| YouTube Channel

लेलिहा (lelihA)

 
Monier Williams Cologne
English
लेलिहा
f.
 a partic. Mudrā or position of the fingers,
L.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
लेलिहा स्त्री सर्वदेवजीवन्यासाङ्गे मुद्राभेदे तल्लक्षणं यथातर्जनीमध्यमाऽनामाः समं कुर्य्यादधोमुखीः । अना-मायां क्षिपेत् वृद्धामृज्वीं कृत्वा कनिष्ठिकाम् । लेलिहानाम मुद्रेयं जीवन्यासे प्रकीर्त्तिता” तन्त्रसा० ।
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“लिह आस्वादने”@} 2 लेहकः-हिका, लेहकः-हिका, 3 लिलिक्षकः-क्षिका, लेलिहकः-हिका
4 लेढा-ढ्री, लेहयिता-त्री, लिलिक्षिता-त्री, लेलिहिता-त्री
लिहन्-ती, लेहयन्-न्ती, लिलिक्षन्-न्ती
-- लेक्ष्यन्-न्ती-ती, लेहयिष्यन्-न्ती-ती, लिलिक्षिष्यन्-न्ती-ती
-- लिहानः, लेहयमानः, लिलिक्षमाणः, लेलिह्यमानः
लेक्ष्यमाणः, लेहयिष्यमाणः, लिलिक्षिष्यमाणः, लेलिहिष्यमाणः
लिट्-लिड्-लिहौ-लिहः
-- -- -- 5 लीढम्-ढः-ढवान्, लेहितः-तम्, लिलिक्षितः, लेलिहितः-तवान्
6 लेहः, 7 लेहनः, 8 मधुलेही, 9 10 वहंलिहः-अब्भ्रंलिहः, 11 लेलिहानः, लेहः, लिलिक्षुः, लेलिहः
लेढव्यम्, लेहयितव्यम्, लिलिक्षितव्यम्, लेलिहितव्यम्
लेहनीयम्, लेहनीयम्, लिलिक्षणीयम्, लेलिहनीयम्
लेह्यम्, लेह्यम्, लिलिक्षिष्यम्, लेलिह्यम्
ईषल्लेहः-दुर्लेहः-सुलेहः
-- -- -- लिह्यमानः, लेह्यमानः, लिलिक्षिष्यमाणः, लेलिह्यमानः
लेहः, मधुलेहः, लेहः, लिलिक्षः, लेलिहः
लेढुम्, लेहयितुम्, लिलिक्षितुम्, लेलिहितुम्
लीढिः, लेहना, लिलिक्षा, लेलिहा
लेहनम्, लेहनम्, लिलिक्षणम्, लेलिहनम्
लीढ्वा, लेहयित्वा, लिलिक्षित्वा, लेलिहित्वा
संलिह्य, संलेह्य, संलिलिक्ष्य, संलेलिह्य
लेहम् २, लीढ्वा २, लेहम् २, लेहयित्वा २, लिलिक्षम् २, लिलिक्षित्वा २, लेलिहम् २
लेलिहित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१४९१)
02
=>
 (२-अदादिः-१०१६। सक। अनि। उभ।)
03
=>
 [[१। सन्नन्ते ‘हलन्ताच्च’ (१-२-१०) इति सनः कित्त्वात् न गुणः। धातुहकारस्य ‘हो ढः’ (८-२-३१) इति ढत्वे, ‘षढोः कः सि’ (८-२-४१) इति तस्य ककारे ‘इण्कोः’ (८-३-५७) ‘आदेशप्रत्यययोः’ (८-३-५९) इति प्रत्ययसकारस्य षकारे च रूपम्। एवमुपर्यपि यथासम्भवं ज्ञेयम्।]]
04
=>
 [[२। धातुहकारस्य ढत्वे, ‘झषस्तथोः--’ (८-२-४०) इति धत्वे, ‘ष्टुना ष्टुः’ (८-४-४१) इति ष्टुत्वेन धकारस्य ढकारे, ‘ढो ढे लोपः’ (८-३-११) इति धातुस्थढकारस्य लोपे रूपमेवम्। एवमेव तुमुनादिषु प्रक्रिया ज्ञेया।]]
05
=>
 [[३। अत्रापि ढत्वधत्वष्टुत्वढलोपाः। प्रत्ययस्य कित्त्वान्न प्रकृतेर्गुणः।]]
06
=>
 [[४। इगुपधलक्षणकप्रत्ययस्यापवादे ‘श्याद्व्यध--’ (३-१-१४१) इति णप्रत्यये गुणे च रूपमेवम्।]]
07
=>
 [[५। बाहुलकान्नन्द्यादित्वेन कर्तरि ल्युप्रत्ययेऽनादेशे च रूपमेवम्।]]
08
=>
 [[६। मधु लेढीति मधुलेही। ‘सुप्यजातौ--’ (३-२-७८) इति णिनिः।]]
09
=>
 [पृष्ठम्११६४+ २४]
10
=>
 [[१। वहं = स्कन्धं लेढीति वहंलिहः = वत्सः। अब्भ्रं लेढीति अब्भ्रंलिहः = वायुः सौधो वा। ‘वहाब्भ्रे लिहः’ (३-२-३२) इति खश्। ‘कर्तरि शप्’ (३-१-६८) इति शप्। तस्य ‘अदिप्रभृतिभ्यः--’ (२-४-७२) इति लुक्। खित्त्वात् ‘अरुर्द्विषदजन्तस्य--’ (६-३-६७) इति पूर्वपदस्य मुमागमः। प्रत्ययस्य शित्त्वेन सार्वधातुकत्वम्
\n\n तेन ‘सार्वधातुकमपित्’ (१-२-४) इति ङिद्वद्भावान्न गुणः।]]
11
=>
 [[२। यङन्तात् चानश्प्रत्यये रूपमेवम्। अन्यथा लेलिह्यमान इत्येव शानचि भवेत्।]]