ली (lI)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 ली r. 1st cl. (लयति) To melt,  to liquefy. r. 4th cl. (लीयते)
	 1. To stick
together.
	 2. To lurk in,  to hide in. 
	 3. To be dissolved.
	 4. To be
sticky.
	 5. To be devoted to.
	 6. To vanish,  to disappear. With अभि, 
To cover,  to spread over. With आ,  1. To cover,  to besmear.
	 2. To
lurk or hide in.  With नि,  1. To lie down,  to alight.
	 2. To conceal
oneself,  (with an abl.)
	 3. To perish. With प्र,  1. To be absorbed
in. 
	 2. To vanish. With वि,  1. To cleave to.
	 2. To settle on. 
	 3. To
melt away.
	 4. To disappear,  to perish. With सम,  1. To cling to.
2. To lie down. 
	 3. To be concealed.
	 4. To melt away. r. 9th cl.
(लिनाति)
	 1. To join,  to adhere or cling to,  to be in union or connec-
tion with.
	 2. To obtain. 
	 3. To melt.
	 4. To be absorbed. With
वि,  To melt away. r. 10th cl. (लयति लाययति-ते लापयति-ते लालयति-ते
लीनयति-ते) To melt,  to liquefy,  to fuse or dissolve. With आङ्,  To
waste away. With प्र and वि,  To acquire or gain.  According to Pā-
ninī the form लापयते is used in the sense of “To obtain honour.”

 ली f.
  (-लीः) Embracing.
 E.
  ली to embrace,  क्विप् aff.
  

Capeller Eng

English

 1 ली ली॑यते ली॑य°ति (ल॑यते only w.
  नि),  pp.
   लीन
(q.v. ) cling,  adhere,  stick,  light or sit upon (of birds & insects)
stoop,  cower
 slip into,  disappear.  C.
  लापयति & लाययति v. sub
वि. — अभि cling to (acc. ). अव settle down,  cower,  hide. व्यव
stoop,  cower.  आ cling or adhere to (loc. ),  sit down upon or in,  stoop, 
cower,  hide. नि cleave or stick to (acc. ),  lie or settle down upon
(loc. )
 °लयते (also अपनि) hide,  disappear from (abl. ). संनि
settle down,  alight
 hide or disappear in (loc. ). प्र hide one's self
dissolve,  be absorbed in (loc. )
 disappear,  perish,  die. संप्र
vanish,  be dissolved or absorbed in (loc. ). प्रति disappear.  वि
cling or stick to,  cower upon (loc. )
 settle down,  alight
 conceal one's
self,  disappear,  be dissolved,  melt.  C.
  (°लापयति & °लाययति)
cause to disappear,  dissolve,  melt (tr. ). प्रवि perish,  disappear. 
सम् cling or stick close to (acc. ),  find room in (loc. )
 hide,  be
concealed
 stoop,  cower,  contract.  — Cf.  अभिलीन,  अवलीन (add.  ), 
आलीन,  नि॑लीन (add.  ),  प्रलीन,  विलीन,  संलीन.

 2 ली only I.
  लेला॑य°ते be unsteady, 
waver,  tremble.

Yates

English

 ली (य,  ङ) लीयते 4.
d. (गि) लिनाति
9.
a. To join,  to be in contact, 
to obtain.  (कि) लयति लाययति
10.
a. To melt. With आ to waste
away
 with उत् to jump
 with प्र
and वि to acquire.

 ली (लीः) 3.
f.
  Embracing.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 ली r. 4th cl. (लीयते) r. 9th cl. (लिनाति)
1 To join,  to adhere or cling to,  to be in union or connexion with.
2 To obtain.  r. 10th cl. (लयति लाययति लापयति लालयति or
लीनयति) To melt,  to liquefy,  to fuse or dissolve.
With आङ्,  To waste away.
With प्र and वि,  To acquire or gain. 

 ली
f.
  (-लीः) Embracing.
E.
  ली to embrace,  क्विप् aff.
  

Apte

English

ली [lī],  I. 1 P.
  (लयति) To melt,  dissolve. -II. 9 P.
  (लिनाति)

To adhere.

To melt,  usually with वि. -III. 4 Ā. (लीयते,  लीन)

To stick or adhere firmly to,  cling to.

To clasp,  embrace.

To lie or rest on,  recline,  stay or dwell in,  lurk,  hide,  cower down
 (भृङ्गाङ्गनाः) लीयन्ते मुकुलान्तरेषु शनकैः संजातलज्जा इव Ratn.*
  1. 26
 हरिशिशुरुत्पतितुं द्रागङ्गान्याकुञ्च्य लीयते निमृतम् Bv.*
  1.16
 R.*
  3.9
 Ś.*
  6.16
 Ku.*
  1.12
7.21
 Bk.*
  18.13
 Ki.*
  5. 26.

To be dissolved,  melt away.

To be sticky or viscous.

To be absorbed in,  be devoted or attached to
 माधव मनसिजविशिखभयादिव भावनया त्वयि लीना Gīt.*
  4

To vanish,  disappear. Caus.
   (लापयति-ते,  लाययति-ते,  लीनयति-ते,  लालयति-ते) To melt,  dissolve,  liquefy. (The form लापयते is used in the sense of 'to honour',  'cause to be honoured'
 जटाभिर्लापयते =
  पूजामधिगच्छति
 cf.
   P.
 I.3.7.).

लीः [līḥ],  f.
 

Adhering,  clinging to.

Embracing

Melting,  dissolving.

