| YouTube Channel

वदि (vadi)

 
शब्दसागरः
English
वदि Ind. In the dark half of, (any month.)
Apte
English
वदि [vadi],
ind.
In the dark half (of a lunar month)
as in ज्येष्ठवदि (opp. सुदि).
Apte 1890
English
वदि ind. In the dark half (of a lunar month)
as in ज्येष्ठवदि (opp. सुदि).
Monier Williams Cologne
English
वदि
ind.
(g. स्वर्-आदि
accord.
to some for बदि, contracted
fr.
बहुल-दिन, but
cf.
वद्य) in the dark half of any month (affixed to the names of months in giving dates
See वैशाख-व्°).
Monier Williams 1872
English
वदि वदि, ind. (according to some for ब-
दि, contracted fr. बहुल-दिन, but cf. वद्य), in
the dark half of any month, (affixed to the names of
months in giving dates at the end of MSS.
cf.
वैशाख-व्°।)
Macdonell
English
वदि vadi, —° in dates, in the dark fortnight 🞄(of the month-).
Apte Hindi
Hindi
वदि
अव्य* - -
"(चान्द्रमास का) कृष्णपक्ष, ज्येष्ठबदि"
L R Vaidya
English
vadi {% ind. %} In the dark half of (any month), e.g. वैशाखवदि.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
? vadi, vade, assumed by Senart to be interj. of grief, cf. Skt. vata: aho vadi (v.l. vade ti) aho vadīti Mv 〔i.341.9〕 (and, by Senartʼs em., 〔341.8, 11〕)
aho vade aho vade ti 〔342.4〕. Text doubtful
see Senartʼs note.
Indian Epigraphical Glossary
English
va-di (IE 8-1), abbreviation of vadya-pakṣa-dina or a
mistake for ba-di (q. v.).
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
वन्द्
मूलधातुः:
वदि
धात्वर्थः:
अभिवादन-स्तुत्योः
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
आत्मनेपदी
रूपम्:
वन्दते
धातुप्रदीपः
Sanskrit
वदिँ वदि अभिवादन, स्तुत्योः
- वन्दते ववन्दे वन्दारुः वन्दी वन्दः वन्दना ।। 11 ।।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
वदिँ वदि अभिवादन, स्तुत्योः
गुरून् वन्दन्ते-अभिवादयते देवान् वन्दते- स्तौति वन्दिता वन्दनः शॄवन्द्योरारुः (32173) वन्दारुः वन्दी मङ्खः णिनिः अचि (द्र031134) तु वन्दी हठहृता स्त्री घट्टिवन्दिविदिभ्य उपसंख्यानात् (द्र033107 वा0) युच् - वन्दना उणादौ वन्दाकः कामवृक्षः 11
धातुवृत्तिः
Sanskrit
वदिँ वदि (अर्थः) अभिवादने
अभिवादयतेप्याचार्य श्वशुरं राजामिति ( वन्दते ववन्दे न्दितेत्यादि ) पूर्ववन्नुमि कृते ऽकारस्यासहायहल्मध्यगतत्वाभावान्नैत्वाभ्यासलोपौ "न शसददवादिगुणानं'' इतिनिषेधाद्वा गुण इति तद्भावितोकार उच्यते ( वन्दारुः ) "शॄवन्द्योरारुः'' इति तच्छीलादिकर्तृष्वारुप्रत्ययः( वन्दना ) "घटि वन्दिविदिभ्यश्च'' इति स्त्रियां युच् वन्दा वृक्षरुहा बाहुलकात् स्त्रियां संज्ञायामुकारः वन्दा वृक्षादनी "वृक्षरुहाजीवन्तिकेत्यपि' इत्यमरः ( वन्दीति ) स्तोतर्यावश्यकणिन्यन्तः "हठहूतमहिलायां त्विन्' इति सर्वधातुविषयेन्नन्तात् ( सर्वतोऽक्तिर्थादित्येके इति ङीषि अयं बशादिरपभ्रंशः यदाह राजानकः संदिग्धस्योदाहरणे
