| YouTube Channel

वक्रः (vakraH)

 
Apte Hindi
Hindi
वक्रः
पुं*
- -
मंगलग्रह
वक्रः
पुं*
- -
शनिग्रह
वक्रः
पुं*
- -
शिव
वक्रः
पुं*
- -
त्रिपुर राक्षस
वक्रः
पुं*
- वङ्क्+रन् पृषो*नलोपः
मंगलग्रह
वक्रः
पुं*
- वङ्क्+रन् पृषो*नलोपः
शनिग्रह
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
रुद्राः, अहिर्बुध्न्याः, उग्रः, खरः, जयन्तः, वक्रः
noun
देवतागणः।
"रुद्राः एकादश सन्ति।"
Synonyms:
वक्रः
noun
राक्षसविशेषः।
"वक्रस्य वर्णनं पुराणेषु प्राप्यते।"
Synonyms:
बाणासुरः, बाणः, वाणासुरः, वाणः, वक्रः
noun
दैत्यराजस्य बलेः पुत्रः यः शिवेन हतः।
"बलेः शतेषु पुत्रेषु बाणासुरः अग्रजः आसीत्।"
Synonyms:
वक्रः
noun
एकः राजपुत्रः
"वक्रः करुषाणां राजपुत्रः आसीत्"
Synonyms:
वक्रः, चक्रः
noun
एकः जनसमूहः
"वक्रस्य उल्लेखः विष्णुपुराणे वर्तते"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वक्रः,
पुं,
(वञ्चतीति वञ्च गतौ + “स्फायितञ्चि-वञ्चीति ।” उणा० १३ इति रक् ।न्यङ्क्रादित्वात् कुत्वम् ।) शनैश्चरः इतिमेदिनी रे, ६५
मङ्गलग्रहः इति हेम-चन्द्रः ३०
रुद्रः त्रिपुरासुरः इतिधरणिः
पर्पटः इति राजनिर्घण्टः
वक्र-गतिविशिष्टग्रहः तु यस्य ग्रहस्याश्रि-तात् रव्यधिष्ठितराशीयत्रिंशांशान्तर्गतादंशात्पञ्चमषष्ठांशे रविस्तिष्ठति यथा, --“वक्राः स्युः पञ्चषष्ठेऽर्के त्वतिवक्रा नगाष्टगे ।नवसे दशमे भानौ जायते सहजा गतिः
द्वादशैकादशे सूर्य्ये लभन्ते शीघ्रतां पुनः ।रविस्थित्यंशकस्त्रिंशावधेः संख्यात्र कल्प्यते
तु राश्यन्तरस्पर्शात् द्वितीयादिनिरूपणम् ।राहुकेतू सदा वक्रौ शीघ्रगौ चन्द्रभास्करौ
”इति ज्योतिस्तत्त्वम्
(करूषदेशीयनृपतिभेदः यथा, महाभारते ।२ १४ ११ ।“तमेव महाराज ! शिष्यवत् समुपस्थितः ।वक्रः करूषाधिपतिर्म्मायायोधी महाबलः
”)
वक्रः त्रि, (वङ्कते इति वकि कौटिल्ये + रन् ।पृषोदरादित्वात् लोपः यद्वा, वञ्चि + रक् ।)अनृजुः वाँका इति भाषा तत्पर्य्यायः ।अरालम् वृजिनम् जिह्मम् ऊर्म्मि-मत् कुञ्चितम् नतम् आविद्धम् कुटि-लम् भुग्नम् १० वेल्लितम् ११ इत्यमरः ।३ ७१
वङ्कुरम् १२ वेङ्कु १३ विनतम् १४ उन्दु-रम् १५ इति शब्दरत्नावली
अवनतः १६आनतः १७ भङ्गुरः १८ इति जटाधरः
*
(यथा, महाभारते १३२ १२ ।“स वै तथा वक्र एवाभ्यजाय-दष्टावक्रः प्रथितो वै महर्षिः
”)वक्राणि यथा अलकः भालः भ्रूः ३नखचिह्रम् अङ्कुशः कुञ्चिका भग्नकङ्क-णम् बालेन्दुः दात्रम् कुद्दालः १०चन्द्रकः ११ शुकास्यम् १२ पलाशपुष्पम् १३विद्युत् १४ कटाक्षः १५ शक्रधनुः १६ फणा १७प्रबोधः १८ करः १९ हस्तिदन्तः २० शूकर-दन्तः २१ सिंहनखादिः २२ इति कविकल्प-लता
क्रूरः इति मेदिनी रे, ६५