Apte 1890

English

 ली {vI.v} {c1c} P. (लयति) To melt,  dissolve. {vII.v} {c9c} P. (लिनाति) 1 To adhere. 
2 To melt,  usually with वि. {vIII.v} {c4c} A. (लीयते,  लीन) 1 To stick or adhere firmly to,  cling to
 M. 3. 5. 
2 To clasp,  embrace. 
3 To lie or rest on,  recline,  stay or dwell in,  lurk,  hide,  cower
 (भृगांगनाः) लीयंते मुकुलांतरेषु शनकैः संजातलज्जा इव Ratn. 1. 26
 हरिशिशुरुत्पतितुं द्रागंगान्याकुंच्य लीयते निभृतं Bv. 1. 106
 R. 3. 9
 Ś. 6. 16
 Ku. 1. 12,  7. 21
 Bk. 18. 13
 Ki. 5. 26. 
4 To be dissolved,  melt away. 
5 To be sticky or viscous. 
6 To be absorbed in,  be devoted or attached to
 माधव मनसिजविशिखभयादिव भावनया त्वयि लीना Gīt. 4. 
7 To vanish,  disappear. 
Caus. ( लापयतिते,  लाययति-ते,  लीनयति-ते,  लालयति-ते) To melt,  dissolve,  liquefy. (The form लापयते is used in the sense of ‘to honour’,  ‘cause to be honoured’
 जटाभिर्लापयते = पूजामधिगच्छति
 cf. P. I. 3. 70). 

Monier Williams Cologne

English

 1. ली (cf.   √ री) cl.
  9. P.
  (Dhātup.   xxxi,  31) लिनाति,  to adhere,  obtain (not usually found)
 cl.
  1. P.
  लयति (xxxiv,  6),  to melt,  liquefy,  dissolve (not usually found)
 cl.
  4. Ā. (xxvi,  30) ली॑यते (Ved.   also लायते
 pf.  लिल्ये,  लिल्युः,  Br.
  &c.
  
 लिलाय,  ललौ Gr.
 
 aor.
  अलेष्ट,  ŚBr.
  
 अलैषीत्,  अलासीत्,  अलास्त Gr.
 
 fut. लेता,  लाता
 लेष्यति or लास्यति,  °ते,  ib.
 inf.
   लेतुम् or लातुम्,  ib.
 ind.
 p.
  -लायम्,  AV.
  
 Br.
 
 लीय,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  ), 
to cling or press closely,  stick or adhere to (loc.  ),  MBh.
  
 R.
  &c.
  
to remain sticking,  Suśr.
 
to lie,  recline,  alight or settle on,  hide or cower down in (loc.  ),  disappear,  vanish,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  :
Caus.
  P.
  लापयति or लाययति,  to cause to cling &c.
  ,  Br.
  &c.
  
 Ā. लापयते,  to deceive
to obtain honour
to humble,  Pāṇ.
  i,  3,  70 :
Desid.
  लिलीषति,  °ते Gr.
 :
Intens.
  लेलीयते,  लेलयीति,  लेलेति,  ib. (cf.   लेलाय).

 2. ली f.
  clinging to,  adhering &c.
  ,  L.
 

 =
  चपल,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 ली 1. ली,  cl. 9. P. लिनाति (this form not
usually found),  to adhere
 to obtain (?)
cl. 1. P. लयति (not usually found),  to melt,  liquefy, 
dissolve
 cl. 4. A. लीयते (this is the usual form), 
लिल्ये,  लेष्यति or लास्यति,  लेष्यते or लास्यते, 
अलेष्ट or अलास्त,  लेतुम्,  लातुम्,  to cling or press
closely,  join or adhere firmly,  adhere or stick to-
gether,  cling to,  embrace
 to lie,  recline,  lie or rest
upon,  sit upon,  dwell in,  stay in,  haunt,  lurk in,  hide
in,  cower down in
 to be viscous or sticky
 to be
solvable,  to be dissolved
 to be absorbed in
 to be
devoted to
 to disappear,  vanish: Pass. लीयते,  Aor.
अलायि: Caus. (generally with prep. वि),  -लापयति or
-लाययति or -लीनयति or -लालयति,  to melt,  liquefy, 
dissolve,  &c.,  (see वि-ली
 according to Pāṇ. I. 3,  70, 
the form लापयते in Ātmane-pada is used in the
sense of ‘to obtain honour, ’ ‘cause to be honoured’):
Desid. लिलीषति,  -ते: Intens. लेलीयते,  लेलयीति, 
लेलेति (for लेलायति,  which some consider an intensive
form of a rt. ली,  see लेलाय)
 [cf. Gr. λεῖμαξ: Lat.
līmus,  po-lire,  linere
 according to some,  liqueo, 
liquo: Old Germ. lim,  leim: Angl. Sax. lime, 
lam.]

 2. ली,  ईस्,  f. clinging to,  adhering,  embracing,  &c.
liquefying,  melting
 = चपल
 [cf. लेलाय।]