आलिङ्गितस्तत्रभावान्संपराये जयश्रिया आशीः परंपरां वन्द्यां कर्णे कृत्वा कृपां कुरु
अत्र वन्द्यामिति किं हठहूतमहिलायामुत नमस्यामिति सन्देह इति ( वन्द्रः ) पूजकः "स्फायितञ्चिवञ्चिशकिक्षिपिक्षुदिसृपितृपिदृपिवन्नद्युन्दिश्वितिवृत्यजिनीपदिमदिसुदिखिदिच्दिदिभिदिमन्दिवचिन्दिदहिदसिदम्भिवाशिशीङ्हसिसिधिशुभिभ्यो रक्'' इति रक् प्रत्ययः 11
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“वदि अभिवादनस्तुत्योः”@} 2 ‘प्रणतिपूर्वमाशिषो वाचनम् = अभिवादनम्’ इति मा।
धा।
वृत्तिः।
‘-- नतिमात्रं वाऽभिवादनम्’ इति धा।
का।
व्याख्यायाम् 3।
‘-- नुत्यभिवादयोः’ इति वोपदेवः।
वन्दकः-न्दिका, वन्दकः-न्दिका, विवन्दिषकः-षिका, वावन्दकः-न्दिका
वन्दिता-त्री, वन्दयिता-त्री, विवन्दिषिता-त्री, वावन्दिता-त्री
-- वन्दयन्-न्ती, वन्दयिष्यन्-न्ती-ती
-- वन्दमानः, वन्दयमानः, विवन्दिषमाणः, वावन्द्यमानः
इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि प्रातिस्विकरूपाणि विना भौवादिककन्दतिवत् 4 5 ऊह्यानि।
6 वन्दारुः, 7 8 वन्दी, वन्दनः, 9 वन्दना, 10 वन्दा, 11 वन्दथः, 12 वन्द्रः, 13 वन्दाकः, इमानि रूपाण्यधिकान्यत्रेति विशेषः।
सन्नन्तात् उप्रत्यये-विवन्दिषुः 14 इति।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१५४९)
02
=>
(१-भ्वादिः ११। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
(१-३)
04
=>
[पृष्ठम्११९४+ ३०]
05
=>
(१६३)
06
=>
[[१। तच्छीलादिषु कर्तृषु ‘शॄवन्द्योरारुः’ (३-२-१७३) इति आरुप्रत्यये रूपम्।]]
07
=>
[[आ। ‘वन्दारुवृन्दारकवन्दिबृन्दमन्दारमालामकरन्दबिन्दून्।’ (अनर्घ। ६-८३)।]]
08
=>
[[२। णिनिप्रत्यये एवं रूपम्। अचि तु वन्दी इति तरङ्गिण्याम्। ‘वन्यते याच्यते वन्दी = हठाहृता स्त्री’ इत्यमरटीकायां क्षीरस्वामी।]]
09
=>
[[३। ‘घट्टिवन्दिविदिभ्यः उपसंख्यानम्’ (वा। ३-३-१०७) इति स्त्रियां युच्प्रत्यये रूपमेवम्।]]
10
=>
[[४। बाहुलकात् स्त्रियां संज्ञायामकारप्रत्यये रूपमेवम्। वन्दा = वृक्षरुहा।]]
11
=>
[[५। ‘शीङ्शपिरुगमिवन्दि--’ (द। उ। ६-३८)। इत्यथप्रत्यये रूपम्। वन्दते वन्द्यते वा वन्दथः = स्तोता, स्तुत्यश्च।]]
12
=>
[[६। औणादिके (द। उ। ८-३१) रक्प्रत्यये वन्द्रः = हेतुः, कामो वा।]]
13
=>
[[७। औणादिके (द। उ। ३-३१) आकप्रत्यये रूपमेवम्। वन्दाकः = कामवृक्षः इति स्वामी। ‘वन्दाकश्चीवरभिक्षुः’ इति हेमचन्द्रः।]]
14
=>
[[B। ‘औहिष्ट तान् वीतविरुद्धबुद्धीन् विवन्दिषून् दाशरथिः स्ववर्ग्यान्।।’ भ। का। ३-४८।]]
Stchoupak
French
वदि-
indécl. dans la quinzaine sombre du mois.