| YouTube Channel

वक्र (vakra)

 
शब्दसागरः
English
वक्र
mfn.
 (-क्रः-क्रा-क्रं)
1. Crooked, curved, bowed or bent.
2. Cruel,
malignant.
3. Dishonest, fraudulent.
4. Indirect, evasive.
5. Long,
(in prosody.)
n.
 (-क्रं)
1. The winding course of a river or waterfall,
the arm or bend of a stream.
2. The retrograde motion of a pla-
net.
3. A species of the Anushṭubh metre.
m.
 (-क्रः)
1. A name
of SATURN.
2. The planet MARS.
3. RUDRA or ŚIVA.
4. The demon
TRIPURĀ.
E.
 वकि to go crookedly, रक् Unādi
aff.
Capeller Eng
English
वक्र॑
a.
 crooked, tortuous, false, dishonest, ambiguous,
malignant, inimical.
Yates
English
वक्र (क्रः-क्रा-क्रं)
a. Crooked
cruel
dishonest.
n.
 The winding course
of a river or waterfall.
m.
 Sa-
turn
Mars
Shiva.
Spoken Sanskrit
English
वक्र - vakra -
adj.
 - curved
वक्र - vakra -
adj.
 - bent
वक्र - vakra -
adj.
 - crooked
वक्र - vakra -
m.
 - curve
वक्र - vakra -
m.
 - turn
वक्र - vakra -
m.
 - twist
वक्र - vakra -
adj.
 - wry
वक्र - vakra -
adj.
 - evasive
वक्र - vakra -
adj.
 - having an apparently backward motion
वक्र - vakra -
adj.
 - curly [ as hair ]
वक्र - vakra -
adj.
 - malignant
वक्र - vakra -
adj.
 - dishonest
वक्र - vakra -
adj.
 - retrograde [ planets ]
वक्र - vakra -
adj.
 - long
वक्र - vakra -
adj.
 - twisted
वक्र - vakra -
adj.
 - fraudulent
वक्र - vakra -
adj.
 - cruel
वक्र - vakra -
adj.
 - zigzag
वक्र - vakra -
adj.
 - cunning
वक्र - vakra -
adj.
 - inauspicious
वक्र - vakra -
adj.
 - tortuous
वक्र - vakra -
adj.
 - crooked in disposition
वक्र - vakra -
adj.
 - oblique
वक्र - vakra -
adj.
 - circuitous
वक्र - vakra -
adj.
 - ambiguous
वक्र - vakra -
adj.
 - hostile
वक्र - vakra -
adj.
 - curled
वक्र - vakra -
m.
 - planet Mars
वक्र - vakra -
m.
 - particular variation in the course of Mercury
वक्र - vakra -
m.
 - particular drug
वक्र - vakra -
m.
 - planet Saturn
वक्र - vakra -
m.
 - nose
वक्र - vakra -
n.
 - apparent retrograde motion of a planet
वक्र - vakra -
n.
 - winding course of a river
वक्र - vakra -
n.
 - form of fracture
वक्र - vakra -
n.
 - arm or bend of a stream
वक्र प्रतिकूल - vakra pratikUla -
adj.
 - perverse
वक्र-वाम-शील - vakra-vAma-zIla -
adj.
 - perverse
अस्त्रमार्ग-वक्र - astramArga-vakra -
n.
 - ballistic curve
घण्टाकार-वक्र - ghaNTAkAra-vakra -
n.
 - bell-shaped curve [ Stat. ]
वक्र - vakra -
m.
 - turn
पर्याय - paryAya -
m.
 - turn
वर्तन - vartana -
n.
 - turn
निशकरण - nizakaraNa -
n.
 - turningaway
भ्रमण - bhramaNa -
n.
 - turninground
वार - vAra -
m.
 - turn
प्रस्ताव - prastAva -
m.
 - turn
वासर - vAsara -
m.
 - turn
विवर्तन - vivartana -
n.
 - turn
व्यावर्तन - vyAvartana -
n.
 - turn
वलते { वल् } - valate { val } - verb - turn
वर्तते { वृत् } - vartate { vRt } - verb 1 - turn
वर्जति { वृज् } - varjati { vRj } - verb 1 - turn [ away ]
घोटते { घुट् } - ghoTate { ghuT } - verb 1 - turn
वृक्ते { वृज् } - vRkte { vRj } - verb 2 - turn
वृणक्ति { वृज् } - vRNakti { vRj } - verb 2 - turn
ह्वरते { ह्वृ } - hvarate { hvR } - verb 6 Atm - turn
अववर्जति { अव- वृज् } - avavarjati { ava- vRj } - verb 7 - turn
चारयति { चर् } - cArayati { car } - verb caus. - turn
पातयति { पत् } - pAtayati { pat } - verb caus. - turn
वक्र - vakra -
adj.
 - bent
विहितप्रतिज्ञ - vihitapratijJa -
adj.
 - bent
नत - nata -
adj.
 - bent [ curved ]
कुटिल - kuTila -
adj.
 - bent
अञ्चित - aJcita -
adj.
 - bent
अनुकुञ्चित - anukuJcita -
adj.
 - bent
अभिनत - abhinata -
adj.
 - bent
अभिप्रणत - abhipraNata -
adj.
 - bent
आकुञ्चित - AkuJcita -
adj.
 - bent
आभोगिन् - Abhogin -
adj.
 - bent
आनम्र - Anamra -
adj.
 - bent
कुञ्चित - kuJcita -
adj.
 - bent
कुटिक - kuTika -
adj.
 - bent
कुटिलक - kuTilaka -
adj.
 - bent
कुटित - kuTita -
adj.
 - bent
क्ष्वेड - kSveDa -
adj.
 - bent
जरठ - jaraTha -
adj.
 - bent
जिह्मीकृत - jihmIkRta -
adj.
 - bent
जिह्मित - jihmita -
adj.
 - bent
तत - tata -
adj.
 - bent
वक्र - vakra -
adj.
 - crooked
कुटिल - kuTila -
adj.
 - crooked
विजिह्म - vijihma -
adj.
 - crooked
गडूचि - gaDUci -
adj.
 - crooked
कुब्ज - kubja -
adj.
 - crooked
कुब्जक - kubjaka -
adj.
 - crooked
अराल - arAla -
adj.
 - crooked
वाम - vAma -
adj.
 - crooked
अनुकुञ्चित - anukuJcita -
adj.
 - crooked
अनृजु - anRju -
adj.
 - crooked
आह्वर - Ahvara -
adj.
 - crooked
आह्वृति - AhvRti -
adj.
 - crooked
कुब्जित - kubjita -
adj.
 - crooked
कुञ्चित - kuJcita -
adj.
 - crooked
कुटिक - kuTika -
adj.
 - crooked
कुटित - kuTita -
adj.
 - crooked
क्ष्वेड - kSveDa -
adj.
 - crooked
जिह्म - jihma -
adj.
 - crooked
तिर्यञ्च् - tiryaJc -
adj.
 - crooked
नखर - nakhara -
adj.
 - crooked
वक्र - vakra -
adj.
 - evasive
वाक्छलान्वित - vAkchalAnvita -
adj.
 - evasive
लालक - lAlaka -
m.
 - jesting or evasive reply
निह्नवेत्तर - nihnavettara -
n.
 - evasive reply or defence
प्रतिजल्पक - pratijalpaka -
m.
