| YouTube Channel

वधूः (vadhUH)

 
Apte
English
वधूः [vadhūḥ],
f.
 [उह्यते पितृगेहात् पतिगृहं वह्-ऊधुक् च
cf.
Uṇ.*
 1.83]
A bride
वरः स वध्वा सह राजमार्गं प्राप ध्वजच्छायनिवारितो- ष्णम्
R.*
 7.4, 19
समानयंस्तुल्यगुणं वधूवरं चिरस्य वाच्यं न गतः प्रजापतिः
Ś.*
 5.15
Ku.*
 6.82.
A wife, spouse
इथ नमति वः सर्वांस्त्रिलोचनवधूरिति
Ku.*
 6.89
R.*
 1.9.
A daughter-in-law
एषा च रघुकुलमहत्तराणां वधूः
U.*
 4
4. 16
तेषां वधूस्त्वमसि नन्दिनि पार्थिवानाम् 1.9.
A female, maiden, woman in general
हरिरिह मुग्धवधूनिकरे विलासिनि विलसति केलिपरे
Gīt.*
 1
स्वयशांसि विक्रमवतामवतां न वधूष्वघानि विमृशन्ति धियः
Ki.*
 6.45
N.*
 22.47
Me.*
 16, 49, 67.
The wife of a younger relation, a younger female relation.
The female of any animal
मृगवधूः a doe
व्याघ्रवधूः, गजवधूः
&c.
Comp.
 -कालः The time during which a woman is held to be a bride. -गृहप्रवेशः, -प्रवेशः the ceremony of a bride's entrance into her husband's house. -जनः a wife
female, woman. -पक्षः the party of the bride (at a wedding). -वरम् a newly married couple. -वस्त्रम् bridal apparel, nuptial attire.-वासस्
n.
 a bride's undergarment.
Apte 1890
English
वधूः f. [उह्यते पितृगेहात् पतिगृहं वह्-ऊधुक् च
cf. Uṇ. 1. 83] 1 A bride
वरः स वध्वा सह राजमार्गं प्राप ध्वजच्छायनिवारितोष्णं R. 7. 4, 19
समानयंस्तुल्यगुणं वधूवरं चिरस्य वाच्यं न गतः प्रजापतिः Ś. 5. 15
Ku. 6. 82.
2 A wife, spouse
इयं नमति वः सर्वांस्त्रिलोचनवधूरिति Ku. 6. 89
R. 1. 90.
3 A daughter-in-law
एषा च रघुकुलमहत्तराणां वधूः U. 4, 4. 16
तेषां वधूस्त्वमसि नंदिनि पार्थिवानां 1. 9.
4 A female, maiden, woman in general
हरिरिह मुग्धवधूनिकरे विलासिनि विलसति केलिपरे Gīt. 1
स्वयशांसि विक्रमवतामवतां न वधूष्वघानि विमृशंति धियः Ki. 6. 45
N. 22. 47
Me. 16, 47, 65.
5 The wife of a younger relation, a younger female relation.
6 The female of any animal
मृगवधूः a doe
व्याघ्रवधूः, गजवधूः &c.
Comp.
गृहप्रवेशः,
प्रवेशः the ceremony of a bride's entrance into her husband's house.
जनः a wife
female, woman.
पक्षः the party of the bride (at a wedding).
वस्त्रं bridal apparel, nuptial attire.
