वङ्ग (vaGga)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishवङ्ग - vaGga - - species of tree
वङ्ग - vaGga - - Bengal [ Geogr. ]
वङ्ग - vaGga - - tree
वङ्ग - vaGga - - Bengal proper or the eastern parts of the modern province
वङ्ग - vaGga - - cotton
वङ्ग - vaGga - - common eggplant [ Solanum Melongena - Bot. ]
वङ्ग - vaGga - - tin or lead
Wilson
EnglishApte
Englishवङ्गः [vaṅgḥ], 1 Cotton.
The egg-plant.
ङ्गम् Lead.
Tin
ताम्रं लोहं च वङ्गं च काचं च स्वर्णमाक्षिकम् Śiva B.3.11. -अरिः yellow orpiment.
ज brass.
red lead. -जीवनम् silver. -शुल्यजम् bellmetal (कांस्य).
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishवङ्ग वङ्ग, अस्, m. Bengal proper or the
eastern parts of the modern province
N. of the son
of Bali
of a king of the lunar race (regarded as
the common ancestor of the people of Bengal)
cotton
the egg-plant, Solanum Melongena
(आस्),
m. pl. the inhabitants of the above country
(अम्),
n. tin
lead
[cf. Hib. ban, ‘copper.’]
—वङ्ग-ज,
अम्, n. brass, red-lead.
—वङ्ग-जीवन, अम्, n.
silver.
—वङ्ग-देश, अस्, m. the country of Bengal.
—वङ्ग-सेन, अस्, m. = वङ्क-सेन
a proper N.
—वङ्ग-सेनक, अस्, m. the Sesbana Grandiflora.
—वङ्गारि (°ग-अरि), इस्, m. yellow orpiment.
Macdonell
EnglishBenfey
EnglishHindi
Hindiबंगाल
Apte Hindi
Hindiवङ्गः
- -
कपास
वङ्गः
- -
बैंगन का पौधा
वङ्गम्
- -
सीसा
वङ्गम्
- -
रांगा
L R Vaidya
EnglishBopp
LatinEdgerton Buddhist Hybrid
Englishअभिधानचिन्तामणिः
Sanskritवङ्गास्तु हरिकेलीया अङ्गाश्चम्पोपलक्षिताः ।
वङ्ग (पुं), हरिकेलीय (पुं), अङ्ग (पुं), चम्पोपलक्षित (पुं)
वङ्गं त्रपुः स्वर्णजनागजीवने मृद्वङ्गरङ्गे गुरुपत्रपिच्चटे ।
स्याच्चक्रसंज्ञं तमरं च नागजं कस्तीरमालीनकसिंहले अपि ॥ १०४२ ॥
वङ्ग (क्ली), त्रपु (क्ली), स्वर्णज (क्ली), नागजीवन (क्ली), मृद्वङ्ग (क्ली), रङ्ग (क्ली), गुरुपत्र (क्ली), पिच्चट (क्ली), चक्रसंज्ञ (क्ली), तमर (क्ली), नागज (क्ली), कस्तीर (क्ली), आलीनक (क्ली), सिंहल (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritवङ्ग
वङ्ग, मधुक, त्रपु
सीसकं सीसपत्रं स्याद्वङ्गं च मधुकं त्रपु ।
verse 2.1.1.172
page 0021
वैजयन्तीकोषः
SanskritWord: वङ्गाः
Root: वङ्ग
Gender: पुं
Number: बहु
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Name of the country belonging to Prācya
Shloka(s):
3|1|31|2 ► वङ्गास्तु हरिकेलीया मगधाः कीकटाः स्मृताः॥ (भूमिकाण्डः/देशाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|1|31|2 ⇢ वङ्गाः (वङ्ग) (पुं) ⇒ Name of the country belonging to Prācya ⇒
➠ 3|1|31|2 ⇢ हरिकेलीयाः (हरिकेलीय) (पुं) ⇒ Epithet of Vaṅga country ⇒
Related word(s):
Mahabharata
EnglishVaṅga^1, a prince. § 170 (Dīrghatamas): I, 104, 4219 (born by Sudeshṇā, the wife of Bali from Dīrghatamas). 4220 (after him the country of the Vaṅgas is named).