 - polite but evasive answer
वक्रोक्ति - vakrokti -
f.
 - figure of speech consisting in the use of evasive speech or reply
अनुत्तर - anuttara -
n.
 - reply which is coherent or evasive and therefore held to be no answer
वक्र - vakra -
adj.
 - dishonest
वक्रगामिन् - vakragAmin -
adj.
 - dishonest
कुटिल - kuTila -
adj.
 - dishonest
वञ्चुक - vaJcuka -
adj.
 - dishonest
कृति - kRti -
adj.
 - dishonest
द्वयवादिन् - dvayavAdin -
adj.
 - dishonest
कपटिक - kapaTika -
adj.
 - dishonest
कापट - kApaTa -
adj.
 - dishonest
कौट - kauTa -
adj.
 - dishonest
कौटिक - kauTika -
adj.
 - dishonest
जिह्म - jihma -
adj.
 - dishonest
द्वयाविन् - dvayAvin -
adj.
 - dishonest
नैकृतिक - naikRtika -
adj.
 - dishonest
नैकृतिन् - naikRtin -
adj.
 - dishonest
निकृति - nikRti -
adj.
 - dishonest
निकृतिमत् - nikRtimat -
adj.
 - dishonest
निकृतिन् - nikRtin -
adj.
 - dishonest
भङ्गुर - bhaGgura -
adj.
 - dishonest
भिक्षाशिन् - bhikSAzin -
adj.
 - dishonest
रौरव - raurava -
adj.
 - dishonest
वक्र - vakra -
m.
 - twist
व्यावर्तन - vyAvartana -
n.
 - twist
सृजति { सृज् } - sRjati { sRj } - verb - twist
न्युद्वेष्टित - nyudveSTita -
adj.
 - twisted
प्रतिबद्ध - pratibaddha -
adj.
 - twisted
प्रश्लिष्ट - prazliSTa -
adj.
 - twisted
वक्र - vakra -
adj.
 - twisted
वेष्टित - veSTita -
adj.
 - twisted
वृक्त - vRkta -
adj.
 - twisted
प्रहेलिका - prahelikA -
f.
 - twister
कुटीकृत - kuTIkRta -
n.
 - twisted
स्रज् - sraj -
adj.
 - twisting
वर्तन - vartana -
n.
 - twisting
विवान - vivAna -
n.
 - twisting
वर्जति { वृज् } - varjati { vRj } - verb 1 - twist off
वृक्ते { वृज् } - vRkte { vRj } - verb 2 - twist off
वृणक्ति { वृज् } - vRNakti { vRj } - verb 2 - twist off
परिविन्दति { परिविद् } - parivindati { parivid } - verb - twist round
जटि - jaTi -
f.
 - twisted hair
प्रहेलिका - prahelikA -
f.
 - mind twister
वक्र - vakra -
adj.
 - curly [ as hair ]
बर्बर - barbara -
adj.
 - curly
बर्बर - barbara -
m.
 - curly hair
बर्बरिन् - barbarin -
adj.
 - curly-haired
वक्रपुच्छ - vakrapuccha -
m.
 - curly-tailed
वक्रपुच्छिक - vakrapucchika -
m.
 - curly-tailed
वेल्लिताग्र - vellitAgra -
adj.
 - curly at the end or point
गुडाकेशता - guDAkezatA -
f.
 - having the hair crisp or curly
बर्बरीक - barbarIka -
n.
 - curly hair or a particular mode of wearing the hair
वक्र - vakra -
adj.
 - circuitous
विजिह्म - vijihma -
adj.
 - circuitous
उपह्वर - upahvara -
m.
 - winding or circuitous course full of turnings
वक्र - vakra -
adj.
 - retrograde [ planets ]
प्रतीप - pratIpa -
adj.
 - retrograde
वक्री भवति { वक्रीभू } - vakrI bhavati { vakrIbhU } - verb - retrograde
वक्रता - vakratA -
f.
 - retrograde motion
प्रतीपगति - pratIpagati -
f.
 - retrograde movement
प्रतीपगमन - pratIpagamana -
n.
 - retrograde movement
वक्रग - vakraga -
adj.
 - having a retrograde motion [ planets ]
वक्रगत - vakragata -
adj.
 - having a retrograde motion
वक्र - vakra -
n.
 - apparent retrograde motion of a planet
वकृत - vakRta -
adj.
 - entering on an apparently retrograde course
वक्रगति - vakragati -
f.
 - apparent retrograde motion or retrogression
कुटिलगति - kuTilagati -
adj.
 - being in a particular period of the retrograde course
कुटिला - kuTilA -
f.
 - particular period in the retrograde course of a planet
निस्त्रिंश - nistriMza -
m.
 - particular stage in the retrograde motion of the planet Mars
वक्र vakra
adj.
 crooked
कुटिल kuTila
adj.
 crooked
उत्कुचति { उत्कुच् } utkucati { utkuc } verb crook
विजिह्म vijihma
adj.
 crooked
गडूचि gaDUci
adj.
 crooked
कुब्ज kubja
adj.
 crooked
कुब्जक kubjaka
adj.
 crooked
अराल arAla
adj.
 crooked
वाम vAma
adj.
 crooked
अनुकुञ्चित anukuJcita
adj.
 crooked
अनृजु anRju
adj.
 crooked
आह्वर Ahvara
adj.
 crooked
आह्वृति AhvRti
adj.
 crooked
कुब्जित kubjita
adj.
 crooked
कुञ्चित kuJcita
adj.
 crooked
कुटिक kuTika
adj.
 crooked
कुटित kuTita
adj.
 crooked
क्ष्वेड kSveDa
adj.
 crooked
जिह्म jihma
adj.
 crooked
तिर्यञ्च् tiryaJc
adj.
 crooked
वक्र vakra
adj.
 crooked
कुटिल kuTila
adj.
 crooked
विजिह्म vijihma
adj.
 crooked
गडूचि gaDUci
adj.
 crooked
कुब्ज kubja
adj.
 crooked
कुब्जक kubjaka
adj.
 crooked
अराल arAla
adj.
 crooked
वाम vAma
adj.
 crooked
अनुकुञ्चित anukuJcita
adj.
 crooked
अनृजु anRju
adj.
 crooked
आह्वर Ahvara
adj.
 crooked
आह्वृति AhvRti
adj.
 crooked
कुब्जित kubjita
adj.
 crooked
कुञ्चित kuJcita
adj.
 crooked
कुटिक kuTika
adj.
 crooked
कुटित kuTita
adj.
 crooked
क्ष्वेड kSveDa
adj.
 crooked
जिह्म jihma
adj.
 crooked
तिर्यञ्च् tiryaJc
adj.
 crooked
नखर nakhara
adj.
 crooked
Wilson
English
वक्र
mfn.
 (-क्रः-क्रा-क्रं)
1 Crooked, curved, bowed or bent.
2 Cruel, malignant.
3 Dishonest, fraudulent.
4 Indirect, evasive.
n.
 (-क्रं) The winding course of a river or
water-fall, the arm or bend of a stream.
2 A species of the Anuṣṭubh metre.
m.
 (-क्रः)
1 A name of SATURN.
2 The planet MARS.
3 RUDRA or ŚIVA.
4 The demon TRIPURA.
E.
 वकि to go crookedly, रक् Uṇādi
aff.
Apte
English
वक्र [vakra],
a.
