| YouTube Channel

लोष्ट (loSTa)

 
शब्दसागरः
English
लोष्ट mn. (-ष्टः-ष्टं) A lump of earth.
n.
(-ष्टं) Rust of iron or iron
filings.
E.
लोष्ट् to heap,
aff.
अच्
or लू to cut, Unādi
aff.
क्त, with
change of the radical vowel, सुट् aug.
also with कन् added लोष्टक
Capeller Eng
English
लोष्ट॑
m.
n.
clod of earth.
Yates
English
लोष्ट (ष्ट
-ष्टं) 1.
m.
n.
A clod of earth.
n.
The rust or filings of iron.
Spoken Sanskrit
English
लोष्ट loSTa
n.
lump
लोष्ट loSTa
m.
n.
lump of earth or clay
लोष्ट loSTa
m.
n.
clod
लोष्ट loSTa
m.
n.
particular object serving as a mark
लोष्ट loSTa
n.
rust of iron
Wilson
English
लोष्ट r. 1st cl. (लोष्टते) To heap, to assemble, to collect or gather
into a heap.
लोष्ट
mn. (-ष्टः-ष्टं) A clod, a lump of earth.
n.
(-ष्टं) Rust of
iron or iron filings.
E.
लोष्ट to heap,
aff.
अच्
or लू to cut, Uṇādi
aff.
क्त, with
change of the radical vowel, and सुट् augment
also with कन् added
लोष्टक.
Apte
English
लोष्टः [lōṣṭḥ] ष्टम् [ṣṭam], ष्टम् [लुष्-तन्
Uṇ.*
3.93] A clod, a lump of earth
परद्रव्येषु लोष्टवत् यः पश्यति पश्यति
समलोष्टकाञ्चनः
R.*
8.21
लोष्टघातं हतः
Mu.*
2. -ष्टम् Rust of iron.
Comp.
-गुटिका a pellet of clay. -घातः a blow with clod. -घ्नः, -भेदनः, -नम् an instrument for breaking clods, a harrow.
Apte 1890
English
लोष्टः,
ष्टं A cold, a lump of earth
परद्रव्येषु लोष्टवत् यः पश्यति पश्यति
समलोष्टकांचनः R. 8. 21
लोष्टघातं हतः Mu. 2.
ष्टं Rust of iron.
Comp.
घ्नः,
भेदनः
नं an instrument for breaking clods, a harrow.
Monier Williams Cologne
English
लोष्ट॑ mn. (prob. connected with 1. रुज्
said to be
fr.
1. लू,
Uṇ.
iii, 92) a lump of earth or clay, clod,
TS.
&c.
&c.
a partic. object serving as a mark,
VarBṛS.
, Sch.
लोष्ट॑
n.
rust of iron,
L.
लोष्ट॑
m.
N.
of a man,
Rājat.
Monier Williams 1872
English
लोष्ट, अस्, अम्, m. n. (according to Uṇādī-s. III.
92. fr. rt. 1. लू), a lump of earth or clay, clod [cf.
लोग]
a particular object serving as a mark
(अस्),
m. a proper N.
(अम्), n. rust of iron, iron filings.
—लोष्ट-घ्न, अस्, m. an agricultural implement
for breaking clods, a harrow.
—लोष्ट-धर, अस्,
m. a proper N.
—लोष्ट-भेदन, अस्, अम्, m. n.
‘a clod-crusher, harrow.
—लोष्ट-मय, अस्, ई, अम्,
made of clay or earth, earthen.
—लोष्ट-मर्दिन्,
ई, इनी, इ, crushing or breaking clods.
—१। लोष्ट-वत्,
आन्, अती, अत्, containing clods, mixed with lumps or
particles of earth.
—२। लोष्ट-वत्, ind. like a clod,
as a lump of earth.
—लोष्टाक्ष (°ट-अक्°), अस्, m.
a proper N.
[cf. लोगाक्ष।]
Macdonell
English
लोष्ट loṣ-ṭá,
m.
n.
[√ ruj] lump of earth, 🞄clod
m.
N.: -ka,
m.
clod
-guṭikā,
f.
pellet 🞄of clay
-ghāta,
m.
blow with a clod: 🞄-m, abs. with han, kill with clods = stone to 🞄death
-dhara,
m.
N.
-maya,
a.
made of 🞄clay
-vat, ad. like a clod, as on a lump of 🞄clay.
Benfey
English
लोष्ट लोष्ट (for लोष्ट्र, q. v.),
I.
m.
and
n.
