लेहः (lehaH)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Apte

English

लेहः [lēhḥ],  [लिह्-घञ्]

Licking,  sipper
 as in मधुनो लेहः Bk.*
  6.82.

Tasting.

A lambative,  an electuary.

Food.

One of the ten ways in which an eclipse occurs
 Bṛi. S. -ही A disease of the tips of the ears.

Apte 1890

English

 लेहः [लिह्-घञ्] 1 Licking,  sipper
 as in मधुनो लेहः Bk. 6. 82. 
2 Tasting. 
3 A lambative,  an electuary. 
4 Food. 
5 One of the ways in which an eclipse occurs. 
ही A disease of the tips of the ears. 

Apte Hindi

Hindi

लेहः
पुं*
  - लिह्+घञ्
"चाटना,  आचमन,  जैसा कि "

लेहः
पुं*
  - लिह्+घञ्
चखना

लेहः
पुं*
  - लिह्+घञ्
"चाट,  चटनी"

लेहः
पुं*
  - लिह्+घञ्
भोज्य पदार्थ

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  भक्षणम्,  न्यागः,  खदनम्,  खादनम्,  अशनम्,  निघसः,  वल्भनम्,  अभ्यवहारः,  दग्धिः,  जक्षणम्,  लेहः,  प्रत्यवसानम्,  घसिः,  आहारः,  प्सानम्,  अवष्वाणम्,  विष्वाणम्,  भोजनम्,  जेमनम्,  अदनम्
noun
 
द्रवेतरद्रव्यगलाधःकरणम्।
 "शणशाकम् वृथामांसम् करणे मथितं दधि तर्ज्जन्या दन्तधावश्च सद्यो गोमांसभक्षणम्"[श क]"

Synonyms:
  लेहः
noun
 
ग्रहणस्य दशमार्गेषु एकः ।
 "लेहस्य उल्लेखः बृहत्संहितायां वर्तते"

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 लेहः,  पुं,
   (लेहनमिति । लिह् + घञ् ।)आहारः । भक्षणम् । इति हेमचन्द्रः ॥
 तत्-पर्य्यायः । स्वादनम् २ रसनम् ३ स्वदनम् ४स्वदिः ५ । इति राजनिर्घण्टः ॥
 (यथा,  बृहत्-संहितायाम् । ५ । ४३ ।“सव्यापसव्यलेहग्रसननिरोधावमर्द्दनारोहाः ।आघ्रातं मध्यतमस्तमोऽन्य इति ते दशग्रासाः ॥
”कर्म्मणि घञ् । रसः । यथा,  सुश्रुते । १ । ४४ ।“पचेल्लेहं सिता क्षौद्रं पलार्द्धकुडवान्वितम् ॥
”लेढीति । लिह् + पचाद्यच् । लेहनकर्त्तरि,  त्रि ।यथा,  भट्टिः । ६ । ८२ ।“दह्येऽहं मधुनो लेहैर्द्दावैरुग्रैर्यथा गिरिः ॥
”अवलेहः । तत्पर्य्यायो यथा,  --“क्वाथस्य स्यात् पुनः पाकात् घनत्वं सारस-क्रिया ।सोऽवलेहश्च लेहः स्यात्तन्मात्रा स्यात् पलो-न्मिता ॥
सिता चतुर्गुणा कार्य्या चूर्णाच्च द्विगुणो गुडः ।द्रवं चतुर्गुणं दद्यादिति सर्व्वत्र निश्चयः ॥
”इति मध्यखण्डेऽष्टमेऽध्याये शार्ङ्गधरेणोक्तम् ॥
”)