Macdonell

English

 ली 1. LĪ,  Ⅳ. Ā. lī́ya,  clasp,  cling to (lc.)
 🞄remain sticking
 alight or settle on (lc.)
 🞄lie down on (a couch)
 cower,  hide
 slip into 🞄(lc.)
 vanish,  be absorbed in (lc.,  —°): pp. 🞄līna,  attached to,  absorbed in,  devoted to 🞄(lc.,  —°)
 sticking
 sitting on or in
 lurking,  🞄hidden
 concealed in (lc.,  —°)
 disappeared 🞄or dissolved in (lc.,  —°). abhi,  clasp
 alight 🞄or settle on: pp. clasping,  overspreading (ac.)
 🞄settled on or occupied by (—°). ava,  stagnate
 🞄alight (bird)
 conceal oneself in (lc.): 🞄pp. sitting
 lurking in (lc.,  —°). sam-ava,  🞄be absorbed or disappear in (lc.). ā,  cling to 🞄[Page263-2] 🞄(lc.)
 alight or settle on
 cower,  lurk: pp. 🞄clinging to (ac.),  adhering
 having (bees) 🞄settled within it (lotus,  —°)
 hidden,  lurking,  🞄in (—°). ni,  attach oneself,  adhere or cling 🞄to
 alight or settle,  upon (lc.)
 hide oneself,  🞄from (ab.) in (lc.): pp. adhering,  to (lc.,  —°)
 🞄quite absorbed in (lc.)
 settled or resting 🞄upon (—°)
 concealed,  lurking,  in (lc.)
 hidden 🞄in by (in. ). pra,  be dissolved,  be absorbed 🞄in (lc.)
 disappear,  die: pp. vanished,  🞄departed,  absorbed in (lc.),  deceased
 🞄— exhausted,  unconscious (men). saṃ-pra,  🞄disappear,  be absorbed in (in. ): pp. disappeared,  🞄absorbed,  or contained in (lc.). 🞄prati,  disappear: pp. retired. vi,  clasp,  cling 🞄to (lc.)
 alight (birds)
 hide oneself,  slip 🞄away
 disappear,  perish
 be dissolved,  melt: 🞄pp. clinging,  to,  fixed on (gaze),  absorbed in 🞄(lc.,  —°)
 sitting upon (—°)
 hidden,  vanished,  🞄perished
 disappeared or disappearing in 🞄(lc.)
 dissolved,  melted
 cs. -lāyaya,  P. 🞄cause to disappear,  cause to be absorbed 🞄in (lc.)
 destroy
 melt (tr.). anu-vi,  be 🞄dissolved in (ac.
 Br.),  abhi-vi,  cs. -lāpaya,  🞄P. cause to melt. pra-vi,  disappear,  be dissolved 🞄or destroyed
 cs. -lāpaya,  P. cause 🞄to disappear
 cause to be absorbed in (lc.)
 🞄dissolve,  melt. sam,  clasp,  adhere,  cling,  🞄to (ac.)
 go into,  find room in (lc.)
 hide,  🞄lurk
 cower: pp. joined together,  adhering,  🞄to (lc.)
 entered into (lc.)
 lurking in (lc.,  🞄—°)
 cowering,  contracted.

 ली 2. LĪ,  only intv. lelā́ya,  leláya,  lelīya,  🞄sway,  rock,  tremble (V.).

Benfey

English

 ली ली (the original signification is
‘To be viscous, ’ then ‘To be solvable’), 
i. 1 and 10,  Par. To melt,  to liquefy, 
to dissolve. ii. 9. लिना,  लिनी,  Par.
 1.
To adhere.
 2. To obtain.  i. 4,  Ātm. 
(properly pass.), 
 1. To be dissolved,  to
vanish,  Böhtl. Ind. Spr. 450.
 2. To
adhere or cling to.
 3. To dwell,  to
live,  to haunt,  MBh. 1,  4310. Ptcple.
of the pf.  pass. लीन।
 1. Melted,  dis-
solved,  Vedāntas. in Chr. 219,  12.
 2.
Effaced,  wiped away,  removed,  Kir. 5, 
26.
 3. Left.
 4. Embraced.
 5. Stay-
ing,  Pañc. 187,  5
 being situated, 
resting,  Śāk. d. 144.
 6. Entered, 
Böhtl. Ind. Spr. 830. -- With the prep. अन्तर्
अन्तर्,  अन्तर्लीन,  Inherent,  staying
haunting in the interior,  Pañc. 109, 
19
 i. d. 420
 Utt. Rāmac. 56,  10
 (not
coming out),  Pañc. 175,  24. Acc. sing.
°नम्,  adv. Inwardly,  Pañc. 185,  3. --
With अप अप,  Caus. लापय,  Ātm.  To
deceive,  Bhaṭṭ. 8,  44. -- With अभि अभि, 
अभिलीन,  Adhering,  Megh. 37. -- With
अव अव,  To cling to,  Nal. 2,  46. -- With
समव सम्-अव,  i. 4,  To be dissolved, 
Vedāntas. in Chr. 219,  15. -- With आ
आ,  i. 4,  To faint,  MBh. 3,  2573. -- With
नि नि,  i. 4, 
 1. To alight,  to settle,  MBh.
3,  10560.
 2. To lie down,  MBh. 3, 
12091.
 3. To hide one's self,  MBh. 3, 
10978. निलीन, 
 1. Fused in or into.
 2.
Transformed.
 3. Destroyed.
 4. En-
compassed.
 5. Full. -- With संनि सम्
-नि,  i. 4,  To lie down,  MBh. 3,  13654.
 -- With प्र प्र,  i. 4, 
 1. To be dissolved
or absorbed,  Man.  1,  54.
 2. To die, 
Man.  4,  240.
 3. To unite intimately, 
Man.  12,  17. प्रलीन, 
 1. Destroyed.
 2.
Unconscious,  insensible. -- With संप्र
सम्-प्र,  pass. To be destroyed,  Hit.
iii. d. 129. -- With वि वि,  i. 4, 
 1. To
alight,  Śiś. 1,  12.
 2. To be dissolved, 
to vanish,  Pañc. ii. d. 98
 to become
ineffectual,  iii. d. 74. विलिन, 
 1. Li-
quefied,  melted.
 2. Dissolved, 
Böhtl. Ind. Spr. 830
 Lass. 11,  15.
 3. Disap-
peared.
 4. Imagined.
 5. United.
 Comp.
 
अ-,  adj.
  living,  Utt. Rāmac. 168,  7.
Caus. वि-लायय,  -लापय,  -ली̆नय (pro-
perly a denomin.  derived from विलीन), 
लालय (also a denomin.  from लाला with
वि),  To dissolve. विलायित,  Dissolved, 
Prab. 116,  8. -- With प्रवि प्र-वि,  i. 4, 
To be dissolved,  to vanish,  Bhag. 4,  23.
 -- With सम् सम्,  संलीन, 
 1. Joined, 
put together,  Pañc. 163,  6.
 2. Stay-
ing,  MBh. 1,  7671. -- Cf.  Lat. līmus
(borrowed O.H.G. lim
 A.S. líme, 
and O.H.G. leim
 A.S. lám),  po-līre, 
linere
 λεῖμαξ.