Vaṅga^2, a Vaṅga king of the past. § 277 (Jarāsandhavadhap.): II, 21, 804 (Aṅga-Vºādayaḥ…purā). Cf. the prec.
Vaṅga^3, the Vaṅga king at the time of Yudhishṭhira. § 264 (Sabhākriyāp.): II, 4, 119 (Aṅga-Vºau, waited upon Yudhishṭhira), 120.--§ 287 (Rājasūyikap.): II, 34, 1270 (came to the rājasūya of Yudhishṭhira).--§ 585 (Bhīshmavadhap.): VI, 92, 4104 (rājñā).
Vaṅga^4, the country of the Vaṅgas. § 170 (Dīrghatamas): I, 104, 4220 (named after Vaṅga^1).
Vaṅga (mostly Bº in C.), pl. (ºāḥ), a people. § 249 (Arjunavanavāsap.): I, 215, 7820 (Aṅga-Vº-Kaliṅgeshu yāni tīrthāṇi).--§ 273 (Rājasūyārambhap.): II, 14, 584 (º-Puṇḍra-Kirāteshu rājā…Pauṇḍrako Vāsudevaḥ).-§ 290 (Śiśupālavadhap.): II, 44, 1527 (Vºāṅgavishayādhyakshaṃ…Karṇaṃ).--§ 295 (Dyūtap.): II, 52, 1872 (brought tribute to Yudhishṭhira), 1874.--§ 342 (Indralokābhigamanap.): III, 51, 1988 (sa-Vºāṅgān, had been present at the rājasūya).--§ 515 (Karṇadigvijaya): III, 254, 15243 (vanquished by Karṇa on his digvijaya).--§ 561g (Sahadeva): V, 50, 1896 (only C. (Bº), B. has Aṅgān, had been vanquished by Sahadeva).--§ 574 (Jambūkh.): VI, 9, 353.--§ 585 (Bhīshmavadhap.): VI, 91, 4074 (ºānām adhipaḥ)
92, 4102 (do., fought with Ghaṭotkaca), 4107 (ºānām īśvaraḥ, do.).--§ 589 (Droṇābhishekap.): VII, 11, 396 (had formerly been vanquished by Kṛshṇa).--§ 592 (Saṃśaptakavadhap.): VII, 24, 1052 (had sided with Duryodhana).--§ 595 (Shoḍaśarāj. v. Rāma Jāmadagnya): VII, 70, 2436 (Aṅga-Vº-Kaliṅgān, had been slain by Rāma).-§ 600 (Ghaṭotkacavadhap.): VII, 161, 7206.--§ 604 (Karṇap.): VIII, 8, 236 (had been vanquished by Karṇa and caused to pay tribute to Duryodhana).--§ 605 (do.): VIII, 17, †671 (Kaliṅga-Vºāṅgaº)
22, 863.--§ 608 (do.): VIII, 70, †3500 (Kaliṅga-Vºāṅgaº).--§ 785 (Anugītāp.): XIV, 82, 2464 (samudratīreṇa, vanquished by Arjuna when he guarded the sacrificial horse).
पुराणम्
Englishवंग / VAṄGA. An important state in ancient india. The present name of this country is Bengal. Several statements occur in the Purāṇas about vaṅga.
The following are the statements about vaṅga given in the mahābhārata.(i) arjuna visited this country during his pilgrimage. (M.B. Ādi Parva, Chapter 214, Stanza 9).(ii) Bhīmasena attacked vaṅga. (M.B. Sabhā Parva, Chapter 30, Stanza 23).(iii) The Kings of vaṅga visited yudhiṣṭhira with presents. (M.B. Sabhā Parva, Chapter 52, Stanza 18).(iv) karṇa conquered this country during his regional conquest. (M.B. Vana Parva, Chapter 254, Stanza 8).(v) In the bhārata battle the King of vaṅga confronted ghaṭotkaca and was defeated. (M.B. bhīṣma Parva, Chapter 92, Stanza 6).(vi) Once śrī kṛṣṇa conquered the country of vaṅga. (M.B. droṇa parva, Chapter 11, Stanza 15).(vii) paraśurāma exterminated the Kṣatriyas of vaṅga. (M.B. droṇa parva, Chapter 70, Stanza 12).(viii) The low castes of vaṅga attacked the sacrificial horse led by arjuna who killed every one of them. (M.B. aśvamedha Parva, Chapter 82, Stanza 29).
