| YouTube Channel

लेपकः-पिका (lepakaH-pikA)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“लिप उपदेहे”@} 2 मुचादिः।
‘उपदेहो = वृद्धिः’ इति क्षीरस्वामी।
“अस्य 3 दहनार्थ- त्वमप्याह शङ्कराचार्यः” इति धा।
का।
व्याख्यायाम् 4।
5 ‘--उपदाहे’ इति मैत्रेयः।
न्यासेऽपि 6।
लेपकः-पिका, लेपकः-पिका, लिलिप्सकः-प्सिका, लेलिपकः-पिका
लेप्ता-त्री, लेपयिता-त्री, लिलिप्सिता-त्री, लेलिपिता-त्री
7 लिम्पन्-न्ती-ती, लेपयन्-न्ती, लिलिप्सन्-न्ती
-- इत्यादीनि रूपाणि सर्वाण्यपि तौदादिकदिशतिवत् 8 बोध्यानि।
लिम्पः 9, निलिम्पाः 10 11, 12 प्रलिपः, लिपिः 13 इति इन्प्रत्ययः।
‘दिवाविभा--’ 14 इत्यत्र ‘लिपिः लिबि--’ इति निर्देशात् अस्यैव पाक्षिको बकारः पकारस्य, तेन लिबिः, इत्यपि साधुरिति धातुवृत्तिः।]] -लिबिः इमानि रूपाण्यधिकानीति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१४८८)
02
=>
 (६-तुदादिः-१४३३। सक। अनि। उभ।)
03
=>
 [धातोः]
04
=>
 (२-५८)
05
=>
 [पृष्ठम्११६२+ २४]
06
=>
 (३-१-१३८ सूत्रे)
07
=>
 [[१। विकरणप्रत्यये शप्रत्यये परतः, ‘शे मुचादीनाम्’ (७-१-५९) इति नुमागमे रूपमेवम्।]]
08
=>
 (८४१)
09
=>
 [[२। अनुपसर्गे लिपेः, ‘अनुपसर्गात्--’ (३-१-१३८) इति शप्रत्यये ‘शे मुचादीनाम्’ (७-१-५९) इति नुमि रूपमेवम्। लिम्पतीति-लिम्पः।]]
10
=>
 [[३। नौ उपपदे धातोः ‘नौ लिम्पेरिति वक्तव्यम्’ (वा। ३-१-१३८) इति शप्रत्यये रूपमेवं भवति। निलिम्पा नाम देवाः।]]
11
=>
 [देवाः]
12
=>
 [[४। उपसर्गे उपपदे इगुपधलक्षणकप्रत्यय एव।]]
13
=>
 [[५। ‘इगुपधात् किच्च’ [द। उ। १-४८]
14
=>
 (३-२-२१)
1 {@“लेपृ गतौ”@} 2 “मैत्रेयस्तु ‘लेपृ सेवने, प्लेवृ गतौ’ इत्याह” इति मा।
धा।
वृत्तौ उक्तम्।
लेपकः-पिका, लेपकः-पिका, लिलेपिषकः-षिका, लेलेपकः-पिका
लेपिता-त्री, लेपयिता-त्री, लिलेपिषिता-त्री, लेलेपिता-त्री
इत्यादीनि रूपाणि सर्वाणि विशेषरूपाणि विना भौवादिककेपतिवत् 3 ऊह्यानि।
अस्य धातोः आत्मनेपदित्वात् शानचि लेपमानः इति।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१५१९)
02
=>
 (१-भ्वादिः-३७३। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 (२६१)