लेख (lekha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 लेख m.
  (-खः)
	 1. A letter,  an epistle.
	 2. A god,  a deity.
	 f.
  (-खा)
	 1. A
line,  a mark or row,  &c.
	 2. Writing,  hand-writing.
	 3. Delineation, 
painting.
	 4. A likeness,  an impression. 
	 5. Hem,  border.
	 6. The
moon's crescent.
 E.
  लिख् to write,  aff.
   घञ्
 it is applied to the
second sense,  because the figures of the gods are written or deli-
neated.

 लेख(खि)नी f.
  (-नी)
	 1. A pen,  a writing-reed.
	 2. A spoon. 

Capeller Eng

English

 लेख m.
  streak,  line,  writing,  letter
 pl.
  a class of gods
(sgl.  a god i.g.
  ). — f.
  ले॑खा scratch,  streak,  line,  furrow,  row, 
edge,  margin,  a faint sickle (of the moon)
 drawing,  likeness, 
impression. 

Yates

English

 लेख (खः) 1.
m.
  An epistle or letter
 a
god.
f.
  Line,  writing
 painting.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

लेख 	-	 lekha 	-	 m.
  	-	 article
वस्तु 	-	  vastu 	-	 n.
  	-	 article  [ thing ]
द्रव्य 	-	  dravya 	-	 n.
  	-	 article  [ thing ]
प्रकरण 	-	  prakaraNa 	-	 n.
  	-	 article
पण्य 	-	  paNya 	-	 n.
  	-	 article of trade
क्रयवस्तु 	-	  krayavastu 	-	 n.
  	-	 article of trade
मूल्य 	-	  mUlya 	-	 n.
  	-	 article purchased
अपण्य 	-	  apaNya 	-	 n.
  	-	  unsaleable article
लेखनस्य प्रतिलिपि 	-	  lekhanasya pratilipi 	-	 m.
  	-	  copy of the article
वस्त्र 	-	  vastra 	-	 n.
  	-	 article of clothing
वस्तुमत्र 	-	  vastumatra 	-	 n.
  	-	  abstract of an article
षडङ्ग 	-	  SaDaGga 	-	 n.
  	-	  any set of six articles
उपस्कर 	-	  upaskara 	-	 m.
  	-	 article of household use
षाड्गुण्य 	-	  SADguNya 	-	 n.
  	-	  six articles of any kind
पण्यभूत 	-	  paNyabhUta 	-	 adj.
  	-	  being an article of trade
किशर 	-	  kizara 	-	 m.
  	-	  fragrant article for sale
अष्टाङ्गार्घ्य 	-	  aSTAGgArghya 	-	 n.
  	-	  offering of eight articles
पणस 	-	  paNasa 	-	 m.
  	-	 article of sale or commerce
द्रव्यशुद्धि 	-	  dravyazuddhi 	-	 f.
  	-	  cleansing of soiled articles
उपस्कर 	-	  upaskara 	-	 m.
  	-	  any article of household use

Wilson

English

 लेख
m.
  (-खः)
1 A letter,  an epistle.
2 A god,  a deity.
f.
  (-खा)
1 A line,  a mark or row,  &c.
2 Writing,  hand-writing.
3 Delineation,  painting.
E.
  लिख to write,  aff.
   घञ्
 it is applied to the second sense, 
because the figures of the gods are written or delineated.

Apte

English

लेखः [lēkhḥ],  [लिख्-भावे घञ्]

A writing,  document,  written document (of any kind),  a letter
 लेखो$यं न ममेति नोत्तर- मिदं मुद्रा मदीया यतः Mu.*
  5.18
 निर्धारिते$र्थे लेखेन खलूक्त्वा खलु वाचिकम् Śi.*
  2.7
 अनङ्गलेख Ku.*
  1.7
 मन्मथलेख Ś3.26.

A god,  A deity
 ईशा दिशां नलभुवं प्रतिपद्य लेखाः N.*
  13.49
 रेखा लेखाभिवन्द्याः Viṣṇupāda.  S.*
  11.

A scratch
 cf.
   लेखाकीर्ण (a gem covered with scratches) Kau. A.
 2.11.Comp.   -अक्षरम् writing (opp.  आलेख्य). -अधिकारिन् m.
  one in charge of writing letters,  the secretary (of a king &c.
 ). -अनुजीविन् the servant god
 रत्नाकरादिव तुषारमयूखलेखां लेखानुजीविपुरुषा गिरिशोत्तमाङ्गम् (निन्यिरे) N.*
  11.56. -अर्हः a kind of palm tree. -ऋषभः N.
  of Indra. 

