-१-१३४) इति ग्रहादिपाठाण्णिनिप्रत्ययः।]]
17 [[आ। ‘आतिथ्यमेभ्यः परिनिर्विवप्सोः कल्पद्रुमा योगबलेन फेलुः।’ भ। का। ३। ४२।]]
18 [[३। ‘आसुयुवपि--’ (३-१-१२६) इति ण्यत्प्रत्ययः। ‘पोरदुपधात्’ (३-१-९८) इति यतोऽपवादः।]]
19 [[४। ‘ड्वितः क्त्रिः’ (३-३-८८) इति क्त्रिप्रत्यये, ‘क्त्रेर्मम्नित्यम्’ (४-४-२०) इति नित्यं मप्प्रत्यये च रूपमेवम्।]]
20 [[B। ‘असंस्कृत्रिमसंव्यानावनुप्त्रिमफलाशिनौ।’ भ। का। ४। ३७।]]
21 [[५। भिदादि (३-३-१०४) पाठात् स्त्रियां अङि रूपमेवम्। वपा = नाभेः श्वेतं मांसम्।]]
22 [[६। ‘वङ्क्र्यादयश्च’ (द। उ। १-३५) इति क्रिन्प्रत्यये रूपम्। वप्रिः = क्षेत्रम्।]]
23 [[७। ‘वसिवपिवदि--’ (द। उ। १-५३) इति इञ्प्रत्यये वृद्धौ च रूपमेवम्। वपति अस्यामिति वापिः = पुष्करिणी। कृतसोपानकः कूपः।]]
24 [पृष्ठम्१२०१+ २६]
25 [[१। ‘वृधिवपिभ्यां रन्’ (द। उ। ८-४५) इति रन्प्रत्यये रूपमेवम्। उप्यतेऽस्मिन् बीजमिति वप्रम् = क्षेत्रम्, प्राकारजातिर्वा। ‘वप्रोऽस्त्री सानुमानयोः’ इति कोशः।]]
26 [[आ। ‘… तीव्रं महाव्रतमिवात्र चरन्ति वप्राः।।’ शि। व। ४। ५८।]]
27 [[२। ‘अर्त्तिपॄवपियजि--’ (द। उ। ९-३९) इति उसिप्रत्ययः। उप्यते प्राक्कर्मभिरिति वपुः = शरीरं, तेजश्च।]]
Grassman
GermanNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.