| YouTube Channel

वत्सतरी (vatsatarI)

 
Spoken Sanskrit
English
वत्सतरी - vatsatarI -
f.
- heifer
कर्णिकिका - karNikikA -
f.
- heifer
वत्सिका - vatsikA -
f.
- heifer [ female calf ]
स्तरी - starI -
f.
- heifer
गार्ष्टेय - gArSTeya -
adj.
- born from a heifer
एकवर्षिका - ekavarSikA -
f.
- heifer one year old
एकहायनी - ekahAyanI -
f.
- heifer one year old
एकाब्दा - ekAbdA -
f.
- heifer one year old
वत्सतर - vatsatara -
m.
- young bull or heifer
पष्ठौही - paSThauhI -
f.
- heifer four years old
वत्सतरी vatsatarI
f.
heifer
Apte Hindi
Hindi
वत्सतरी
स्त्री*
- -
बछिया
L R Vaidya
English
vatsa-tarI {% f. %} a heifer, M.xi.137.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वत्सतरी,
स्त्री,
(वत्सतर + ङीप् ।) वृषोत्मर्गेवृषपत्नीत्वेन कल्पिता त्रिहायणी गौः यथा, कात्यायनसूत्रम् पयस्विन्याः पुत्त्रो यूथे चरूपवान् स्यात् तमलङ्कृत्य यूथमुख्याश्चतस्रोवत्सतर्य्यस्ताश्चालङ्कृत्य एवं युवानं पतिं वो ददानितेन क्रीडन्तीश्चरथ प्रियेण मनः साप्तजनुषासुभगा रायस्पोषेण समिषा मदेम इत्येतयैवऋचोत्सृजेरन्निति ऋगर्थस्तु हे वत्सतर्य्योवो युष्माकं एनं युवानं पतिं स्वामिनं ददानीत्युक्तंप्रार्थयामि तेन वृषेण सह क्रीडन्तीः खेलन्त्य-श्चरथ भ्रमथ हे वत्सतर्य्यो यूयमपि मानःनास्मत्स्वत्वविषया भविष्यथ किन्तु मयात्यक्तव्याः वयं वृषस्य वत्सतरीणाञ्च त्यागेनरायस्पोषेण धनसमृद्ध्या साप्तजनुषा सप्तजन्म-व्यापकेन इषा अन्नेन सम्मदेम हृष्टा भवामःसुभगा लोकस्य प्रिया इति सम्मदेम इतिभविष्यत्सामीप्ये वर्त्तमान इति पाणिनिस्वर-साद्भविष्यदर्थे वर्त्तमानः
*
वत्सतरीर्व्विशे-षयति स्मृतिः ।“अग्रतो लोहितापत्नी पार्श्वाभ्यां नीलपाण्डरे ।पृष्ठतस्तु भवेत् कृष्णा वृषभस्य तु मोक्षणे
”तासां वयःप्रमाणं यथा, --“त्रिहायणीभिर्धन्याभिः सुरूपाभिः सुशो-भितः ।सर्व्वोपकरणोपेतः सर्व्वशस्यचरो महान् ।उत्स्रष्टव्यो विधानेन श्रुतिस्मृतिनिदर्शनात्
”इति शुद्धितत्त्वे वृषोत्सर्गविचारः