Crooked (fig. also), bent, curved, winding, tortuous
वक्रः पन्था यदपि भवतः प्रस्थितस्योत्तराशाम्
Me.*
 27
Ku.*
 3.29.
Roundabout, indirect, evasive, circuitous, equivocal, ambiguous (as a speech)
किमेतैर्वक्रभणितैः
Ratn.*
 2
वक्रवाक्यरचनारमणीयः ...... सुभ्रुवां प्रववृते परिहासः
Śi.*
 1.12
see वक्रोक्ति also.
Curled, curling, crisped (as hair).
Retrograde (as motion).
Dishonest, fraudulent, crooked in disposition.
Cruel, malignant (as a planet)
वक्राः स्युः पञ्चषष्ठे$र्के अतिवक्रा नगाष्टगे । नवमे दशमे चैव जायते सहजा गतिः ॥ Jyotistattvam.
Prosodially long.
क्रः The planet Mars.
The planet Saturn.
N.
 of Śiva.
N.
 of the demon Tripura.
A nose.
क्रम् The bend or arm of a river.
Retrograde motion (of a planet).
A form of fracture.
Comp.
 -अङ्गम् a crooked limb.
(ङ्गः) a goose.
the ruddy goose.
a snake.-आख्यम् tin. -इतर
a.
 straight. -उक्तिः
f.
 a figure of speech consisting in the use of evasive speech or reply, either by means of a pun, or by an affected change of tone
Mammaṭa thus defines it: यदुक्तमन्यथा वाक्यमन्यथा- न्येन योज्यते । श्लेषेण काक्वा वा ज्ञेया सा वक्रोक्तिस्तथा द्विधा K.
P.*
 9
for example see the opening stanza in Mu. (धन्या केयं स्थिता ते
&c.
 ).
equivocation, insinuation, inuendo
सुबन्धुर्बाणभट्टश्च कविराज इति त्रयः । वक्रोक्तिमार्गनिपुणाश्चतुर्थो विद्यते न वा ॥.
sarcasm. -कण्टः the jujube tree.-कण्टकः the Khadira tree. -कीलः a curved iron for striking an elephant. -खड्गः, -खड्गकः a sabre, scimitar. -ग, -गत
a.
 having a retrograde motion (as a planet).-गति, -गामिन्
a.
winding, meandering.
fraudulent, dishonest. (-तिः
f.
 ) a crooked or tortuous motion, winding gait. -गुल्फः, -ग्रीवः a camel. -चञ्चुः a parrot. -तालम्, -ताली a particular wind-instrument.
तुण्डः an epithet of Gaṇeśa.
a parrot. -दंष्ट्रः a boar. -दृश्
a.
 looking obliquely, squinting. -दृष्टि
a.
squint-eyed, squinting.
having a malignant or evil look.
envious. (f. ) squint, an oblique look. -घीa. dishonest, deceitful.
नक्रः a parrot.
a low man. -नासिकः an owl. -पदम् a cloth marked with various patterns. -पुच्छः, -पुच्छिकः a dog. -पुष्पः the Palāśa tree. -प्लुत
a.
 leaping in curves. -बालधिः, -लाङ्गूलः a dog. -भणितम् prevarication, evasion.
भावः crookedness.
deceit. -रेखा a curved line.-वक्त्रः a hog. -संस्थ
a.
 placed transversely.
Apte 1890
English
वक्र a. 1 Crooked(fig. also), bent, curved, winding, tortuous
वक्रः पंथा यदपि भवतः प्रस्थितस्योत्तराशां Me. 27
Ku. 3. 29.
2 Round about, indirect, evasive, circuitous, equivocation, ambiguous (as a speech)
किमेतैर्वक्रभणितैः Ratn. 2
वक्रवाक्यरचनारमणीयः… सुभ्रुवां प्रववृते परिहासः Śi. 10. 12
see वक्रोक्ति also.
3 Curled, curling, crisped (as hair).
4 Retrograde (as motion).
5 Dishonest, fraudulent, crooked in disposition.
6 Cruel, malignant (as a planet).
7 Prosodially long.
क्रः 1 The planet Mars.
2 The planet Saturn.
3 N. of Śiva.
4 N. of the demon Tripura.
क्रं 1 The bend or arm of a river.
2 Retrograde motion (of a planet).
Comp.
अंगं a crooked limb. (
गः) {1} a goose. {2} the ruddy goose. {3} a snake.
उक्तिः f. a figure of speech consisting in the use of evasive speech or reply, either by means of a pun, or by an affected change of tone
Mammaṭa thus defines it:
यदुक्तमन्यथा वाक्यमन्यथान्येन योज्यते । श्लेषेण काक्वा वा ज्ञेया सा वक्रोक्तिस्तथा द्विधा K. P. 9
for example see the opening stanza in Mu. ( धन्या केयं स्थिता ते &c.). {2} equivocation, insinuation, inuendo
सुबंधुर्बाणभट्टश्च कविराज इति त्रयः । वक्रोक्तिमार्गनिपुणाश्चतुर्थो विद्यते न वा ॥. {3} sarcasm.
कंटः the jujube tree.
कंटकः the Khadira tree.
खड्गः, खड्गकः a sabre, scimitar.
गति,
गामिन् a. {1} winding, meandering. {2} fraudulent, dishonest. (
तिः f.) a crooked or tortuous motion, winding gait.
ग्रीवः a camel.
चंचुः a parrot.
तुंडः {1} an epithet of Ganeśa. {2} a parrot.
दंष्ट्रः a boar.
दृष्टि a. {1} squint-eyed, squinting. {2} having a malignant or evil look. {3} envious. (
f.) squint, an oblique look.
नक्रः {1} a parrot. {2} a low man.
नासिकः an owl.
पुच्छः, पुच्छिकः a dog.
पुष्पः the palāśa tree.
बालधिः,
लांगूलः a dog.
भणितं prevarication, evasion.
भावः {1} crookedness. {2} deceit.
वक्त्रः a hog.
Monier Williams Cologne
English
वक्र॑ a mf(आ)n. crooked, curved, bent, tortuous, twisted, wry, oblique,
AV.
&c.
&c.
curled, curly (as hair),
AV.
&c.
&c.
having an apparently backward motion, retrograde (said of planets),
Sūryas.
Var.
&c.
(in prosody) long (the form of the long mark being curved)
crooked in disposition, cunning, fraudulent, dishonest, evasive, ambiguous,
KaṭhUp.
MBh.
&c.
hostile, cruel, malignant, inauspicious,
Kāv.
Kathās.
Sāh.
वक्र॑
m.
 a nose,
L.
the planet Mars,
VarBṛS.
the planet Saturn,
L.
a partic. drug (= पर्पट),
L.
N.
 of Rudra,
L.
of the Asura Bāṇa,
L.
of a prince of the Karūṣas,
MBh.
 (v.l. वक्त्र)
of a Rākṣasa,
R.
pl.
N.
 of a people,
VP.
 (v.l. चक्र)
वक्र॑
n.
 the winding course of a river, the arm or bend of a stream,
ŚvetUp.
the apparent retrograde motion of a planet,
MBh.
Hariv.
VarBṛS.
a form of fracture (when a bone is bent or only partially broken),
Suśr.
w.r. for वक्त्र.
वक्र b
&c.
 See
p.
 910, col. 3.
