| YouTube Channel

लोभयिता-त्री (lobhayitA-trI)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“लुभ गार्ध्ये”@} 2 ‘भूवादेरवृत्कृतत्वात् लोभते इति भवति इति आत्रेयः’ इति मा।
धा।
वृत्ति- रिहानुसन्धेया।
‘गार्ध्यम् = आकाङ्क्षा’ इति तत्र वृत्तिः।
‘गार्ध्ये लुभ्यति मोहार्थे तुदादेर्लुभतीति शे।’ 3 इति देवः।
4 लोभकः-भिका, लोभकः-भिका, 5 लुलुभिषकः-लुलोभिषकः-षिका, लोलुभकः-भिका
6 लोभिता-लोब्धा-ब्ध्री, लोभयिता-त्री, लुलुभिषिता-लुलोभिषिता-त्री, लोलुभिता-त्री
लुभ्यन्-न्ती, लोभयन्-न्ती, लुलुभिषन्-लुलोभिषन्-न्ती
इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि दैवादिककुप्यतिवत् 7 ज्ञेयानि।
निष्ठायाम्- 8 लुब्धम्-लुब्धः-लुब्धवान्
क्त्वायां- 9 लुभित्वा-लोभित्वा-लुब्ध्वा, इति अस्य धातोः विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१५१४)
02
=>
(४-दिवादिः-१२३८। सक। सेट्। पर।)
03
=>
(श्लो। १४१)
04
=>
[पृष्ठम्११७५+ २५]
05
=>
[[१। ‘रलो व्युपधात्--’ (१-२-२६) इति सेटः क्त्वासनोः कित्त्वविकल्पः। तेन सन्नन्ते सर्वत्र क्त्वाप्रत्ययेऽपि रूपद्वयं बोध्यम्।]]
06
=>
[[२। तृचि ‘तीषसहलुभ--’ (७-२-४८) इति तादेरार्धधातुकस्य इड्विकल्पनात् रूपद्वय- मिति ज्ञेयम्।]]
07
=>
(२२४)
08
=>
[[३। ‘यस्य विभाषा’ (७-२-१५) इति निष्ठायामिण्निषेधः। तेन एकमेव रूपम्।]]
09
=>
[[४। क्त्वायाम् ‘रलो व्युपधात् --’ (१-२-२६) इति कित्त्वविकल्पः। ‘तीषसहलुभ--’ (७-२-४८) इत्यादिना इड्विकल्पः। तेन रूपत्रयमिति ज्ञेयम्।]]
1 {@“लुभ विमोहने”@} 2 ‘विमोहनम् = व्याकुलीकरणम्’ इति क्षीरस्वामी।
‘गार्ध्ये लुभ्यति मोहार्थे तुदादेर्लुभतीति शे।’ 3 इति देवः।
लोभकः-भिका, लोभकः-भिका, लुलुभिषकः-लुलोभिषकः-षिका, लोलुभकः-भिका
लोभिता-त्री, लोब्धा-ध्री, लोभयिता-त्री, लुलुभिषिता-लुलोभिषिता-त्री, लोलुभिता-त्री
इत्यादीनि रूपाणि सर्वाण्यपि दैवादिककुप्यतिवत् 4 ऊह्यानि।
निष्ठायाम्- 5 विलुभितः 6 विलुभिताः केशाः], शतरि-लुभन्, क्त्वायां 7 लुभित्वा-लोभित्वा, इमानि रूपाणि अस्य धातोः विशेषः।
8 लोभनीयम्।
9
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१५१५)
02
=>
(६-तुदादिः-१३०५। सक। सेट्। पर।)
03
=>
(श्लो। १४१)
04
=>
(२२४)
05
=>
[[आ। ‘दधत् विलुभितं वातैः केसरं वह्निपिङ्गलम्।।’ भ। का। ९-४०।]]
06
=>
[ [[५। ‘लुभो विमोहने’ (७-२-५४) इति निष्ठायामिडागमो भवति। विलुभिताः = केशाः। विलुभितः = सीमन्तः। अन्यत्र लुब्धो वृषलः, शीतेन पीडित इत्यर्थः।]]
07
=>
[[B। ‘लुभो विमोहने’ त्विट् स्यात् वा कित्त्वं रल इत्यपि। लोभित्वा वा लुभित्वा वा केशान्नृत्यति (?) बालिका।।’ इति प्र। सर्वस्वम्।]]
08
=>
[[C। ‘दिग्व्यापिनीर्लोचनलोभनीयाः मृजान्वयाः स्नेहमिव स्रवन्तीः।’ भ। का। २-१३।]]
09
=>
[पृष्ठम्११७६+ २९]