पट्टम्,  पत्रम्,  पत्रिका an epistle,  a letter,  writing in general.

a deed,  documement (legal)
 कृष्णानिकारगणनालेख्यपट्टं स्तनस्थलम् Bm. 2.457. -प्रभुः Indra
 लब्धं न लेखप्रभुणापि पातुं पीत्वा मुखेन्दोरधरामृतं ते N.*
  22.118. संदेशः a written message. -हारः,  हारिन् m.
  a lettercarrier.

Apte 1890

English

 लेखः [लिख्-भावे घञ्] 1 A writing,  document,  written document (of any kind),  a letter
 लेखोयं न ममेति नोत्तरमिदं मुद्रा मदीया यतः Mu. 5. 18
 निर्धारितेऽर्थे लेखेन खलूक्त्वा खलु वाचिकं Śi. 2. 70
 अनंगलेख Ku. 1. 7
 मन्मथलेख Ś. 3. 26. 
2 A god,  deity. 
Comp. 
अक्षरं writing (opp. आलेख्य). 
आधिकारिन् m. one in charge of writing letters,  the secretary (of a king &c.). 
अर्हः a kind of palm tree. 
ऋषभः N. of Indra. 
पत्रं,  
पत्रिका {1} an epistle,  a letter,  writing in general. {2} a deed,  document (legal). 
संदेशः a written message. 
हारः,  
हारिन् m. a letter-carrier. 

Monier Williams Cologne

English

 लेख a m.
  (cf.   रेख) a line,  stroke,  MānGṛ.
 

 (also pl.
 ) a writing,  letter,  manuscript,  written document of any kind,  Hariv.
 
 Kāv.
 
 VarBṛS.
  &c.
   (cf.   कूट-ल्°)

 a god,  deity,  Śiś.
 

 =
  आभोग,  L.
 

 N.
  of a man g. शिवादि

 of a poet,  Cat.
 

 pl.
  N.
  of a class of gods under Manu Cākṣuṣa,  Pur.
 

 लेख b,  लेखन,  लेखिन् &c.
   See p.
  901,  cols. 2,  3.

Monier Williams 1872

English

 लेख,  अस्,  m. [cf. रेख],  a writing,  letter,  epistle, 
manuscript,  document,  written document of any kind, 
(कूट-लेख,  a spurious or forged document)
 a
god,  deity
 a proper N.
 (आ),  f. a scratch,  streak, 
line,  (गण्ड-लेखा,  ‘cheek-line, ’ the outline of the
cheek
 cf. विद्युल्-ल्°)
 stripe,  stroke,  furrow,  row, 
groove
 writing,  handwriting,  drawing lines,  deline-
ation,  drawing,  painting
 a drawing,  likeness,  repre-
sentation,  figure,  impression,  mark
 the curved line
or pale streak of the young moon (when only faintly
discernible),  the moon's crescent
 hem,  border,  rim, 
brim,  edge,  the horizon
 = शिखा,  चूडाग्र
 (आस्), 
m. pl.,  N. of a class of gods under Manu Cākṣuṣa.
—लेख-पत्त्र,  अम्,  n. or लेख-पत्त्रिका,  f. a
written document,  writing,  letter,  epistle
 writ,  deed.
—लेख-प्रतिलेख-लिपि,  इस्,  f. a particular kind of
writing.
—लेखर्षभ (°ख-ऋष्),  अस्,  m. ‘best
of deities,  ‘N. of Indra.
—लेख-सन्देश-हारिन्,  ई, 
इणी,  इ,  taking or conveying a written message or
instructions.
—लेख-हार or लेख-हारक,  अस्, 
m. a letter-carrier,  the bearer of a letter.
—लेख-
हारिन्,  ई,  इणी,  इ,  taking or conveying a letter.
—ले-
खाक्षर (°ख-अक्°),  अम्,  n. writing,  (opposed to
आलेख्य,  painting.)
—लेखाधिकारिन् (°ख-अध्°), 
ई,  m. ‘presiding over written documents, ’ a king's
secretary.
—लेखाभ्र (°ख-अभ्°),  अस्,  m.,  N. of
a man
 (आस्),  m. pl. his descendants.
—लेखा-भ्रू, 
ऊस्,  f.,  N. of a woman.
—लेखार्ह (°ख-अर्°),  अस्, 
m. ‘fit for writing on, ’ a kind of palm tree (the
leaves of which are used for writing on).
—लेखा-
वलय,  अस्,  अम्,  m. n. an encircling line.

 लेख लेख,  लेखन,  लेखिन्,  लेख्य,  &c.
See p. 866,  cols. 2,  3.