Apte Hindi
Hindi
वधूः
स्त्री*
 - उह्यते पितृगेहात् पतिगृहं वह् + ऊधुक़्
दुलहिन
वधूः
स्त्री*
 - -
"पत्नी, भार्या"
वधूः
स्त्री*
 - -
पुत्रवधू्
वधूः
स्त्री*
 - -
"महिला, तरुणी, स्त्री"
वधूः
स्त्री*
 - -
"अपने से छोटे रिश्तेदार की पत्नी, नाते में छोटी स्त्री"
वधूः
स्त्री*
 - -
किसी भी पशु की मादा
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 नवोढा, नवविवाहिता, वधूः, नववरिका
noun
इदानीमेव यस्याः विवाहः जातः।
"नवोढायाः हत्यायाः कारणं कन्याधनम् इति कथ्यते।"
Synonyms:
 वधूः
noun
सा स्त्री यस्याः विवाहादनन्तरं बहुकालः न व्यतीतः।
"वधूः पतिगृहं गच्छति।"
Synonyms:
 पत्नी, जाया, भार्या, गृहिणी, वधूः, जनी, सहधर्मिणी, सहचरी, दाराः, कलत्रम्, पाणिगृहीती, सधर्मिणी, धर्माचारिणी, गृहः, क्षेत्रम्, परिग्रहः, ऊढा
noun
सा परिणीता या पत्या उद्वाहविहीतमन्त्रादिना वेदविधानेनोढा।
"पत्न्याः गुणेनैव पुरुषाः सुखिनो भवन्ति।"
Synonyms:
 स्त्री, नारी, नरी, मानुषी, मनुषी, मानवी, ललना, ललिता, रमणी, रामा, वनिता, प्रिया, महिला, योषा, योषिता, योषित्, योषीत्, वधूः, भरण्या, महेला, महेलिका, मानिनी, वामा, अङ्गना, अबला, कामिनी, जनिः, जनी, जोषा, जोषिता, जोषित्, धनिका, परिगृह्या, प्रमदा, प्रतीपदर्शिनी, विलासिनी, सिन्दूरतिलका, सीमन्तिनी, सुभ्रूः, शर्वरी
noun
मनुष्यजातीयानां स्त्री-पुंरूपीययोः प्रभेदद्वययोः प्रथमा या प्रजननक्षमा अस्ति।
"अधुना विविधेषु क्षेत्रेषु स्त्रीणाम् आधिपत्यम् वर्तते। "
Tamil
Tamil
வதூ4: : மணப் பெண், மனைவி, மகனின் மனைவி, ஸ்த்ரீ.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ब(व)धूः,
स्त्री,
 (बध्नाति प्रेम्णा या । बन्ध + ऊःनलोपश्च । अन्तःस्थवादौ तु वहति संसारभारंउह्यते भर्त्त्रादिभिरिति वा । वह + “वहेर्धश्च ।”उणा० १ । ८५ । इति ऊः धश्चान्तादेशः ।)नारी । स्नुषा । पृक्का । इत्यमरः । ३ । ३ । १०१, २ । ४ । १३३ ॥
(अस्याः पर्य्यायो यथा, --“पृक्का स्याद्ब्राह्मणी देवी मरुन्माला लतालघुः ।समुद्रान्ता बधूः कोटिवर्षालङ्कापिकेत्यपि ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे १ भागे ॥
)शारिवौषधिः । शटी । (अस्याः पर्य्यायो यथा, “शटी पलाशी षड्ग्रन्था सुव्रता गन्धमूलिका ।गन्धारिका गन्धबधूर्बधूः पृथुपलाशिका ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)नवोढा । (यथा, रघुः । ७ । ४ ।“वरः स बध्वा सह राजमार्गंप्राप ध्वजच्छायनिवारितोष्णम् ॥
”)भार्य्या । इति मेदिनी । धे, १४ ॥
भरतेनअमरकोषटीकायां पवर्गीयबकारादिबन्धधातुनानिष्पादितोऽयम् । मेदिनीकारेण तु अन्तःस्थ-वकारादिशब्दमध्ये संगृहीतः ॥
अथ नवबध्वाद्विरागमनयात्रा । तत्राष्टमदशमद्बादशषष्ठचतुर्थ-वर्षाणि निषिद्धानि । मासाः मार्गशीर्षफाल्गुन-वैशाखा विहिताः । पक्षः शुक्लः । पुष्यस्वातीहस्ताधनिष्ठोत्तराषाढोत्तरफल्गुन्युत्तरभाद्रपद्-रेवतीमृगशिरोरोहिणीपुनर्व्वसुपूर्व्वाषाढा ए-तानि नक्षत्राणि विहितानि । सोमबुधबृह-स्पतिशुक्राणां वाराः विहिताः । तिथयो यात्रा-प्रकरणोक्ताः । चन्द्रताराशुद्धौ कालशुद्धौ त्र्यह-स्पर्शवारवेलादिक्शूलादीन् परित्यज्य कर्त्तव्या ।इति ज्योतिषम् ॥
“वृत्ते पाणिग्रहे गेहात् पितुः पतिगृहं प्रति ।पुनरागमनं बध्वास्तद्द्विरागमनं विदुः ॥
विवाहमासि प्रथमं बध्वा नागमनं यदि ।तदा सर्व्वमिदं चिन्त्यं युग्माद्यब्दं विचक्षणैः ॥
भुक्त्वा पितृगृहे नारी भुङ्क्ते स्वामिगृहेयदि ।दौर्भाग्यं जायते तस्याः शपन्ति कुलनायिकाः ॥
”इति ज्योतिस्तत्त्वम् ॥