VAṄGṚDA. An asura. It is mentioned in ṛgveda, Maṇḍala 1, Anuvāka 1, Sūkta 10, that the Kings atithigva and ṛjiśvā, with their armies surrounded the cities of the asuras Karañja, parṇaya and Vaṅgṛda and that indra helped the two Kings.
Vedic Reference
EnglishVaṅga, the designation of Bengal proper is not found in the
earlier Vedic literature unless it is to be recognized in the
curious word Vaṅgāvagadhāḥ, which occurs in the Aitareya
Āraṇyaka, ^1 and which suggests amendment to Vaṅga-Magadhāḥ,
‘the Vaṅgas and the Magadhas, ’ two neighbouring peoples.
The name is certainly found in the Baudhāyana Dharma Sūtra.^2
1) ii. 1, 1. Cf. Keith, Aitareya Āraṇ-
yaka, 200
Magadha-Vaṅga-Matsyāḥ
occurs in the Atharvaveda Pariśiṣṭas
(i. 7, 7). but that is very late.
2) i. 1, 14. Cf. Oldenberg, Buddha,
394, n.
Calan Zeitschrift der Deutschen
Morgenländischen Gesellschaft, 56, 553.
अमरकोशः
SanskritWord: वङ्गम्
Root: वङ्ग
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ tin
Shloka(s):
2|9|105|2 ► नागसीसकयोगेष्टवप्राणि त्रपु पिञ्चटम्॥ (वैश्यवर्गः)
2|9|106|1 ► रङ्गवङ्गे अथ पिचुस्तूलोऽथ कमलोत्तरम्। (वैश्यवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|9|105|2 ⇢ त्रपुम् (त्रपु) (नपुं)
➠ 2|9|105|2 ⇢ पिच्चटम् (पिच्चट) (नपुं) ⇒ cake, squeezed, tin or lead, pressed flat, substance pressed flat
➠ 2|9|106|1 ⇢ रङ्गम् (रङ्ग) (नपुं)
➠ 2|9|106|1 ⇢ वङ्गम् (वङ्ग) (नपुं)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ धातुविशेषः
जातिः ➡ मूलकम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritवङ्गं, (वङ्गतीति । वगि गतौ + अच् ।) धातु-विशेषः । रां इति भाषा ॥
तत्पर्य्यायः । त्रपुः२ स्वर्णजम् ३ नागजीवनम् ४ मृद्वङ्गम् ५ रङ्गम्६ गुरुपत्रम् ७ पिच्चटम् ८ चक्रसंज्ञम् ९ तमरम्१० नागजम् ११ कस्तीरम् १२ आलीनकम् १३सिंहलम् १४ । इति हेमचन्द्रः । ४ । १०८ ॥
स्ववेतम् १५ नागम् १६ त्रपु १७ । इति शब्द-रत्नावली ॥
अस्य गुणाः । तिक्तत्वम् । मधु-रत्वम् । भेदित्वम् । पाण्डत्वम् । कृमिवात-नाशित्वम् । लेखनत्वम् । किञ्चित्पित्तकारि-न्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥
(अथ वङ्गस्य नाम-लक्षणगुणाः ।“रक्तवङ्गं त्रपु प्रोक्तं तथा पिच्चटमित्यपि ।खुरकं मिश्रकञ्चापि द्विविधं वङ्गमुच्यते ॥
उत्तमं खुरकं तत्र मिश्रकन्त्ववरं मतम् ।रङ्गं लघु सरं रुक्षमुष्णं मेहकफक्रिमीन् ॥