Macdonell

English

 लेख lekh-a,  m.
  [√ likh] stroke,  line
 written 🞄document,  letter (sg. & pl.
 )
 god,  deity 🞄(very rare): pl.
  a certain class of gods (E.,  🞄rare): -ka,  m.
  writer,  secretary,  copyist
 🞄calculation: -ṃ kṛ,  make a calculation,  🞄reckon. 

Benfey

English

 लेख लेख,  i. e. लिख् + अ, 
 I. m.
 
 1.
A letter,  Hit. 120,  10.
 2. A god.
 II.
f.
  खा।
 1. Writing.
 2. A line,  Daśak.
in Chr. 194,  3
 Bhartṛ. 2,  14
 a stripe
(of a cloud),  Pañc. 203,  5
 a stroke, 
Hit. pr. d. 1,  M.M.
 flashing (of light-
ning),  Vikr. d. 76.
 3. A mark,  Kir. 5, 
40.
 4. Delineation. 
 -- Comp.
 
इन्दु-,  f.
 
खा,  the crescent,  Kir. 5,  44.
चन्द्र-, 
 I. m.
  the name of a Rākṣasa,  Rām.  6, 
84,  12.
 II. f.
  खा। 1. the crescent,  ib.
5,  19,  21. 2. a proper name,  Rājat. 1, 
218.
चित्र-,  f.
  खा,  1. an image,  a
picture,  Gīt. 10,  15. 2. name of an
Apsaras,  Vikr. 7,  5.
पत्र-,  f.
  खा, 
decorating the person by staining it with
fragrant pigments of sandal,  musk,  etc., 
Hariv. 7078. स-पत्र-लेख,  adj.
  de-
corated with fragrant pigments,  Ṛt. 6, 
7. शशिलेखा,  i. e.
शशिन्-,  f.
  1. a digit
of the moon.  2. the name of an Ap-
saras,  Lass. 51,  13. हृल्लेख,  i. e.
कृद्-,  m.
  1. reasoning. 2. know-
ledge. 3. heartache.

Hindi

लेखन लेख, 

Apte Hindi

Hindi

लेखः
पुं*
  - लिख्+घञ्
"लिखावट,  दस्तावेज,  पत्र"

लेखः
पुं*
  - लिख्+घञ्
"देव,  सुर"

लेखः
पुं*
  - लिख्+घञ्
"लेख, लिखित दस्तावेज"

लेखः
पुं*
  - लिख्+घञ्
"परमात्मा, देवता"

लेखः
पुं*
  - लिख्+घञ्
खरोंच

L R Vaidya

English

 leKa {% n. %} 1. A writing,  a letter,  a written document of any kind,  अनंगलेखक्रिययोपयोगम् K.S.i.7,  निर्धारितेर्थे लेखेन खलूक्त्वा खलु वाचिकम् Sis.ii.70
 2. a god,  a deity.

Bopp

Latin

 लेख n. (r. लिख् s. अ) epistola. UR. 24. 5. infr.

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 लेख poet. Sbhv.

Indian Epigraphical Glossary

English

 lekha (LP),  official letter
 cf. likhita,  a private letter.

Lanman

English

 lekha,  m. a writing
 letter. [√likh.]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 लेख 1. m. d) auch H 32,  15. — ° = पण्डित,  Śrīk. III,  62.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
स्वर्गस्त्रिविष्टपं द्योदिवौ भुविस्तविषताविषौ नाकः ।
गौस्त्रिदिवमूर्ध्वलोकः सुरालयस्तत्सदस्त्वमराः ॥ ८७ ॥
देवाः सुपर्वसुरनिर्जरदेवतर्भुबर्हिर्मुखानिमिषदैवतनाकिलेखाः ।
वृन्दारकाः सुमनसस्त्रिदशा अमर्त्याः स्वाहास्वधाक्रतुसुधाभुज आदितेयाः ॥ ८८ ॥
गीर्वाणा मरुतोऽस्वप्ना विबुधा दानवारयः ।
-wordlist-
 