Monier Williams 1872
English
वक्र, अस्, आ, अम्, crooked, winding, tortuous,
curved, bent, bowed, meandering, curled, curly (as
hair &c.)
having an apparently backward motion,
retrograde (said of planets)
prosodially long (the
form of the long mark being supposed to be curved),
crooked in disposition, cunning, fraudulent, dishonest,
prevaricating, indirect, evasive, ambiguous
cruel,
malignant
(अस्), m. the planet Mars
the planet
Saturn
Rudra or Śiva
the Asura Tripura
N. of
a king of the Karūṣas
of a Rākṣasa
= पर्पट
(आस्), m. pl., N. of a people, (also read चक्र)
(आ),
f., N. of a particular musical instrument
scil. गति,
N. of a particular variation in the course of Mercury
(अम्), n. the winding course of a river, the arm or
bend of a stream
the apparent retrograde motion
of a planet
(in surgery) a form of fracture (when a
bone is bent in a particular way or only partially
broken)
[cf. according to some, Lat. varus: Hib.
fiar, ‘crooked, wicked
’ fiaras, ‘crookedness
’ fia-
raim, ‘I incline, bend.’]
—वक्र-कण्ट, अस्, m.
‘having crooked thorns, ’ the jujube tree.
—वक्र-
कण्टक, अस्, m. Acacia Catechu.
—वक्र-खड्ग
or वक्र-खड्गक, अस्, m. a bent sword, a cimeter,
sabre.
—वक्र-गति, इस्, f. crooked or winding course,
tortuous motion, apparent retrograde motion or re-
trogression (said of the course of Mars &c.)
(इस्, इस्,
इ), moving crookedly or tortuously, meandering.
—वक्र-गामिन्, ई, इनी, इ, going crookedly, moving
tortuously or in zigzag, fraudulent, dishonest.
—व-
क्र-ग्रीव, अस्, m. ‘crooked-necked, ’ a camel.
—व-
क्र-चञ्चु, उस्, m. ‘crooked-beaked, ’ a parrot.
—वक्र-ता, f. or वक्र-त्व, अम्, n. crookedness,
curvature, curvedness, tortuousness
retrograde motion
(in astronomy)
the going crooked or wrong, failure,
mishap
perverseness, falseness, dishonesty, ambi-
guity, prevarication.
—वक्र-तुण्ड, अस्, आ, अम्,
crooked-beaked, having a crooked face
(अस्), m. a
parrot
N. of Gaṇeśa (so called as represented with
the trunk of an elephant).
—वक्र-दंष्ट्र, अस्,
m. ‘crooked-tusked, ’ a boar, (wrongly read वक्त्र-
द्°।)
—वक्र-दृष्टि, इस्, f. oblique vision, an
oblique look, squint
malignant regard, hostile view
(इस्, इस्, इ), looking asquint, squint-eyed, squinting
looking malignantly or with an evil eye at any one
jealous, envious.
—वक्र-नक्र, अस्, m. ‘crooked-
beaked, ‘a parrot
a low or depraved man.
—वक्र-
नाल, अम्, n. a sort of wind-instrument.
—वक्र-
नास, अस्, आ, अम्, crooked-nosed, having a crooked
beak
(अस्), m. a proper N.
—वक्र-नासिक, अस्,
m. ‘crooked-nosed, ’ an owl.
—वक्र-पाद, अस्, आ,
अम्, crooked-legged.
—वक्र-पुच्छ or वक्र-
पुच्छिक, अस्, m. ‘crooked-tailed, ’ a dog.
—वक्र-
पुर, अम्, n., N. of a town.
—वक्र-पुष्प, अस्,
m., N. of a plant, Sesbana Grandiflora
Butea Fron-
dosa.
—वक्र-बालधि, इस्, m. ‘crooked-tailed, ’ a
dog.
—वक्र-भणित, अम्, n. indirect speech,
equivocation, prevarication, evasion.
—वक्र-भाव,
अस्, m. the state of being bent, curvature, crooked-
ness
cunning, craft, deceit.
—वक्र-रेखा, f. a
curved line.
—वक्र-लाङ्गूल, अम्, n. a crooked
tail
(अस्), m. ‘crooked-tailed, ’ a dog.
—वक्र-
वक्त्र, अस्, m. ‘crooked-faced, having a crooked
snout, ‘a hog, boar.
—वक्र-शल्या, f. a kind of
small shrub or bush.
—वक्र-शृङ्ग, अस्, ई, अम्,
having crooked or bent horns.
—वक्र-संस्थ,
अस्, आ, अम्, placed transversely.
—वक्राग्र (°र-
अग्°), अम्, n., N. of a plant (commonly called Bétu).
—वक्राङ्ग (°र-अङ्°), अम्, n. a crooked limb
(अस्), m. a goose
the ruddy goose (‘having a curved
body’)
a snake.
—वक्राङ्घ्रि (°र-अङ्°), इस्, m.
a crooked leg.
—वक्री-करण, अम्, n. the act of
making crooked, bending, distorting.
—वक्री-कृ,
cl. 8. P. -करोति, -कर्तुम्, to make curved or crooked.
—वक्री-कृत, अस्, आ, अम्, made crooked or curved,
bent.
—वक्री-भाव, अस्, m. curvature, curve
fraudulent or dishonest disposition.
—वक्री-भू, cl.
1. P. -भवति, &c., to become crooked or bent
to retrograde (said of planets).
—वक्री-भूत, अस्, आ,
अम्, become crooked, curved, bent, dishonest.
—व-
क्रेतर (°र-इत्°), अस्, आ, अत्, reverse of crooked,
straight, not curved or curled.
—वक्रोक्ति (°र-उक्°),
इस्, f. indirect or perverse speech, equivocation, pre-
varication, evasive speech or reply, evasion
hint,
insinuation
pun
sarcasm.
—वक्रोक्ति-जीवित, अम्,
n., N. of a work.
—वक्रोष्ठि, इस्, or वक्रोष्ठिका,
f. (fr. वक्र + ओष्ठ), a slight smile, one in which
the lips are drawn on one side without the teeth
being shewn.
वक्र वक्र, &c. See col. 2.
Macdonell
English
वक्र vak-rá,
a.
 bent, curved, crooked
circuitous, 🞄tortuous
curly (hair)
retrograde 🞄(of the motion of planets)
ambiguous
deceitful, 🞄fraudulent, dishonest
adverse (fortune): 🞄m. planet Mars
-gati,
a.
 having a 🞄tortuous course, winding
-gāmin,
a.
 id.
🞄-tā,
f.
 crookedness
-tuṇḍa,
a.
 crookedmouthed
🞄m. ep. of Gaṇeśa
-tva,
n.
 crookedness
🞄ambiguity
deceitfulness
-dhī,
f.
 🞄deceitfulness, dishonesty
a.
 deceitful, dishonest
🞄-nāsa,
a.
 having a curved nose or 🞄beak
m.
 N. of an owl
-pāda,
a.
 crookedlegged
🞄-pura,
n.
 N. of a town
-pluta, pp. 🞄leaping in curve
-buddhi,
a.
 deceitful
🞄-bhaṇita,
n.
 ambiguous speech
-bhāva,
m.
 🞄crookedness
deceitfulness
-vākya,
n.
 ambiguous 🞄speech
-aṅga,
n.
 (—°
a.
 ī) crooked 🞄limb
-aṅghri,
m.
 crooked foot: -saṃgrāma,
m.
 (oblique-footed or tripping up =) 🞄fraudulent fight.