निहन्ति पाण्डुं सश्वासं चक्षुष्य पित्तलं मनाक् ।सिंहो यथा हस्तिगणं निहन्तितथैव वङ्गोऽखिलमेहवर्गम् ।देहस्य सौख्यं प्रवलेन्द्रियत्वंनरस्य पुष्टिं विदधाति नूनम् ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
अस्य शोधनमारणविधिर्यथा, --“वङ्गं चूर्णोदके स्विन्नं यामार्द्धेन विशुध्यति ॥
”इति वङ्गशुद्धिः ॥
“वङ्गं सतालमर्कस्य पिष्ट्वा दुग्धेन संपुटेत् ।शुष्काश्वत्थभवैर्व्वल्कैः सप्तधा भस्मतां नयेत् ॥
”मतान्तरम् ।“वङ्गं खर्परके कृत्वा चुल्ल्यां संस्थापयेत् सुधीः ।द्रवीभूते पुनस्तस्मिन् चूर्ण्यान्येतानि दापयेत् ॥
प्रथमं रजनीचूर्णं द्वितीये च यमानिका ।तृतीये जीरकञ्चैव ततश्चिञ्चात्वगुद्भवम् ॥
अश्वत्थवल्कलोत्थञ्च चूर्णं तत्र विनिः-क्षिपेत् ।एवं विधानतो वङ्गं म्रियते नात्र संशयः ॥
वङ्गं तिक्ताम्लकं रुक्षं किञ्चिद्बातप्रकोपनम् ।मेदःश्लेष्मामयघ्नञ्च क्रिमिघ्नं मेहनाशनम् ॥
”इति वङ्गमारणम् । इति वैद्यकरसेन्द्रसारसंग्रहेजारणमारणाधिकारे ॥
) अन्यद्रङ्गशब्दे द्रष्ट-व्यम् ॥
* ॥
सीसकम् । देशविशेषे पुं भूम्नि ।इति मेदिनी । गे, २२ ॥
(एकवचनान्तोऽपि ।यथा, महाभारते । १ । १०४ । ५० ।“अङ्गस्याङ्गो भवेद्देशो वङ्गो वङ्गस्य चस्मृतः ॥
”)स तु प्राचीदेशान्तर्गतदेशविशेषः । यथा, --“अङ्गवङ्गा मद्गुरका अन्तर्गिरिवहिर्गिराः ॥
”इत्युपक्रम्य ।“शाल्वा मागधगोनर्द्दाः प्राच्यां जनपदाःस्मृताः ॥
”इत्यन्तं मत्स्यपुराणवचनम् ॥
मतान्तरं यथा, --“आग्नेय्योमङ्गवङ्गोपवङ्गत्रिपुरकोषलाः ।कलिङ्गौढ्रान्ध्रकिष्किन्धाविदर्भशवरादयः ॥
”इति ज्योतिस्तत्त्वधृतकूर्म्मचक्रवचनम् ॥
तस्य सीमा यथा, --“रत्नाकरं समारभ्य ब्रह्मपुत्त्रान्तगं शिवे ! ।वङ्गदेशो मया प्रोक्तः सर्व्वसिद्धिप्रदर्शकः ॥
”इति शक्तिसङ्गमतन्त्रे ७ पटलः ॥
वङ्गः, चन्द्रवंशीयवलिराजपुत्त्रः । यथा, --“वलिः मुतपसो जज्ञे अङ्गवङ्गकलिङ्गकाः ।सुह्मपौण्ड्राश्च वालेया अनपानस्तथाङ्गतः ॥
”इति गारुडे १४४ अध्यायः ॥
* ॥
(स च वङ्गो दीर्घतमस औरसो वलेः क्षेत्र-जश्च । यथा, महाभारते । १ । १०४ । ४७-५१ ।“ततः प्रसादयामास पुनस्तमृषिसत्तमम् ।वलिं सुदेष्णां भार्य्यां स्वां तस्मै तां प्राहिणोत्-पुनः ॥
तां स दीर्घतमाङ्गेषु स्पृष्ट्वा देवीमथाब्रवीत् ।भविष्यन्ति कुमारास्ते तेजसादित्यवर्च्चसः ॥
अङ्गो वङ्गः कलिङ्गश्च पुण्ड्रः सुह्वश्च ते सुताः ।तेषां देशाः समाख्याताः स्वनामप्रथिता भुवि ॥
अङ्गस्याङ्गो भवेद्देशो वङ्गो वङ्गस्य च स्मृतः ।कलिङ्गविषयश्चैव कलिङ्गस्य च स स्मृतः ॥
पुण्ड्रस्य पुण्ड्रा प्रख्याताः सुह्मा सुह्मस्य चस्मृताः ।एवं वलेः पुरा वंशः प्रख्यातो वै महर्षिजः ॥
”)वार्त्ताकुः । कार्पासः । इति मेदिनी । गे, २२ ॥
वाचस्पत्यम्
SanskritBurnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.