A clod, a lump of earth,
Utt. Rāmac. 117, 3
Man. 11, 263
4, 49
(potsherd?).
II.
n.
Rust of iron.
Hindi
Hindi
मिट्टी
Apte Hindi
Hindi
लोष्टः
पुं*
- लुष्+तन्
"ढेला, मिट्टी का लौंदा"
लोष्टम्
नपुं*
- -
"ढेला, मिट्टी का लौंदा"
लोष्टम्
नपुं*
- -
"लोहे का मोर्चा, जंग"
L R Vaidya
English
lozwa {% (I) m.n. %} A clod, a lump of earth, समलोष्टकांचनः R.viii.21.
lozwa {% (II) n. %} Rust of iron.
Bopp
Latin
लोष्ट m. n. (v. लोष्ट्) gleba.
Lanman
English
loṣṭá, m. n. clod (of earth). [√ruj, cf.
222^4: for mg, see under mṛ́d.]
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
लोष्टे लोष्टुर्दलिर्लेष्टुर्वल्मीकः कृमिपर्वतः ९७०
वम्रीकूटं वामलूरो नाकुः शक्रशिरश्च सः
-wordlist-
लोष्ट (पुंक्ली), लोष्टु (पुं), दलि (स्त्री), लेष्टु (पुं), वल्मीक (पुं), कृमिपर्वत (पुं), वम्रीकूट (पुं), वामलुर (पुं), नाकु (पुं), शक्रशिरस् (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
लोष्टक
लोष्टक, लोष्ट
कथितो लोष्टको लोष्टः कोटीशं लोष्टभेदनम्
verse 2.1.1.576
page 0065
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
लोष्ट, संहतौ इति कविकल्पद्रुमः
(भ्वा०-आत्म०-सक०-सेट् ।) ङ, लोष्टते धान्यं लोकः ।इति दुर्गादासः
लोष्टं,
क्ली,
(लोष्टते इति लोष्ट + अच् ।)लौहमलम् इति राजनिर्घण्टः
लेष्टुः ।इत्यमरः
लोष्टः, पुं
क्ली,
(लोष्ट्यते इति लोष्ट + घञ् ।यद्वा, लूयते इति लू + “लोष्टपलितौ ।”उणा० ९२ इति क्तप्रत्ययेन निपातितः ।)मृत्तिकाखण्डम् डेला इति भाषा तत्-पर्य्यायः लोष्टुः इति शब्दरत्नावली अम-रश्च
लोष्टुः दलिः इति हेमचन्द्रः
(यथा, वेतालपञ्चविंशत्याम् ।“अहौ वा हारे वा बलवति रिपौ वासुहृदि वामणौ वा लोष्टे वा कुसुमशयने वा दृषदि वा ।तृणे वा स्त्रैणे वा मम समदृशो यान्तु दिवसाःक्वचित्पुण्येऽरण्ये शिव शिव शिवेति प्रलपतः
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
लोष्ट संहतौ राशीकरणे
भ्वा०
आ०
सक०
सेट् लोष्टति अलोष्टिष्ट
लोष्ट पुंन० लोष्ट--अच् मृत्पिण्डे (ढेला) अमर लौह-मले राजनि०
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“लोष्ट संघाते”@} 2 लोष्टकः-ष्टिका, लोष्टकः-ष्टिका, लुलोष्टिषकः-षिका, लोलोष्टकः-ष्टिका
लोष्टिता-त्री, लोष्टयिता-त्री, लुलोष्टिषिता-त्री, लोलोष्टिता-त्री
इत्यादीनि रूपाणि सर्वाण्यपि भौवादिकगोष्टतिवत् 3 ज्ञेयानि।
लोष्टः = मृत्पिण्डः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१५२६)
02
=>
(१-भ्वादिः-२५८। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
(४३४)
Capeller
German
लोष्ट॑
m.
n.
Erdklumpen
लोष्टवत् Adv.
Burnouf
French
लोष्ट लोष्ट
m.
n.
motte de terre. -- N. rouille, scories.
लोष्टघ्न
m.
(हन्) herse (?).
लोष्टभेदन
m.
(भिद्) herse.
लोष्टु
m.
motte de terre.
Stchoupak
French
लोष्ट-
m.
nt. boule de terre, glèbe
-कअन्-
m.
id.
-मय-
-ई- a. fait de terre
-वत् comme un morceau de glèbe.
°गुटिका-
f.
pelletée de terre.
°घातम्- abs. à coups de blocs de terre.