Benfey
English
वक्र वक्र, i. e. वङ्क् + र,
I.
adj.
1.
Crooked, Pañc. iii. d. 75
bent, Śāk.
d. 9
with पथिन्, a round-about way,
Megh. 28.
2. Indirect, evasive.
3.
Ambiguous, double-meaning, Kathās.
17, 141.
4. Fraudulent, Pañc. 44, 20
dishonest.
5. Cruel.
II.
m.
 A name
of the planets Saturn and Mars, and
of Rudra.
III.
n.
 The bend of a
river.
--
Comp.
अष्टा-,
m.
 a proper
name, MBh. 3, 10599.
Hindi
Hindi
पतित
Apte Hindi
Hindi
वक्र
वि* - "वङ्क् + रन्, पृषो* नलोपः"
कुटिल
वक्र
वि* - -
"गोलमोल, परोक्ष, टालमटूल, मण्डलाकार, घुमा फिरा कर बात कहना, द्वयर्थक या सन्दिग्घ (भाषण)"
वक्र
वि* - -
"छलेदार, लहरियेदार, घुंघराले (बाल)"
वक्र
वि* - -
प्रतिगामी (गति आदि)
वक्र
वि* - -
"बेईमान, जालसाज़, कुटिल स्वभाव का"
वक्र
वि* - -
क्रुर
वक्र
वि* - -
छन्दः शास्त्र की दृष्टि से गुरु (दीर्घ)
वक्रः
पुं*
 - -
मंगलग्रह
वक्रः
पुं*
 - -
शनिग्रह
वक्रः
पुं*
 - -
शिव
वक्रः
पुं*
 - -
त्रिपुर राक्षस
वक्रम्
नपुं*
 - -
नदी का मोड़
वक्रम्
नपुं*
 - -
(ग्रह का) प्रतिगमन
वक्र
वि* - वङ्क्+रन् पृषो*नलोपः
"टढा, मुड़ा हुआ"
वक्र
वि* - वङ्क्+रन् पृषो*नलोपः
"गोलमोल, अप्रत्यक्ष"
वक्र
वि* - वङ्क्+रन् पृषो*नलोपः
घुंघराले
वक्र
वि* - वङ्क्+रन् पृषो*नलोपः
"बेईमान, कपटी, जालसाज"
वक्रः
पुं*
 - वङ्क्+रन् पृषो*नलोपः
मंगलग्रह
वक्रः
पुं*
 - वङ्क्+रन् पृषो*नलोपः
शनिग्रह
वक्रम्
नपुं*
 - वङ्क्+रन् पृषो*नलोपः
टेढ़ी चाल
वक्रम्
नपुं*
 - वङ्क्+रन् पृषो*नलोपः
नदी का मोड़
L R Vaidya
English
vakra {% (I) a. (f. क्रा) %} 1. Crooked, curved, tortuous, meandering, बालेंदुवक्राण्यविकाशभावाद्बभुः पलाशान्यतिलोहितानि K.S.iii.29, R.xii.41, Megh.i.27
2. indirect, round-about, ambiguous, वक्रवाक्यरचनारमणीय … सुभ्रुवां प्रववृते परिहासः Sis.x.12
3. cunning, fraudulent
4. cruel
5. long (in prosody).
vakra {% (II) m. %} 1. The planet Mars
2. the planet Saturn
3. an epithet of Śiva
4. of the demon Tripura.
vakra {% (III) n. %} 1. The bend of a river
2. the retrograde motion of a planet.
Bopp
Latin
वक्र (r. वङ्क् ejectâ nasali, suff. र) curvus, flexuosus.
MEGH. 28. (Cf. lat. vârus, hib. fiar «crooked, inclined»
«wicked, perverse»
fiaras «crookedness»
fiaraim «I
incline, bend».)
Lanman
English
vakrá, a.
—1. crooked
—2. fig. (nearly
like Eng. crooked) disingenuous, ambiguous.
[√vak, 1188.]
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 वक्र, कुटिल, अराल
adjective
यस्मिन् अङ्काः सन्ति।
"वयम् एकस्मात् वक्रात् मार्गात् समस्थलम् आगताः।"
Synonyms:
 वक्र
adjective
यस्मिन् वर्तुलाकाराणि आवर्तानि सन्ति।
"पर्वतस्थः मार्गः वक्रः अस्ति।"
Synonyms:
 शठ, धूर्त, वक्रगामिन्, कपटिक, वञ्चूक, कापटिक, स्थग, वक्र, वञ्चक, व्यंसक
adjective
यः वञ्चयति।
"शठं पुरुषं प्रति सावधानं भवितव्यम्।"
Synonyms:
 जिह्म, वक्र, तिर्यञ्च्, अञ्चित, अराल, आनत, आभोगिन्, कुञ्चित, कुटिल, कुटिलक, कुब्ज, क्रुक्त, क्ष्वेड, प्रतिकुञ्चित, बन्धुर, बन्धुरित, मन्थर, वङ्क्य, विजिह्म, वेल्लित
adjective
असरलः वक्रतापूर्णः च।
"मन्दिरं प्रति गम्यमाना पद्धतिः जिह्मा अस्ति।"
Synonyms:
 वक्र, तिर्यक्, साचि, तिर
adjective
यः सरलः नास्ति।
"सः उत्तरपत्रिकायां वक्राः रेखाः आलिखति।"
Synonyms:
 वक्र, द्वयवादिन्, वक्रगामिन्, कुटिल, वञ्चुक, वञ्चूक
adjective
यः छलकपटादिप्रकारैः अनाचारं करोति।
"वक्रेषु पुरुषेषु विश्वासं मा कुरु।"
Synonyms:
 अपनत, नत, नामित, आनत, अवनत, परिणत, प्रणत, अवनत, नम्र, अञ्चित, अवनम्र, अवभुग्न, न्यक्र, न्यञ्चित, वक्र, प्रव्ह
adjective
यः अञ्चति।
"फलैः वृक्षः नतः।"
Synonyms:
 कुटिल, वक्र, अराल, वृजिन, जिह्म, ऊर्मिमत्, कुञ्चित, नत, आविद्ध, भुग्न, वेल्लित
adjective
यस्मिन् कपटम् अस्ति।
"तस्य हास्यं कुटिलम् अस्ति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
kyog kyog
वक्र
kyog po
१) वक्र २) वृजिन (?) ३)
skyor 'byin
वक्र
khyog po
१) कुब्ज २) जिह्मल ३) नत ४) वक्र ५) वङ्क ६= विच्छिन्न ७) वृजिन
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
आरो वक्रो लोहिताङ्गो मङ्गलोऽङ्गारकः कुजः ॥ ११६ ॥
आषाढाभूर्नवार्चिश्च बुधः सौम्यः प्रहर्षुलः ।
ज्ञः पञ्चार्चिः श्रविष्ठाभूः श्यामाङ्गो रोहिणीसुतः ॥ ११७ ॥
-wordlist-
आर (पुं), वक्र (पुं), लोहिताङ्ग (पुं), मङ्गल (पुं), अङ्गारक (पुं), कुज (पुं), आषाढाभू (पुं), नवार्चिस् (पुं), बुध (पुं), सौम्य (पुं), प्रहर्षुल (पुं), ज्ञ (पुं), पञ्चार्चिस् (पुं), श्रविष्ठाभू (पुं), श्यामाङ्ग (पुं), रोहिणीसुत (पुं)
--source--
पुटभेदास्तु वक्राणि भ्रमास्तु जलनिर्गमाः ।
-wordlist-
पुटभेद (पुं), वक्र (क्ली), भ्रम (पुं), जलनिर्गम (पुं)
--source--
कुञ्चितं नतमाविद्धं कुटिले वक्रवेल्लिते ॥ १४५६ ॥
वृजिनं भङ्गुरं भुग्नमरालं जिह्ममूर्मिमत् ।
-wordlist-
कुञ्चित (क्ली), नत (क्ली), आविद्ध (क्ली), कुटिल (क्ली), वक्र (क्ली), वेल्लित (क्ली), वृजिन (क्ली), भङ्गुर (क्ली), भुग्न (क्ली), अराल (क्ली), जिह्म (क्ली), ऊर्मिमत् (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
वक्र
वक्र, अङ्गारक, भौम, लोहिताङ्ग, धरात्मज
वक्रमङ्गारकं भौमं लोहिताङ्गं धरात्मजम् ।
verse 1.1.1.46
page 0006
वक्र
वक्र, वृजिन, भङ्गुर, आविद्ध, वेल्लित, नत, जिह्म, भुग्न, अराल, कुटिल, व्याकुञ्चित, ऊर्मिमत्
वक्रं वृजिनं भङ्गुरमाविद्धं वेल्लितं नतं जिह्मम् ।
भुग्नमरालं कुटिलं व्याकुञ्चितमूर्मिमत्कथितम् ॥ ६९६ ॥
verse 4.1.1.696
page 0081
Tamil
Tamil
வக்ர : கோணலான, வளைந்த, நேர்மையற்ற, சுருட்டையான, கொடிய, இரட்டைப் பொருளுள்ள, கோள்களின் பிற்போக்கான சலனம்.