Apte Hindi

Hindi

ली
भ्वा* पर*  - -
"पिघलना,  विघटित होना"

ली
क्रया* पर*  - -
जुड़ जाना

ली
क्रया* पर*  - -
पिघलना

ली
"दिवा* आ* ,  " - -
"चिपकना,  दृढ़ता पूर्वक जमे रहना,  जुड़ जाना"

ली
"दिवा* आ* ,  " - -
"बभुजपाश में बांधना,  आलिंगन करना"

ली
"दिवा* आ* ,  " - -
"लेटना,  विश्राम करना,  टेक लगाना,  ठहरना,  रहना,  दुबकना,  छिपना,  लुकना"

ली
"दिवा* आ* ,  " - -
"विघटित होना,  पिघलना"

ली
"दिवा* आ* ,  " - -
"चिपचिपा,  लसलसा"

ली
"दिवा* आ* ,  " - -
"लीन हो जाना,  भक्त या अनुरक्त होना"

ली
"दिवा* आ* ,  " - -
"नष्ट होना,  लोप होना"

ली
"दिवा* आ* ,  प्रेर*" - -
"पिघलाना,  विघटित करना,  तरल बनाना,  गलाना"

L R Vaidya

English

 lI) {% f. %} See बदरी.

 lI {% (I) vt. 1P (pres. लयति) %} To melt,  to liquefy.

 lI {% (II) vi. 4A (pp. लीन
 pres. लीयते) %} 1. To adhere or stick together,  to cling to
to lurk in,  to hide in,  to rest on,  कुमुदमपि गतेऽस्तं लीयते चंद्रबिंबे Rt.iii.22,  R.iii.9
to be dissolved
to be sticky
to be devoted to
to vanish,  to disappear.With अभि-,  to cover,  to spread over,  पश्चादुच्चैर्भुजतरुवनं मंडलेनाभिलीनः Megh.i.36.With आ-,  1. to cover,  to besmear,  तटेष्वालीनचंदनौ R.iv.51
to lurk in,  to hide in.With नि-,  1. to lie down,  to alight,  सरोजैश्च निलीनभृंगैः Bt.ii.5,  xiv.76
to conceal oneself,  (with an abl.),  गुहास्वन्ये न्यलेषत Bt.xv.22
to perish.With प्र-,  1. to be absorbed in,  रात्र्यागमे प्रलीयंते तत्रैवाव्यक्तसंज्ञके Bg.viii.18
to disappear,  to vanish.With वि-,  1. to cleave to,  to cling to
to settle on,  पुरोऽस्य यावन्न भुवि व्यलीयत Sis.i.12
to be dissolved,  to melt away
to vanish,  to disappear,  to perish.With सम्-,  1. to cling to
to lie down,  to be concealed
to melt away.

 lI {% (III) vi. 9P (pres. लिनाति) %} 1. To adhere
 2. to melt,  to be absorbed.With to melt away.

 lI {% Caus. (लीनयति-ते,  लालयति-ते,  लापयति-ते,  लाययति-ते) %} to melt,  to liquefy,  to dissolve. (According to Pāṇini,  the form लापयते is used in the sense of ‘to obtain honour, ’ e.g. जटाभिर्लापयते.)

Bopp

Latin

 1. ली 1. P. (द्रवीकरणे K. द्रावणे V.) liquefacere,  solvere.
लीन solutus,  dirutus,  exstinctus. R. ed. Ser. II. 46.
10.: लीनपुष्करपत्र. (Cf. 1. री,  lith. ly-ti pluere,  lyj-a
pluit (y = i),  ly-tus pluvia
 slav. li-ja-ti fundere
 hib.
leaghaim «I melt,  thaw,  dissolve» = लयामि cum gh
pro य्
 leaghan «liquor»
 lat. liqueo,  liquo.)
c. आ Pass. dissolvi,  tabescere. N. 11. 14.: मुहुर् आली-
यते भीता.
c. प्र Pass. dissolvi,  perire,  evanescere,  mori. BH. 8. 18.:
रात्र्यागमे प्रलयन्ते
 MAN. 4. 240.: एकः प्रजायते ज-
न्तुर् एकः प्रलीयते (schol. म्रियते)
 प्रलीन mortuus.
BH. 14. 15.
c. वि Pass. id. v. sq.
c. वि praef. प्र Pass. id. BH. 4. 23.: कर्म समग्रम् प्रवि-
लीयते
 MAH. 1. 6462.: फेनवत् प्रविलीयते.
c. सम् v. 2. ली.

 2. ली 9. P. 4. A. लिनामि (gr. 385.) adhaerere,  inhaerere,  in-
sidere (secundum K. et V. amplecti,  श्लेषणे K. श्लि-
षि V. cf. लिङ्ग्) लीन adjunctus,  adhaerens,  inhae-
rens,  insidens,  morans. BHATT. 2. 19.: न पङ्कजन् तद्
यद् अलीनषट्पदम्
 RAGH. 9. 65.: कुञ्जलीनान्…
सिंहान्
 MAH. 1. 4310. 4314.: ददृशुस् तत्र (आश्रमे)
लीनांस् तांश् चौरान्.
c. अभि incumbere,  inniti,  c. acc. MEGH. 37.: भुजतरुव-
नम्…अभिलीनः.
c. नि
1) considere,  c. acc. vel loc. MAH. 3. 10560.: ऊरुं
राज्ञः,  समासाद्य,  कपोतः श्येनजाद् भयात्…निलि-
ल्ये
 BHATT. 14. 76.: निलिल्ये मूर्ध्नि गृध्रो ऽस्य. नि-
लीन insidens. BHATT. 2. 5.: पुष्पैः…निलीनभृङ्गैः.
Incessus,  habitatus. R. Schl. II. 46. 3.: अरण्यानि…नि-
लीनानि मृगद्विजैः. निलीयमान sedens. UR. 86. 4.
infr.: आश्रमपादपशिखरे निलीयमानः.
2) procidere, 
procumbere. MAH. 3. 11109.: निलिल्युर् वनवासिनः
समुत्पेतुः खगास् त्रस्ताः
 10975.: भीता वायोर् नि-
लिल्यिरे
 A. 6. 13.: वित्रेसुश्च निलिल्युश्च भूतानि (sic
legendum pro विलिल्युश्च).
c. नि praef. सम् sedere. MAH. 3. 13654.: उपरिष्टाच्च वृ-
क्षस्य वलाका सन्न्यलीयत.
c. सम् morari,  versari. SU. 2. 20.: संलीनम् अपि दुर्गेषु
निन्यतुर् यमसादनम्.