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“लिह आस्वादने”@} 2 लेहकः-हिका,  लेहकः-हिका,  3 लिलिक्षकः-क्षिका,  लेलिहकः-हिका
   4 लेढा-ढ्री,  लेहयिता-त्री,  लिलिक्षिता-त्री,  लेलिहिता-त्री
   लिहन्-ती,  लेहयन्-न्ती,  लिलिक्षन्-न्ती
   -- लेक्ष्यन्-न्ती-ती,  लेहयिष्यन्-न्ती-ती,  लिलिक्षिष्यन्-न्ती-ती
   -- लिहानः,  लेहयमानः,  लिलिक्षमाणः,  लेलिह्यमानः
   लेक्ष्यमाणः,  लेहयिष्यमाणः,  लिलिक्षिष्यमाणः,  लेलिहिष्यमाणः
   लिट्-लिड्-लिहौ-लिहः
   -- -- -- 5 लीढम्-ढः-ढवान्,  लेहितः-तम्,  लिलिक्षितः,  लेलिहितः-तवान्
   6 लेहः,  7 लेहनः,  8 मधुलेही,  9 10 वहंलिहः-अब्भ्रंलिहः,  11 लेलिहानः,  लेहः,  लिलिक्षुः,  लेलिहः
   लेढव्यम्,  लेहयितव्यम्,  लिलिक्षितव्यम्,  लेलिहितव्यम्
   लेहनीयम्,  लेहनीयम्,  लिलिक्षणीयम्,  लेलिहनीयम्
   लेह्यम्,  लेह्यम्,  लिलिक्षिष्यम्,  लेलिह्यम्
   ईषल्लेहः-दुर्लेहः-सुलेहः
   -- -- -- लिह्यमानः,  लेह्यमानः,  लिलिक्षिष्यमाणः,  लेलिह्यमानः
   लेहः,  मधुलेहः,  लेहः,  लिलिक्षः,  लेलिहः
   लेढुम्,  लेहयितुम्,  लिलिक्षितुम्,  लेलिहितुम्
   लीढिः,  लेहना,  लिलिक्षा,  लेलिहा
   लेहनम्,  लेहनम्,  लिलिक्षणम्,  लेलिहनम्
   लीढ्वा,  लेहयित्वा,  लिलिक्षित्वा,  लेलिहित्वा
   संलिह्य,  संलेह्य,  संलिलिक्ष्य,  संलेलिह्य
   लेहम् २,  लीढ्वा २,  लेहम् २,  लेहयित्वा २,  लिलिक्षम् २,  लिलिक्षित्वा २,  लेलिहम् २
   लेलिहित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१४९१)
 02 =>
  (२-अदादिः-१०१६। सक। अनि। उभ।)
 03 =>
  [[१। सन्नन्ते ‘हलन्ताच्च’ (१-२-१०) इति सनः कित्त्वात् न गुणः। धातुहकारस्य ‘हो ढः’ (८-२-३१) इति ढत्वे,  ‘षढोः कः सि’ (८-२-४१) इति तस्य ककारे ‘इण्कोः’ (८-३-५७) ‘आदेशप्रत्यययोः’ (८-३-५९) इति प्रत्ययसकारस्य षकारे च रूपम्। एवमुपर्यपि यथासम्भवं ज्ञेयम्।]]
 04 =>
  [[२। धातुहकारस्य ढत्वे,  ‘झषस्तथोः--’ (८-२-४०) इति धत्वे,  ‘ष्टुना ष्टुः’ (८-४-४१) इति ष्टुत्वेन धकारस्य ढकारे,  ‘ढो ढे लोपः’ (८-३-११) इति धातुस्थढकारस्य लोपे रूपमेवम्। एवमेव तुमुनादिषु प्रक्रिया ज्ञेया।]]
 05 =>
  [[३। अत्रापि ढत्वधत्वष्टुत्वढलोपाः। प्रत्ययस्य कित्त्वान्न प्रकृतेर्गुणः।]]
 06 =>
  [[४। इगुपधलक्षणकप्रत्ययस्यापवादे ‘श्याद्व्यध--’ (३-१-१४१) इति णप्रत्यये गुणे च रूपमेवम्।]]
 07 =>
  [[५। बाहुलकान्नन्द्यादित्वेन कर्तरि ल्युप्रत्ययेऽनादेशे च रूपमेवम्।]]
 08 =>
  [[६। मधु लेढीति मधुलेही। ‘सुप्यजातौ--’ (३-२-७८) इति णिनिः।]]
 09 =>
  [पृष्ठम्११६४+ २४]
 10 =>
  [[१। वहं = स्कन्धं लेढीति वहंलिहः = वत्सः। अब्भ्रं लेढीति अब्भ्रंलिहः = वायुः सौधो वा। ‘वहाब्भ्रे लिहः’ (३-२-३२) इति खश्। ‘कर्तरि शप्’ (३-१-६८) इति शप्। तस्य ‘अदिप्रभृतिभ्यः--’ (२-४-७२) इति लुक्। खित्त्वात् ‘अरुर्द्विषदजन्तस्य--’ (६-३-६७) इति पूर्वपदस्य मुमागमः। प्रत्ययस्य शित्त्वेन सार्वधातुकत्वम्
\n\n  तेन ‘सार्वधातुकमपित्’ (१-२-४) इति ङिद्वद्भावान्न गुणः।]]
 11 =>
  [[२। यङन्तात् चानश्प्रत्यये रूपमेवम्। अन्यथा लेलिह्यमान इत्येव शानचि भवेत्।]]

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.