| YouTube Channel

वण्टयिता-त्री (vaNTayitA-trI)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“वट विभाजने”@} 2 अदन्तः।
मा।
धातुवृत्ति, सि।
कौमुद्याद्यनुसारेण अयं पाठो लिखितः।
‘णावदन्ताद्वटेर्ग्रन्थे वटयेद् वेष्टने वटेत्।।’ 3 इति देवः।
अत्र क्षीरस्वामिना ‘वटि विभाजने’ इत्येव उक्तम्।
किंच तत्र “4 नन्दिमते वण्टति” इति दृश्यते।
मैत्रेयोऽपि एवमेव इति मा।
धा।
वृत्ति- दर्शनाज्ज्ञायते।
सि।
कौमुद्यां तु ‘वट--’ इति पठित्वा वटि--’ इत्येके’ इति।
वटेः पुनःपाठोऽर्थभेदात् इति ज्ञेयम्।
अयं धातुः कथाद्यन्तर्गणः इति शाकटायनमतम्।
वटकः-टिका, विवटयिषकःषिका
वटयिता-त्री, विवटयिषिता-त्री
इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाणि चौरादिककलयतिवत् 5 ज्ञेयानि।
शतरि--वटयन्।
इदित्पाठपक्षे-वण्टकः-ण्टिका, विवण्टयिषकः-षिका
वण्टयिता-त्री, विवण्टयि- षिता-त्री
इत्यादीनि रूपाणि ऊह्यानि।
6 वण्टापयकः-यिका, इति अस्य घातोः विशेषः।
इदित्त्वाण्णिज्विकल्पः इत्यपि ज्ञेयम्।
7
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१५४१)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१९१९। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
 (श्लो। ७७)
04
=>
 (भ्वादौ)
05
=>
 (१७६)
06
=>
 [[३। ‘कथादिपातिस्फायो पुग्लुग्वत्वम्’ इति शाकटायनसूत्रात् कथादीनां धातूनां णौ परतः पुगागमे, वृद्धौ च एवं रूपम्। इति माधवः (चुरादौ लजधातुप्रकरणे)।]]
07
=>
 [पृष्ठम्११८७+ २६]
1 {@“वटि विभाजने”@} 2 इदित्त्वात् णिज्विकल्पः।
क्षीरस्वामी ‘वडि--’ इति पठित्वा ‘टान्त इत्येके’ इत्युक्तवान्।
3 भ्वादौ ‘वटि विभाजने’ इत्यत्र ‘चुरादौ 4 वण्टयति’ इति क्षीरस्वामिना उक्तत्वात् ‘वटि’ इति प्रथमान्तमेवेति तस्याभिप्रायो ज्ञायते।
‘वडीति शाकटायनः’ इति।
मा।
धा।
वृत्तौ।
‘वण्टयेद् वण्टतीत्येते णिशपोः स्तां विभाजने।’ 5 इति देवः।
‘वण्टापयेत् इति तु शाकटायनः’ इति पुरुषकारः।
वण्टकः-ण्टिका, विवण्टयिषकः-षिका, वण्टकः-ण्टिका, विवण्टिषकः-षिका, वावण्टकः-ण्टिका
वण्टयिता-त्री, विवण्टयिषिता-त्री, वण्टिता-त्री, विवण्टिषिता-त्री, वावण्टिता-त्री
वण्टयन्-न्ती, विवण्टयिषन्-न्ती, वण्टन्-न्ती, विवण्टिषन्-न्ती
इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाणि ण्यन्तात् सन्नन्तं विना भौवादिककण्ठतिवत् 6 ज्ञेयानि।
ण्यन्तात् सनि तु सर्वाणि रूपाणि चौरादिकशोकार्थककण्ठ- यतिवत् 7 बोध्यानि।
तृतीयान्तमिति 8 पक्षे वण्डकः, विवण्डयिषकः
वण्डयिता-त्री, विवण्डयिषिता-त्री
इत्येवमूह्यम्।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१५४२)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१५८६। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
 [[१। क्षीरतरङ्गिण्यां भ्वादौ ‘वटि विभाजने’ इति दृश्यते। अन्यत्र कोशेषु भ्वादौ न दृश्यते।]]
04
=>
 (१०-४३)
05
=>
 (श्लो। ७७)
06
=>
 (१४९)
07
=>
 (१५०)
08
=>
 (वडि)