Lanman

English

 √lī (láyate
 lī́yate
 lilyé
 áleṣṭa
 līná
-lī́ya).
	—1. cling to
	—2. stick
	—3.
(stay,  i. e.) of birds and insects,  light upon, 
sit upon
	—4. slip into
 disappear.
+ ni, 
	—1. cling to
	—2. light upon (of
birds)
	—3. slip into
 disappear
 hide.
+ pra,  go to dissolution. [cf. √ri.]

Kridanta Forms

Sanskrit

ली (ली॒ङ् श्लेषणे - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् =  लानम् / लयनम्
अनीयर् =  लानीयः / लयनीयः - लानीया / लयनीया
ण्वुल् =  लायकः - लायिका
तुमुँन् =  लातुम् / लेतुम्
तव्य =  लातव्यः / लेतव्यः - लातव्या / लेतव्या
तृच् =  लाता / लेता - लात्री / लेत्री
क्त्वा =  लीत्वा
ल्यप् =  प्रलाय / प्रलीय
क्तवतुँ =  लीनवान् - लीनवती
क्त =  लीनः - लीना
शानच् =  लीयमानः - लीयमाना

ली (ली॒ श्लेषणे - क्र्यादिः - अनिट्)
ल्युट् =  लानम् / लयनम्
अनीयर् =  लानीयः / लयनीयः - लानीया / लयनीया
ण्वुल् =  लायकः - लायिका
तुमुँन् =  लातुम् / लेतुम्
तव्य =  लातव्यः / लेतव्यः - लातव्या / लेतव्या
तृच् =  लाता / लेता - लात्री / लेत्री
क्त्वा =  लीत्वा
ल्यप् =  प्रलाय / प्रलीय
क्तवतुँ =  लीनवान् - लीनवती
क्त =  लीनः - लीना
शतृँ =  लिनन् - लिनती

ली (ली꣡ द्रवीकरणे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् =  लायनम् / लयनम्
अनीयर् =  लायनीयः / लयनीयः - लायनीया / लयनीया
ण्वुल् =  लायकः - लायिका
तुमुँन् =  लाययितुम् / लयितुम्
तव्य =  लाययितव्यः / लयितव्यः - लाययितव्या / लयितव्या
तृच् =  लाययिता / लयिता - लाययित्री / लयित्री
क्त्वा =  लाययित्वा / लयित्वा
ल्यप् =  प्रलाय्य / प्रलीय
क्तवतुँ =  लायितवान् / लियितवान् - लायितवती / लियितवती
क्त =  लायितः / लियितः - लायिता / लियिता
शतृँ =  लाययन् / लयन् - लाययन्ती / लयन्ती
शानच् =  लाययमानः / लयमानः - लाययमाना / लयमाना

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  ली
मूलधातुः:
   
धात्वर्थः:
  श्लेषणे
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  लिनाति
अनुबन्धादिविशेषः:
  प्वादिः ल्वादिः च, ईकारान्तः

धातुः:
  ली
मूलधातुः:
   
धात्वर्थः:
  द्रवीकरणे
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  लाययति-ते, लयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
  आधृषीयः

धातुः:
  ली
मूलधातुः:
   लीङ्
धात्वर्थः:
  श्लेषणे
गणः:
  दिवादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  आत्मनेपदी
रूपम्:
  लीयते
अनुबन्धादिविशेषः:
  ओदित्

धातुप्रदीपः

Sanskrit

ली  श्लेषणे 
- लिनाति  लिलाय ललौ  लिल्यतुः  विलास्यते विलेष्यते  लीनम्  लीनिः  33

ली द्रवीकरणे 
- विलापयति विलीनयति विलाययति लयति (30)  अन्यत्र लीयते लिनाति  256

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 1. ली mit अप,  अपलीन °versteckt,  Kir. IX,  11. — Mit व्यप verschwinden,  Haravijaya 2,  24. °लीन vergangen,  6,  140. [50,  5.]

 *ली f. = श्लेष
 s. लीव.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  आपीडय,  निष्पीडय,  पीडय,  निपीडय,  प्रपीडय,  बाध्,  मृद्,  आबाध्,  अभिनिपीडय,  उपपीडय,  ली,  अभिनोदय,  आमीव्,  प्रमीव्,  खिद्,  पिच्चय
verb
 
उपरितः भारयोजनेन तदधः वस्तुविशेषस्य संव्लीनानुकूलः व्यापारः।
 "आमिक्षायाः पिण्डं कर्तुं तां वस्त्रेण आच्छादयित्वा उपलस्य अधः आपीडयति।"

Synonyms:
  अन्तर्धा,  अपनिली,  अवली,  गोपाय,  अपगुह्,  अपनिधा,  तिरोधा,  तिरोभू,  निगुह्,  निली,  ली,  विनिगुह्,  विली,  अवगुह्,  उपगुह्,  गुह्,  वृ,  संवृ,  संनिली,  गडय,  गुप्तीकृ
verb
 
भयसञ्कोचादिना आत्मानम् अन्येभ्यः निलीनानुकूलः व्यापारः।
 "चोरयित्वा श्यामः गृहे अन्तर्धत्ते।"

Synonyms:
  आसञ्ज्,  सञ्ज्,  संसञ्ज्,  समासञ्ज्,  अनुषञ्ज्,  अनुबन्ध्,  अनुप्रसञ्ज्,  आश्लिष्,  अभिली,  लग्,  आलग्,  लिप्,  ली,  अन्ववसो
verb
 
श्यानद्रव्येण वस्तुद्वयानां संयोगानुकूलः व्यापारः।
 "कर्गजः काष्ठे आसजति।"

एकाक्षरनाममाला

Sanskrit

ली,  श्लेष,  वलय
लश्चामृते दिशायां च लीः श्लेषे वलये तथा ।
verse 1.1.1.39
page 0121

