| YouTube Channel

वटि (vaTi)

 
शब्दसागरः
English
वटि
m.
 (-टिः) A sort of tick or body louse.
E.
 वट् to surround,
aff.
 इन् ।
Yates
English
वटि (टिः) 2.
m.
 A sort of tick or
body louse.
Wilson
English
वटि
m.
 (-टिः) A sort of tick or body louse.
E.
 वट to surround,
aff.
 इन्.
Apte
English
वटिः [vaṭiḥ], 1 A sort of ant.
A kind of insect.
See वठिका.
Monier Williams Cologne
English
वटि
f.
 a sort of ant (= दिवी and उपजिह्वा),
L.
a kind of louse or other insect,
L.
Monier Williams 1872
English
वटि, इस्, f. a sort of ant (= दिवी and उपजिह्वा)
a kind of louse or other insect.
Benfey
English
वटि वटि,
m.
 A sort of insect.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 वण्ट्
मूलधातुः:
 वटि
धात्वर्थः:
 विभाजने
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 वण्टयति-ते
धातुप्रदीपः
Sanskrit
वटिँ वटि विभाजने
- वण्टति धनम् । वण्टनम् ।वण्टः ।। 328 ।।
वटिँ वटि विभाजने
- वण्टयति वटि विभजन इति भ्वादौ पठ्यते ततो हेतुव्यापारे णिचि विभाजनेऽर्थे वण्टयतीति सिध्यतीति किन्त्वसौ कर्त्त्त्रभिप्राये क्रियाफले आत्मनेपदी अनेन पुनस्तत्रापि वण्टयतीति परस्मैपदं स्यात् अन्ये तु पुनर्वैचित्र्यार्थमस्योपादानमिच्छन्ति 53
वटिँ वटि
मानकरूपान्तरम् - लजिँ
लजि इत्येके
- वण्टयति लञ्जयति लञ्जना अदन्तेषु पाठबलाददन्तत्वे वृद्धिरित्यपरे वण्टापयति लञ्जापयति 362
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वटिः,
स्त्री,
 (वटतीति । वट + “सर्व्वधातुभ्य इन् ।”उणा० ४ । ११८ । इति इन् ।) उपजिह्विका ।यथा, --“उपजिह्विकोत्पादिका च वटिरुद्देहिकादेवी ॥
”इति हारावली । ११० ॥
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
वटिँ वटि विभाजने
- वण्टति वण्टः चुरादौ (तु0 1043) वण्टयति 319
वटिँ वटि विभाजने
- वण्टयति, भ्वादौ (1174 नन्दिमते) वण्टति 357
धातुवृत्तिः
Sanskrit
वटिँ वटि (अर्थः) विभाजने
वडीति शाकटायनः ( वण्डयति ) अत्र मैत्रेयो भौवादिकस्य विभाजनार्थस्य वटेर्हेतुमण्णौ वण्टयतीति सिद्धेचुरादौ पाठः कर्त्रभिप्रायेऽपि परास्मैपदार्थ इति असौ "णिचश्च'' इति तङ् चुरादिण्यन्तस्य नेति मन्यते अन्ये तु "णिचश्च'' इति तत्रापीष्यते इति नेदं प्रयोजनं किन्तु चिन्तीत्यादिवदिदित्त्वबलाण्णिवो विकल्पो नेति, विभाजने तु तेनैव ण्ठतीति सिद्धमिति ये तु भूवादावपि विभाजनइति पठन्ति तेषां तु नैवास्य चौद्यस्यावतारः 52
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“वटि विभाजने”@} 2 इदित्त्वात् णिज्विकल्पः।
क्षीरस्वामी ‘वडि--’ इति पठित्वा ‘टान्त इत्येके’ इत्युक्तवान्।
3 भ्वादौ ‘वटि विभाजने’ इत्यत्र ‘चुरादौ 4 वण्टयति’ इति क्षीरस्वामिना उक्तत्वात् ‘वटि’ इति प्रथमान्तमेवेति तस्याभिप्रायो ज्ञायते।
‘वडीति शाकटायनः’ इति।
मा।
धा।
वृत्तौ।
‘वण्टयेद् वण्टतीत्येते णिशपोः स्तां विभाजने।’ 5 इति देवः।
‘वण्टापयेत् इति तु शाकटायनः’ इति पुरुषकारः।
वण्टकः-ण्टिका, विवण्टयिषकः-षिका, वण्टकः-ण्टिका, विवण्टिषकः-षिका, वावण्टकः-ण्टिका
वण्टयिता-त्री, विवण्टयिषिता-त्री, वण्टिता-त्री, विवण्टिषिता-त्री, वावण्टिता-त्री
वण्टयन्-न्ती, विवण्टयिषन्-न्ती, वण्टन्-न्ती, विवण्टिषन्-न्ती
इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाणि ण्यन्तात् सन्नन्तं विना भौवादिककण्ठतिवत् 6 ज्ञेयानि।
ण्यन्तात् सनि तु सर्वाणि रूपाणि चौरादिकशोकार्थककण्ठ- यतिवत् 7 बोध्यानि।
तृतीयान्तमिति 8 पक्षे वण्डकः, विवण्डयिषकः
वण्डयिता-त्री, विवण्डयिषिता-त्री
इत्येवमूह्यम्।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१५४२)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१५८६। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
 [[१। क्षीरतरङ्गिण्यां भ्वादौ ‘वटि विभाजने’ इति दृश्यते। अन्यत्र कोशेषु भ्वादौ न दृश्यते।]]
04
=>
 (१०-४३)
05
=>
 (श्लो। ७७)
06
=>
 (१४९)
07
=>
 (१५०)
08
=>
 (वडि)
Burnouf
French
वटि वटि
m.
 esp. de tique, insecte.