Mahabharata
English
Vakra, one or more princes. § 233 (Svayaṃvarap.): I, 187, †7019 (present at the svayaṃvara of Draupadī)
188, †7051 (do., C. has by error ºktrº).--§ 273 (Rājasūyārambhap.): II, 14, 575 (Karūshādhipatiḥ?, had joined Jarāsandha).--§ 567 (Bhagavadyānap.): V, 130, 4411 (had been slain by Kṛshṇa).--§ 621 (Rājadh.): XII, 4, 113 (came to the svayaṃvara of the daughter of the Kaliṅga king Citrāṅgada). Cf. Dantavakra (?), Karūshādhipati (?).
पुराणम्
English
वक्र / VAKRA. A King in Ancient india. He is known by the name dantavaktra. (For further details see under Daṇṭavaktra).
अमरकोशः
Sanskrit
Word: वक्रम्
Root: वक्र
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ wry
⇒ nose
⇒ turn
⇒ long
⇒ bent
⇒ cruel
⇒ twist
⇒ curve
⇒ zigzag
⇒ curled
⇒ curved
⇒ twisted
⇒ crooked
⇒ evasive
⇒ cunning
⇒ hostile
⇒ oblique
⇒ tortuous
⇒ malignant
⇒ dishonest
⇒ ambiguous
⇒ fraudulent
⇒ circuitous
⇒ planet Mars
⇒ inauspicious
⇒ planet Saturn
⇒ curly [as hair]
⇒ particular drug
⇒ retrograde [planets]
⇒ crooked in disposition
⇒ having an apparently backward motion
⇒ particular variation in the course of Mercury
Shloka(s):
3|1|71|1 ► अरालं वृजिनं जिह्ममूर्मिमत्कुञ्चितं नतम्। (विशेष्यनिघ्नवर्गः)
3|1|71|2 ► आविद्धं कुटिलं भुग्नं वेल्लितं वक्रमित्यपि॥ (विशेष्यनिघ्नवर्गः)
3|1|91|1 ► रुग्णं भुग्नेऽथ निशितक्ष्णुतशातानि तेजिते। (विशेष्यनिघ्नवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|1|71|1 ⇢ अरालः (अराल) (पुं) ⇒ curved, crooked, Crispus, elephant in rut, crisped or curled, bent or crooked arm or hand, resin of the Shala tree [Shorea Robusta - Bot.]
➠ 3|1|71|1 ⇢ (अराल) (स्त्री) ⇒ curved, crooked, Crispus, elephant in rut, crisped or curled, bent or crooked arm or hand, resin of the Shala tree [Shorea Robusta - Bot.]
➠ 3|1|71|1 ⇢ अरालम् (अराल) (नपुं) ⇒ curved, crooked, Crispus, elephant in rut, crisped or curled, bent or crooked arm or hand, resin of the Shala tree [Shorea Robusta - Bot.]
➠ 3|1|71|1 ⇢ वृजिनः (वृजिन) (पुं) ⇒ bent, hair, false, wicked, crooked, deceitful, calamitous, disastrous, curled hair, wicked person
➠ 3|1|71|1 ⇢ (वृजिन) (स्त्री) ⇒ bent, hair, false, wicked, crooked, deceitful, calamitous, disastrous, curled hair, wicked person
➠ 3|1|71|1 ⇢ वृजिनम् (वृजिन) (नपुं) ⇒ bent, hair, false, wicked, crooked, deceitful, calamitous, disastrous, curled hair, wicked person
➠ 3|1|71|1 ⇢ जिह्मः (जिह्म) (पुं) ⇒ slow, foul, lazy, false, dulled, curved, zigzag, crooked, oblique, tortuous, slanting, squinting, deceitful, dishonest, miss the aim, morally crooked, to go irregularly, transverse. athwart, turn off from the right way
➠ 3|1|71|1 ⇢ (जिह्म) (स्त्री) ⇒ slow, foul, lazy, false, dulled, curved, zigzag, crooked, oblique, tortuous, slanting, squinting, deceitful, dishonest, miss the aim, morally crooked, to go irregularly, transverse. athwart, turn off from the right way
➠ 3|1|71|1 ⇢ जिह्मम् (जिह्म) (नपुं) ⇒ slow, foul, lazy, false, dulled, curved, zigzag, crooked, oblique, tortuous, slanting, squinting, deceitful, dishonest, miss the aim, morally crooked, to go irregularly, transverse. athwart, turn off from the right way
➠ 3|1|71|1 ⇢ ऊर्मिमत् (ऊर्मिमत्) (पुं) ⇒ wavy, ocean, curled, crooked, billowy, plaited, undulating
➠ 3|1|71|1 ⇢ ऊर्मिमत् (ऊर्मिमत्) (स्त्री) ⇒ wavy, ocean, curled, crooked, billowy, plaited, undulating
➠ 3|1|71|1 ⇢ ऊर्मिमत् (ऊर्मिमत्) (नपुं) ⇒ wavy, ocean, curled, crooked, billowy, plaited, undulating
➠ 3|1|71|1 ⇢ कुञ्चितः (कुञ्चित) (पुं)
➠ 3|1|71|1 ⇢ (कुञ्चित) (स्त्री)
➠ 3|1|71|1 ⇢ कुञ्चितम् (कुञ्चित) (नपुं)
➠ 3|1|71|1 ⇢ नतः (नत) (पुं) ⇒ deep, flat, sunk, bowed, curved, saluting, inclined, bowing to, inclining, depressed, cerebralized, hanging down, bent [curved], bent down by or turned towards
➠ 3|1|71|1 ⇢ (नत) (स्त्री) ⇒ deep, flat, sunk, bowed, curved, saluting, inclined, bowing to, inclining, depressed, cerebralized, hanging down, bent [curved], bent down by or turned towards
➠ 3|1|71|1 ⇢ नतम् (नत) (नपुं) ⇒ deep, flat, sunk, bowed, curved, saluting, inclined, bowing to, inclining, depressed, cerebralized, hanging down, bent [curved], bent down by or turned towards
➠ 3|1|71|2 ⇢ आविद्धः (आविद्ध) (पुं) ⇒ sent, cast, swung, stupid, thrown, whirled, crooked, wounded, foolish, pierced, fallacious, disappointed