Tamil

லீ : உருக்க,  ஒன்றுசேர,  கரைந்துபோக.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 ली,  कि द्रावणे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (चुरा०-पक्षे भ्वा०-पर०-सक०-अनिट् ।) द्रावणं द्रवी-करणम् । कि,  लाययति लयति । मिम्यो-र्यब्णाविति लापयति लोहमग्नौ कर्म्मकारः ।स्नेहद्रवे तु लाल्योर्लन्ननाविति जनो घृतमग्नौलीनयत्यपि । इति दुर्गादासः ॥

 ली,  गि श्लिषि । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (क्र्या०-पर०-अक०-अनिट् ।) गि,  लिनाति बालालावण्यं प्राप्नोतीत्यर्थः । कर्म्माविवक्षायान्तुलिनाति जलधौ नदी । लीनः लीनिः । अयंअन्तःस्थतृतीयादिः । इति दुर्गादासः ॥

 ली,  ङ य ओ श्लिषि । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(दिवा०-आत्म०-अक०-अनिट् ।) ङ य, लीयते चन्द्रः सूर्य्ये । ओ,  लीनः । इति दुर्गादासः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 ली श्लेषे दिवा० आ० अक० अनिट् । लीयते अलेष्ट । ओदित् निष्ठातस्य नः । लीनः ।

 ली श्लेषे क्र्या० पा० पर०
  अक० अनिट् । लिनाति अलैषीत् ।

 ली द्रावणे वा चुरा० उभ०
  सक०
  सेट् पक्षे भ्वा०
  पर०
  अनिट् । लीनयति ते लाय(प)यति ते घृतम् लयति ।अस्नेहद्रावणे लौहं विलायतीत्येव । प्रलम्भने अभिभवेपूजायाञ्च सक०
  आत्म० । तत्र नित्यमात्त्वे पुक । जटा-भिर्लापयते पूजामधिगच्छतात्यर्थः । श्योनो वर्त्तिकामु-ल्लापयते अभिभवतीत्यर्थः । वालमुल्लापयत वञ्चयतीत्यर्थः ।अलीलनत् त अलील(प)यत् त । अलेषीत् । अलासीत् ।

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

ली  श्लेषणे
- लिनाति  लीनः  दिवादौ (429) लीयते  चुरादौ ली द्रवीकरणे (10206)-घृतं विलीनयति  30

ली द्रवीकरणे
- विलालयति,  विलापयति  विलाययति,  विलयति,  विलयः विलायितम्  लियो वा इति व्यवस्थितविभाषात्त्वाद् विलम्भनपूजाभिभवेभ्योऽन्यत्रात्वं नास्तीत्यैत्वायौ,  विलम्भनादावेवात्त्वं पुक् च-कस्त्वमुल्लापयते ? आलापयति,  अपलापयते,  लियः संमाननशालीनीकरणयोश्च (1370) इति तङ्,  स्नेहविपाटने नुक् (तु0 7339) घृतं विलीनयति  दिवादौ लीङ् श्लेषणे (429)-लीयते क्र्य्यदौ (932) लिनाति  258

धातुवृत्तिः

Sanskrit

ली  (अर्थः)  श्लेषणे
( लिनाति लिनातु अलिनात् लिनीयात् ललौ लिलाय लिल्यतुः ललाथ लिलेथ लिलयिथ लिल्यिव) "विभाषा लीयतेः'' इत्येज्विषये ल्यपि वाऽऽत्त्वविकल्पः किति लिटि एज्विषयत्वाभावान्नात्वम् ( लाता लेता ) इत्यादि सर्वं लीयतिवन्नेयम् 30

ली (अर्थः)  द्रवीकरणे
( लाययति लयति लेता ) श्विडीङिवर्णेष्वथशीञ्श्रिञावपीत्येते एवेवर्णान्तेषु सेट इति नियमान्नेट् "विभाषा लीयतेः'' इत्यात्त्वविकल्पमस्यापीच्छन्मैत्रेयो "लीलोर्नुग्लुकौ'' इत्यात्त्वपक्षे लुको विकल्पनाल्लुकं चोदाजहार,  अनात्त्वे तु नुक्,  तदभावे वृद्ध्यायौ च तदयुक्तम् आत्त्वे लीनातिलीयत्योर्यका निर्द्देष इति भाष्ये उक्तत्त्वादस्यात्त्वाभावात् पुरुषकारेऽप्युक्तं देवेनास्यात्त्वे लुगादि प्रदर्शनं मैत्रेयविस्रम्भादयुक्तंचेदं  भाष्यविरोधित्त्वादिति श्लेषणे श्यनि लीयते लिनातीति श्नि  271