स्वर्ग (पुं),  त्रिविष्टप (पुं),  द्यो (स्त्री),  दिव् (स्त्री),  भुवि (स्त्री),  तविष (पुं),  ताविष (पुं),  नाक (पुं),  गो (स्त्री),  त्रिदिव (क्ली),  ऊर्ध्वलोक (पुं),  सुरालय (पुं),  अमर (पुं),  देव (पुं),  सुपर्वन् (पुं),  सुर (पुं),  निर्जर (पुं),  देवता (पुं),  ऋभु (पुं),  बर्हिर्मुख (पुं),  अनिमिष (पुं),  दैवत (पुं),  नाकिन् (पुं),  लेख (पुं),  वृन्दारक (पुं),  सुमनस् (पुं),  त्रिदश (पुं),  अमर्त्य (पुं),  स्वाहाभुज् (पुं),  स्वधाभुज् (पुं),  क्रतुभुज् (पुं),  आदितेय (पुं),  गीर्वाण (पुं),  मरुत् (पुं),  अस्वप्न (पुं),  विबुध (पुं),  दानवारि (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

आदित्य
आदित्य,  त्रिदश,  सुर,  सुमनस्,  स्वर्गौकस्,  देवता,  गीर्वाण,  ऋभु,  अमर,  मरुत्,  वृन्दारक,  निर्जर,  अस्वप्न,  विबुध,  त्रिविष्टपसद्,  लेख,  सुपर्वन्,  अमृताशन,  अनिमिष,  देव,  दैवत
आदित्यास्त्रिदशाः सुराः सुमनसः स्वर्गौकसो देवता, 
गीर्वाणा ऋभवोऽमराश्च मरुतो वृन्दारका निर्जराः ।
अस्वप्ना विबुधास्त्रिविष्टपसदो लेखाः सुपर्वाण इ-, 
त्याख्याता अमृताशना अनिमिषा देवास्तथा दैवतम् ॥ ४ ॥
verse 1.1.1.4
page 0001

Mahabharata

English

Lekha,  pl. (ºāḥ),  a class of gods. § 730 (Ānuśāsanik.): XIII,  18,  1371 (only B.,  C. has Lokāḥ).

पुराणम्

English

लेख स् / LEKHA (S). A deva-gaṇa (set of celestial beings) of raivata manvantara. In this set there are eight devas named dhruva,  Dhruvakṣiti,  Praghāsa,  pracetas,  bṛhaspati,  manojava. mahāyaśas and Yuvanas. (brahmāṇḍa purāṇa,  2,  36,  76).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 लेखः,  पुं,
   (लिख्यते इति । लिख् + घञ् ।) देवः ।इत्यमरः ॥
 लेख्यः । इति मेदिनी । खे,  ४ ॥
 (यथा, कुमारे । १ । ७ ।“व्रजन्ति विद्याधरसुन्दरीणा-मनङ्गलेखक्रिययोपयोगम् ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 लेख पु०
  लिख्यते पूजार्थं चित्रादिपटेऽसौ लिख--कर्मणिघञ् । १ देवे अमरः । भावे घञ् २ लेखने । कर्मणि घञ् ।३ लेख्ये त्रि०
  मेदि० । आधारे घञ् । ४ लेखनाधारे पत्रे“निर्द्धारितेऽर्थे लेखेन” इति माघः ।

Capeller

German

 लेख m.
  Strich,  Linie,  Brief
 ein Gott. f.
 
ले॑खा Strich,  Streifen,  Linie,  Zeichnung, 
Bild.

 लेख zu ritzen,  zu schreiben,  zu malen. 
n.
  das Schreiben,  Zeichnen,  Malen
Brief,  Dokument,  Klageschrift (j.)
 Inschrift, 
Bild.

Burnouf

French

 लेख लेख n.
  (लिख्) trait,  ligne
		 lettre, 
caractère
		 lettre,  missive.
		 Dieu,  déité. -- F. esquisse, 
dessin
		 écriture,  manuscrit.
लेखक m.
  scribe,  écrivain. 
लेखन n.
  écriture.
		 Feuille écrite
		 écorce de
भूर्ज
		 feuille de palmier.
		 Action de se gratter la langue
pour se la nettoyer
		 vomissement. -- M. saccharum spontaneum [roseau
dont on fait les calames pour écrire]. -- F. [ई] calame.
लेखनिक m.
  facteur,  porteur de lettres.
		 Homme qui donne sa
signature par procuration. 
लेखनीय pf.  ps. de लिख्। -- S. n.
  pièces écrites
d'un procès.
लेखर्षभ m.
  (ऋषभ) Indra,  chef des dieux.
लेखहार m.
  (हृ) porteur de lettres.

Stchoupak

French

 लेख-
 m.
  (aussi pl.
 ) 
 écrit,  lettre 
 dieu 
 -क- fait de
transcrire 
 scribe,  secrétaire 
 -इका- f.
  petit trait 
 calcul.
°पत्त्र- nt. -इका- f.
  document écrit.
°संदेश-हारिन्- a. qui porte un message écrit.
°हार- -क- m.
  porteur de lettres.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.