➠ 3|1|71|2 ⇢ (आविद्ध) (स्त्री) ⇒ sent, cast, swung, stupid, thrown, whirled, crooked, wounded, foolish, pierced, fallacious, disappointed
➠ 3|1|71|2 ⇢ आविद्धम् (आविद्ध) (नपुं) ⇒ sent, cast, swung, stupid, thrown, whirled, crooked, wounded, foolish, pierced, fallacious, disappointed
➠ 3|1|71|2 ⇢ कुटिलः (कुटिल) (पुं) ⇒ bent, round, curved, zigzag, curled, crooked, crisped, perverse, dishonest, fraudulent, of a river, running in curved lines, name of the river sarasvatI, he-goat with particular marks
➠ 3|1|71|2 ⇢ (कुटिल) (स्त्री) ⇒ bent, round, curved, zigzag, curled, crooked, crisped, perverse, dishonest, fraudulent, of a river, running in curved lines, name of the river sarasvatI, he-goat with particular marks
➠ 3|1|71|2 ⇢ कुटिलम् (कुटिल) (नपुं) ⇒ bent, round, curved, zigzag, curled, crooked, crisped, perverse, dishonest, fraudulent, of a river, running in curved lines, name of the river sarasvatI, he-goat with particular marks
➠ 3|1|71|2 ⇢ भुग्नः (भुग्न) (पुं) ⇒ bent, cowed, curved, crooked, furrowed, distorted, bent down, forced aside, disheartened, au before non-labial vowels
➠ 3|1|71|2 ⇢ (भुग्न) (स्त्री) ⇒ bent, cowed, curved, crooked, furrowed, distorted, bent down, forced aside, disheartened, au before non-labial vowels
➠ 3|1|71|2 ⇢ भुग्नम् (भुग्न) (नपुं) ⇒ bent, cowed, curved, crooked, furrowed, distorted, bent down, forced aside, disheartened, au before non-labial vowels
➠ 3|1|71|2 ⇢ वेल्लितः (वेल्लित) (पुं) ⇒ bent, shaken, curved, crooked, entwined, trembling
➠ 3|1|71|2 ⇢ (वेल्लित) (स्त्री) ⇒ bent, shaken, curved, crooked, entwined, trembling
➠ 3|1|71|2 ⇢ वेल्लितम् (वेल्लित) (नपुं) ⇒ bent, shaken, curved, crooked, entwined, trembling
➠ 3|1|71|2 ⇢ वक्रः (वक्र) (पुं) ⇒ wry, nose, turn, long, bent, cruel, twist, curve, zigzag, curled, curved, twisted, crooked, evasive, cunning, hostile, oblique, tortuous, malignant, dishonest, ambiguous, fraudulent, circuitous, planet Mars, inauspicious, planet Saturn, curly [as hair], particular drug, retrograde [planets], crooked in disposition, having an apparently backward motion, particular variation in the course of Mercury
➠ 3|1|71|2 ⇢ (वक्र) (स्त्री) ⇒ wry, nose, turn, long, bent, cruel, twist, curve, zigzag, curled, curved, twisted, crooked, evasive, cunning, hostile, oblique, tortuous, malignant, dishonest, ambiguous, fraudulent, circuitous, planet Mars, inauspicious, planet Saturn, curly [as hair], particular drug, retrograde [planets], crooked in disposition, having an apparently backward motion, particular variation in the course of Mercury
➠ 3|1|71|2 ⇢ वक्रम् (वक्र) (नपुं) ⇒ wry, nose, turn, long, bent, cruel, twist, curve, zigzag, curled, curved, twisted, crooked, evasive, cunning, hostile, oblique, tortuous, malignant, dishonest, ambiguous, fraudulent, circuitous, planet Mars, inauspicious, planet Saturn, curly [as hair], particular drug, retrograde [planets], crooked in disposition, having an apparently backward motion, particular variation in the course of Mercury
➠ 3|1|91|1 ⇢ रुग्णः (रुग्ण) (पुं) ⇒ ill, sick, bent, broken, infirm, checked, injured, diseased, shattered
➠ 3|1|91|1 ⇢ (रुग्ण) (स्त्री) ⇒ ill, sick, bent, broken, infirm, checked, injured, diseased, shattered
➠ 3|1|91|1 ⇢ रुग्णम् (रुग्ण) (नपुं) ⇒ ill, sick, bent, broken, infirm, checked, injured, diseased, shattered
➠ 3|1|91|1 ⇢ भुग्नः (भुग्न) (पुं) ⇒ bent, cowed, curved, crooked, furrowed, distorted, bent down, forced aside, disheartened, au before non-labial vowels
➠ 3|1|91|1 ⇢ (भुग्न) (स्त्री) ⇒ bent, cowed, curved, crooked, furrowed, distorted, bent down, forced aside, disheartened, au before non-labial vowels
➠ 3|1|91|1 ⇢ भुग्नम् (भुग्न) (नपुं) ⇒ bent, cowed, curved, crooked, furrowed, distorted, bent down, forced aside, disheartened, au before non-labial vowels
Related word(s):
जातिः ➡ द्रव्यम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
वक्रं,
क्ली,
 (वङ्कते इति । षकि कौटिल्ये + रन् ।पृषोदरादित्वात् न लोपः । यद्बा, वञ्चतीति ।वञ्चु गतौ + “स्फायितञ्चिवञ्चीति ।” उणा०२ । १३ । इति रक् । न्यङ्क्रादित्वात् कुत्वम् ।)नदीवङ्कः । तत्पर्य्यायः । पुटभेदः २ । इत्य-मरः ॥
वङ्कः ३ । इति भरतः ॥
(तगर-पादिकम् । तत्पर्य्यायो यथा, --“कालानुशारिवा वक्रं तगरं कुटिलं शठम् ।महोरगं नतं जिह्मं दीनं तगरपादिकम् ॥
”इति वैद्यकरत्नमालायाम् ॥
तथास्य विषयः ।“शताह्वै रण्डमूलोग्रा वक्रव्याघ्रीफलैः शृतम् ।तैलं नस्य मरुत्श्लेष्मतिमिरोर्द्ध्वगदापहम् ॥