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“ली श्लेषणे”@} 2 प्वादिः,  ल्वादिश्च। 
 ‘यौ द्रवीकरणेऽनात्वे लीनयेत् लाययेत् लयेत्।। 
 लापयेल्लालयेदात्वे श्लेषणे लीयतेऽलिनात्।’ 3 इति देवः। 
 4 5 लायकः-यिका,  6 लालकः-लिका,  7 लीनकः-निका,  निलापकः-पिका,  8 लिलीषकः- षिका,  9 लेलीयकः-यिका
   10 लेता-लेत्री,  लाता-त्री,  लापयिता-लालयिता-त्री,  लीनयिता-त्री,  लिलीषिता-त्री,  लेलीयिता-त्री
   11 लिनन्-ती,  लापयन्,  लालयन्,  लीनयन्-न्ती,  लिलीषन्-न्ती
   -- लास्यन्-लेस्यन्-न्ती-ती,  लापयिष्यन्-लालयन्-लीनयन्-न्ती-ती,  लिलीषिष्यन्-न्ती-न्ती
   -- -- लापयमानः-लालयमानः-लीनयमानः,  -- लेलीयमानः
   -- 12 जटाभिर्लापयमानः,  वर्त्तिकामुल्लापयमानः,  बालमुल्लापयमानः
   -- लापयिष्यमाणः-लालयिष्यमाणः-लीनयिष्यमाणः,  --लेलीयिष्यमाणः
   लीः-लियौ-लियः
   -- -- -- 13 लीनम्-नः-नवान्,  लापितः-लालितः-लीनितः,  लिलीषितः,  लेलीतः-तवान्
   14 15 लयः,  लापः-लालः-लीनः,  लिलीषुः,  लिलापयिषुः,  लेल्यः-लेलियः
   लेतव्यम्-लातव्यम्,  लापयितव्यम्-लालयितव्यम्-लीनयितव्यम्,  लिलीषितव्यम्,  लेलीयितव्यम्
   लयनीयम्-लानीयम्,  लापनीयम्-लालनीयम्-लीननीयम्,  लिलीषणीयम्,  लेलीयनीयम्
   16 ईषल्लयः-दुर्लयः-सुलयः
   -- -- -- लीयमानः,  लाप्यमानः-लाल्यमानः-लीन्यमानः,  लिलीष्यमाणः,  लेलीय्यमानः
   लयः,  लापः-लालः-लीनः,  लिलीषः,  लेलीयः
   लातुम्-लेतुम्,  लापयितुम्-लालयितुम्-लीनयितुम्,  लेलीयितुम्
   17 लीनिः,  लापना-लालना-लीनना,  लिलीषा,  लेलीया
   लयनम्,  लानम्,  लापनम्-लालनम्-लीननम्,  लिलीषणम्,  लेलीयनम्
   लीत्वा,  लालयित्वा-लापयित्वा-लीनयित्वा,  लिलीषित्वा,  लेलीयित्वा
   18 विलाय-विलीय,  विलाप्य-विलाल्य-विलीन्य,  विलिलीष्य,  विलेलीय
   लायम् २ लीत्वा २,  लापम् २ -लालम् २ -लीनम् २,  19 जतुविलायं विलिल्ये,  लापयित्वा २ -लालयित्वा २ -लीनयित्वा २,  लिलीषम् २,  लिलीषित्वा २,  लेलीयम् २
   लेलीयित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१४९२)
 02 =>
  (९-क्र्यादिः-१५०१। अक। अनि। पर।)
 03 =>
  (श्लो। १७-१८)
 04 =>
  [पृष्ठम्११६५+ २६]
 05 =>
  [[१। ण्वुलि,  ‘विभाषा लीयतेः’ (६-१-५१) इत्याकारविकल्पः--एज्विषये। आत्वपक्षे ‘आतो युक्--’ (७-३-३३) इति युगागमे रूपमेवम्। आत्वाभावपक्षे वृद्धौ आया- देशे च लायकः इत्येव रूपमिति ज्ञेयम्। एवमुत्तरत्रापि।]]
 06 =>
  [[२। ‘लीलोर्लुग्नुकावन्यतरस्यां स्नेहविपातने’ (७-३-३९) इति ण्यन्ते लुगागम- विकल्पः--स्नेहविपातने। स्नेहविपातनं नाम कठिनद्रव्यस्याग्नौ निष्टपनेन द्रबी- करणम्। एतद्भिन्नार्थे तु ‘विभाषा लीयतेः’ (६-१-५१) इत्यात्वे ‘अर्तिह्री--’ (७-३-३६) इति पुगागमे लापकः इत्यादीनि रूपाणि।]]
 07 =>
  [[३। अनेनैव सूत्रेण (७-३-३९) पाक्षिके नुगागमे लीनकः इत्यादीनि रूपाणि।]]
 08 =>
  [[४। सन्नन्ते ‘इको झल्’ (१-२-९) इति सनः कित्त्वं सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
 09 =>
  [[५। यङन्ते ‘गुणो यङ्लुकोः’ (७-४-८२) इति गुणोऽभ्यासस्य।]]
 10 =>
  [[६। धातोरनिट्त्वात् इडागमो न। गुणः। एवं तव्यदादिष्वपि ज्ञेयम्।]]
 11 =>
  [[७। शतरि ‘क्र्यादिभ्यः--’ (३-१-८१) इति श्ना विकरणप्रत्ययः। ‘प्वादीनां ह्रस्वः’ (७-३-८०) इति धातोरीकारस्य ह्रस्वः। ‘श्नाऽऽभ्यस्तयोः--’ (६-४-११२) इत्याकारलोपः।]]
 12 =>
  [[८। ‘लियः सम्माननशालीनीकरणयोश्च’ (१-३-७०) इति ण्यन्तात् अकर्त्रभिप्रायेऽपि आत्मनेपदमेव। सम्माननम् = पूजा। शालीनीकरणम् = न्यग्भावनम्। जटाभिः आलापयमानः = जटया हेतुना पूजां समधिगच्छन् इत्यर्थः। वर्तिकामुल्ला- पयमानः = पक्षिविशेषं न्यक्कृत्येत्यर्थः। एतयोरुभयोरेवार्थयोस्तङ्। बालकमुल्ला- पयमानः,  वञ्चयन्नित्यर्थः प्रलम्भनार्थेऽपीति वार्त्तिकात् (३४८३)।]]
 13 =>
  [[९। ‘ल्वादिभ्यः--’ (८-२-४४) इति निष्ठातकारस्य नकारः।]]
 14 =>
  [पृष्ठम्११६६+ १९]
 15 =>
  [[१। पचाद्यचि रूपमेवम्। ‘निमिमीलियां खलचोरात्वं न’ (वा। ६-१-५१) इत्यत्र ‘अच्’ इत्यनेन पचाद्यचोऽपि ग्रहणमिति पदमञ्जरी।]]
 16 =>
  [[२। अत्रापि खल्प्रत्यये आत्वं न।]]
 17 =>
  [[३। ‘ऋल्वादिभ्यः --’ (वा। ३-३-९४) इति क्तिनस्तकारस्य नकारः।]]
 18 =>
  [[४। ‘विभाषा लीयतेः’ (६-१-५१) इति ल्यपि आत्वविकल्पः। आत्वपक्षे विलाय इति,  आत्वाभावपक्षे विलीय इति च रूपद्वयम्।]]
 19 =>
  [[५। ‘उपमाने कर्मणि च’ (३-४-४५) इति णमुल्। ‘कषादिषु--’ (३-४-४६) इति यथाविध्यनुप्रयोगः।]]

1 {@“ली द्रवीकरणे”@} 2 आधृषीयः। 
 तेन णिज्विकल्पः। 
 ‘यौ द्रवीकरणेऽनात्वे लीनयेल्लाययेल्लयेत्।। 
 3 लापयेत् लालयेदात्वे श्लेषणे लीयतेऽलिनात्।’ 4 इति देवः। 
 लायकः-यिका,  लिलाययिषकः-षिका,  लायकः-यिका,  लिलीषकः-षिका,  लेलीयकः-यिका
   लाययिता-त्री,  लिलाययिषिता-त्री,  लेता-त्री,  लिलीषिता-त्री,  लेलीयिता-त्री
   इत्यादीनि रूपाणि सर्वाणि ण्यन्तरूपाणि,  ण्यन्तप्रकृतिकसन्नन्तरूपाणि च विना क्रैयादिकप्लिनातिवत् 5 ऊह्यानि। 
 ण्यन्ते-तत्प्रकृतिकसन्नन्ते च इमानि रूपाणि--लाययन्-न्ती,  लिलाययिषन्-न्ती
   लाययिष्यन्-न्ती-ती-लिलाययिषिष्यन्- न्ती-ती
   लायमानः,  लिलाययिषमाणः,  लाययिष्यमाणः,  लिलाययिषिष्यमाणः
   लाः-लायौ-लायः
   -- -- -- लायितम्-तः,  लिलाययिषितम्-तः-तवान्
   लायः,  लिलाययिषुः
   लाययितव्यम्,  लिलाययिषितव्यम्
   लायनीयम्,  लिलाययिषणीयम्
   लाय्यम्,  लिलाययिष्यम्
   ईषल्लायः-दुर्लायः-सुलायः
   लाय्यमानः,  लिलाययिष्यमाणः
   लायः,  लिलाययिषः
   लाययितुम्,  लिलाययिषितुम्
   लायना,  लिलाययिषा
   लायनम्,  लिलाययिषणम्
   लाययित्वा,  लिलाययिषित्वा
   प्रलाय्य,  प्रलिलाययिष्य
   लायम् २ -लाययित्वा २
   लिलाययिषम् २-लिलाययिषित्वा २। इति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१४९३)
 02 =>
  (१०-चुरादिः-१८१२। सक। अनि। उभ।)
 03 =>
  [पृष्ठम्११६७+ २६]
 04 =>
  (श्लो १७-१८)
 05 =>
  (१०८१)

Capeller

German

 1. ली,  ली॑यते,  °ति,  (ल॑यते nur nach नि)
sich anschmiegen,  sich ducken,  kauern, 
hängen an,  stecken,  bleiben in,  sich
setzen o. legen auf,  verschwinden,  auf-
gehen in (Loc.). p. p. लीन liegend, 
steckend,  sitzend auf o. in,  hingegeben
an (Loc. o. —°). अभि sich schmiegen
an (Acc.)
 p. p. अभिलीन angeschmiegt, 
besetzt von (—°)। अव sich niedersetzen. 
समव aufgehen,  verschwinden in (Loc.).
आ sich anschmiegen,  sich verstecken, 
ducken,  kauern.  नि hängen bleiben an, 
sich setzen auf (Loc.),  sich verstecken, 
verschwinden,  unsichtbar werden,  vor
(Abl.),  in (Loc.)
 p. p. नि॑लीन fest-
hängend an,  vertieft in,  sitzend auf, 
versteckt in (Loc. o. —°)।प्र sich ver-
stecken,  sich auflösen in (Loc.),  verschwinden, 
sterben.  p. p. प्रलीन ge-
schwunden,  verstorben.  वि sich anschmiegen, 
heften an (Loc.),  sich ver-
stecken,  verschwinden,  zergehen,  sich
auflösen,  schmelzen.  p. p. विलीन ge-
heftet an,  vertieft in,  sitzend auf (Loc.
o. —°)
 versteck,  verschwunden,  zer-
gangen.  अनुवि sich auflösen in (Acc.).
सम् sich anschmiegen,  hineingehen, 
Platz finden in (Loc.)
 sich verstecken, 
sich ducken,  zusammenziehen.  p. p.
संलीन sich anschmiegend an,  hinein-
gegangen in (Loc.). versteckt in (Loc.
o. —°)
 gedruckt,  gekauert.

 2. ली,  nur Intens. लेला॑यति,  °ते schwanken, 
schwingen,  zittern. 

Grassman

German

 √lī,  spätere Form für rī,  ri.
Mit ápa ní me. sich verkriechen.
Stamm laya:
-antām ápa ní {910, 7} śátravas párājitāsas 〰.
Part. IV. lāyia
in a-lā́yia.

Burnouf

French

 *ली ली. लयामि 9
 pp. लीन। Liquéfier,  dissoudre.

 *ली ली. लिनामि 9
 p. लिलाय et ललौ
 f1.
लेतास्मि et लातास्मि
 f2. लेष्यामि et
लास्यामि
 a1. अलैषम् et अलासम्
 pp. लीन।
Attacher à soi,  obtenir,  लावण्यम् la beauté.
		 Au ps. ou
classe 4,  लीये
 p. लिल्ये
 etc. S'attacher à,  adhérer, 
se fixer à ou dans,  1.

Stchoupak

French

 ली-
 {%līyate -ti 
 lilye lilyuḥ 
 lāpayati lāyayati 
 %} लीन- °लीय
-- s'attacher à,  adhérer (à,  loc. 
 aussi fig.) 
 s'effacer,  disparaître 
a. v. enfoncé dans (loc.) 
 posé sur,  campé 
 qui se cache,  qui épie 
 fondu, 
absorbé,  disparu 
 लीनता- f.
  fait de se cacher.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.