”इति शताह्वाद्यं तैलम् ।इति चक्रपाणिसंग्रहे शिरोरोगाधिकारे ॥
)
वक्रः,
पुं,
 (वञ्चतीति । वञ्च गतौ + “स्फायितञ्चि-वञ्चीति ।” उणा० २ । १३ । इति रक् ।न्यङ्क्रादित्वात् कुत्वम् ।) शनैश्चरः । इतिमेदिनी । रे, ६५ ॥
मङ्गलग्रहः । इति हेम-चन्द्रः । २ । ३० ॥
रुद्रः । त्रिपुरासुरः । इतिधरणिः ॥
पर्पटः । इति राजनिर्घण्टः ॥
वक्र-गतिविशिष्टग्रहः । स तु यस्य ग्रहस्याश्रि-तात् रव्यधिष्ठितराशीयत्रिंशांशान्तर्गतादंशात्पञ्चमषष्ठांशे रविस्तिष्ठति । यथा, --“वक्राः स्युः पञ्चषष्ठेऽर्के त्वतिवक्रा नगाष्टगे ।नवसे दशमे भानौ जायते सहजा गतिः ॥
द्वादशैकादशे सूर्य्ये लभन्ते शीघ्रतां पुनः ।रविस्थित्यंशकस्त्रिंशावधेः संख्यात्र कल्प्यते ॥
न तु राश्यन्तरस्पर्शात् द्वितीयादिनिरूपणम् ।राहुकेतू सदा वक्रौ शीघ्रगौ चन्द्रभास्करौ ॥
”इति ज्योतिस्तत्त्वम् ॥
(करूषदेशीयनृपतिभेदः । यथा, महाभारते ।२ । १४ । ११ ।“तमेव च महाराज ! शिष्यवत् समुपस्थितः ।वक्रः करूषाधिपतिर्म्मायायोधी महाबलः ॥
”)
वक्रः त्रि, (वङ्कते इति । वकि कौटिल्ये + रन् ।पृषोदरादित्वात् न लोपः । यद्वा, वञ्चि + रक् ।)अनृजुः । वाँका इति भाषा । तत्पर्य्यायः ।अरालम् २ वृजिनम् ३ जिह्मम् ४ ऊर्म्मि-मत् ५ कुञ्चितम् ६ नतम् ७ आविद्धम् ८ कुटि-लम् ९ भुग्नम् १० वेल्लितम् ११ । इत्यमरः ।३ । १ । ७१ ॥
वङ्कुरम् १२ वेङ्कु १३ विनतम् १४ उन्दु-रम् १५ । इति शब्दरत्नावली ॥
अवनतः १६आनतः १७ भङ्गुरः १८ । इति जटाधरः ॥
* ॥
(यथा, महाभारते । ३ । १३२ । १२ ।“स वै तथा वक्र एवाभ्यजाय-दष्टावक्रः प्रथितो वै महर्षिः ॥
”)वक्राणि यथा । अलकः १ भालः २ भ्रूः ३नखचिह्रम् ४ अङ्कुशः ५ कुञ्चिका ६ भग्नकङ्क-णम् ७ बालेन्दुः ८ दात्रम् ९ कुद्दालः १०चन्द्रकः ११ शुकास्यम् १२ पलाशपुष्पम् १३विद्युत् १४ कटाक्षः १५ शक्रधनुः १६ फणा १७प्रबोधः १८ करः १९ हस्तिदन्तः २० शूकर-दन्तः २१ सिंहनखादिः २२ । इति कविकल्प-लता ॥
क्रूरः । इति मेदिनी । रे, ६५ ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
वक्र
न०
 वकि--रन् पृषो० नलोपः । १ नदीवङ्के अमरः२ शनैश्चरे
पु०
 मेदि० ३ मङ्गलग्रहे
पु०
 हेम० ४ रुद्रे ५ त्रि-पुरासुरे
पु०
 धरणिः ६ पर्वटे कुटिलगतौ च स्त्री । ८ तद्वतित्रि० । ग्रहाणां वक्रगतिकारणं खगगतिशब्दे उक्तम् ।सामान्यतः ज्यो० त० उक्तं यथा “वक्राः स्युः पञ्चषष्ठेऽर्के अतिवक्रा नगाष्टगे । नवमे दशमे चैव जायतेसहजा गतिः । द्वादशैकादशे सूर्य्ये भजन्ते शीघ्रतांपुनः । रविस्थित्यंशकत्रिंशावधेः संख्यात्र कल्प्यते ।न तु राश्यन्तरस्पर्शात् पञ्चमादिनिरूपणम् । राहुकेतूसदा वक्रौ” ।
Capeller
German
वक्र॑ krumm, schief, unredlich, falsch,
hinterlistig. Abstr. वक्रता
f.
 ,
°त्व
n.
Burnouf
French
वक्र वक्र a. (वङ्क्
sfx. र) courbé
courbe
au
fig. tortueux, trompeur, malfaisant. -- S.
m.
 surn. de Rudra, de Śiva,
de Tripura
les planètes Mars et Saturne. -- S.
n.
 détour d'un
ruisseau, d'une rivière
lith. wingis.
वक्रखङ्ग
m.
 sabre.
वक्रग्रीव
m.
 chameau.
वक्रचञ्चु a. qui a le bec recourbé. -- S.
m.
 perroquet.
वक्रतुण्ड
m.
 perroquet.
Gaṇeśa.
वक्रदंष्ट्र
m.
 porc.
वक्रनक्र
m.
 m à
m.
 homme au nez crochu, c-à-d. vil et
dépravé.
Perroquet.
वक्रनासिक
m.
 chouette, hibou.
वक्रपुच्छ
m.
 chien.
वक्रपुष्प cf. वकपुष्प।
वक्रबालधि
m.
 chien.
वक्रभणित
n.
 paroles équivoques, langage évasif.
वक्रवक्त्र
m.
 porc.
वक्राङ्ग
m.
 (अङ्ग) oie
oie rougeâtre.
वक्रि a. (sfx. इ) qui tient des paroles évasives et
trompeuses, un langage tortueux.
वक्रोक्ति
f.
 (उक्ति de वच्) paroles équivoques.
वक्रोष्ठिका
f.
 (ओष्ठ) sorte de sourire où l'on
fait la moue en arrondissant les lèvres.
Stchoupak
French
वक्र-
a. courbe, tors, tortueux
bouclé, frisé
ambigu, équivoque,
déloyal, faux
qui
se meut à rebours, maléfique (astre)
m.
n.
de la planète Mars, de Saturne
de Śiva
d'un démon
nt. mouvement à
rebours (des astres)
courbe d'un fleuve, méandres
-ता-
f.
 fait d'être
courbe, etc.
-त्व- nt. id.
fausseté, ambiguïté
-ई-कृ- courber,
tordre, faire dévier
-ई-भू- devenir tortueux, courbe, etc.
°गति- a. à la marche oblique (planète).
°चञ्चु- °तुण्ड- (au bec recourbé)
m.
 perroquet.
°दृष्टि- a. qui regarde de travers, qui louche
envieux.
°धी- a. à la conduite déloyale.
°नास- a. au nez tordu, au bec recourbé
m.
n.
 d'un ministre du roi des
hiboux
-इक- a. id.
m.
 hibou.
°पाद- a. aux pieds tors, aux jambes torses.
°पुर- nt.
n.
 d'une ville.
°प्लुत- a. v. bondissant en zigzags.
°बुद्धि- °मति- a. à l'esprit tortueux, faux, hypocrite.
°भाव-
m.
 fait d'être tordu, etc.
ruse, astuce.
°वाक्य- a. dont les paroles sont ambiguës.
वक्राङ्ग- -ई- a. qui a un membre tordu.
वक्रेतर- a. qui n'est pas courbe
non bouclé.
वक्रोक्ति-
f.
 parole ambiguë, calembour, insinuation
(rhét.) figure
fondée sur l'équivoque.