| YouTube Channel

लिप् (lip)

 
शब्दसागरः
English
लिप् (ञि, औ) ञि औलिप r. 6th cl. (लिम्पति-ते)
1. To increase or add to.
2.
To anoint, to smear, to plaster.
3. To cover.
4. To kindle, to inflame.
5. To stain, to pollute. With अनु, 1. To besmear, to anoint.
2. To
cover, to envelop. With अव, To anoint. With आ, 1. To besmear.
2. To contaminate. With वि, To besmear.
Capeller Eng
English
लिप् लिम्प॑ति लिम्प॑°ते
pp.
लिप्त॑ (q.v. ) smear, stain,
soil (lit. &
fig.
), besmear with (instr. ) or smear a th. (acc. ) over or
on a th., stick on to (loc. )
P.
लिप्यते cleave or stick to (intr. ).
C.
लेपयति & लिम्पयति =
S.
tr. अनु smear, anoint with (instr. )
M.
refl. अव the same
P.
be haughty or arrogant. smear, anoint
with (instr. )
C.
the same. उप the same. नि smear
cause to
disappear
M.
disappear, become invisible. प्र, वि, सम् smear, anoint
C.
the same. Cf. अवलिप्त.
Yates
English
लिप् (श, ञ, औ, प, ञ) लिम्पति, ते 6.
c.
To increase or add to
to anoint,
smear, plaster.
Apte
English
लिप् [lip], 6
U.
(लिम्पति-ते, लिप्त)
To anoint, smear, besmear
लिम्पतीव तमो$ङ्गानि
Mk.*
1.34.
To cover, overspread
plaster
लिप्तेषु भासा गृहदेहलीनाम्
Śi.*
3.48.
To stain, pollute, defile, taint, contaminate
यः करोति लिप्यते
Pt.*
4.64
मां कर्माणि लिम्पन्ति
Bg.*
4.14
18.17
Ms.*
1.16.
To inflame, kindle
तस्यालिपत शोकाग्निः स्वान्तं काष्ठमिव ज्वलन्
Bk.*
6.22.
Caus.
To cast blame on anyone.
To smear anything.
Apte 1890
English
लिप् {c6c} U. (लिंपति-ते, लिप्त) 1 To annoint, smear, besmear
लिंपतीव तमोंगानि Mk. 1. 34.
2 To cover, overspread
Śi. 3. 48.
3 To stain, pollute, defile, taint, contaminate
यः करोति लिप्यते Pt. 4. 64
मां कर्माणि लिंपंति Bg. 4. 14, 18. 17
Ms. 10. 106.
4 To inflame, kindle
तस्यालिपत शोकाग्निः स्वांतं काष्ठमिव ज्वलन् Bk. 6. 22.
Monier Williams Cologne
English
लिप् (cf. रिप्)
cl.
6. 1.Ā.
P.
(Dhātup. xxviii, 139) लिम्प॑ति, °ते (pf. लिलेप,
Br.
&c.
aor.
अलिपत्,
Kathās.
अलिपत, अलिप्त
Gr.
-अलिप्सत,
RV.
fut. लेप्ता, लेप्स्यति, °ते
Gr.
inf.
लेप्तुम्, ib.
ind.
p.
-लिप्य,
Br.
&c.
),
to smear, besmear, anoint with (instr.), stain, soil, taint, pollute, defile,
TBr.
&c.
&c.
to inflame, kindle, burn,
Bhaṭṭ.
:
Pass.
लिप्यते (ep. also °ति
aor.
अलेपि),
to be smeared
&c.
to be attached to (loc. ), stick, adhere,
ĪśUp.
:
Caus.
लेपयति (aor. अलीलिपत्), to cause to smear
&c.
to smear or anoint anything (acc. ) with (instr.) or on (loc. ),
Hcat.
Suśr.
to cover,
R.
to cast blame on any one,
Sāy.
(लिम्पयति), to smear anything (acc. ) with (instr.) :
Desid.
लिलिप्सति, °ते
Gr.
:
Intens.
लेलिप्यते, लेलेप्ति, ib.
लिप् [cf. Gk. ἀ-λείϕω, λιπαρός,
Lat.
lippus
Lith.
lìpti
Goth.
bileiban
Germ.
bilîban, blîben, bleiben, leben, Leib
Angl.Sax. libban
Eng.
to live, life.]
Monier Williams 1872
English
लिप् लिप् (the later and classical form
of rt. रिप्), cl. 6. P. A. लिम्पति, -ते,
लिलेप, लिलिपे, लेप्स्यति, -ते, अलिपत्, अलिपत or
अलिप्त, लेप्तुम्, to smear, besmear, anoint, daub,
plaster, paint
to spread over, cover
to stain, soil,
pollute, defile, contaminate
to inflame, kindle,
burn: Pass. लिप्यते, to be smeared or anointed
to
stick, cleave, adhere to: Caus. लेपयति, -यितुम्,
Aor. अलीलिपत्, to cause to smear, &c.
to smear,
anoint, cover
to cause to be covered or decorated:
Desid. लिलिप्सति, -ते: Intens. लेलिप्यते, लेलेप्ति
[cf. Gr. λίπ-α, λίπ-ος, λιπαρό-ς, λιπ-αρ-ής, λιπαρ-έ-ω,
ἀ-λείφ-ω, ἄλειφ-αρ, ἄλειφα, λισσός: Lat.
limpidus, lippus, li-no, li-mus, de-libuo
probably
also liquidus, liqueo: Old Germ. salba: Goth.
salbôn: Angl. Sax. sealf: Slav. lep-i-ti, lep-u:
Lith. limp-u, lip-ti, lip-u-s: Hib. laib, laibe,
‘mire, clay.’]
Macdonell
English
लिप् LIP, Ⅵ. limpá [later form of rip], 🞄anoint, besmear (ac.) with (in. )
🞄stain, defile, pollute, sully, taint
attach anything 🞄(ac.) to (lc.
rare): pp. lipta, besmeared
🞄defiled
poisoned (arrow)
adhering 🞄to (lc.): -vat, pp. act. having defiled oneself
🞄cs. lepaya, P. besmear or cover (ac.) 🞄with (in. )
smear (ac.) on (lc.)
cast blame 🞄on any one. anu, anoint or besmear, with 🞄(in. )
Ā. anoint oneself: pp. anointed, besmeared, 🞄or covered with (in. , —°)
cs. anoint. 🞄ava, besmear
ps. be puffed up or proud: 🞄pp. besmeared, with (—°)
puffed up, proud, 🞄arrogant. ā, anoint, besmear
put on, apply 🞄(ointment). sam-ā, cs. P. anoint. upa, 🞄besmear, anoint
pollute, defile
cover
cs. 🞄besmear, anoint, with (in. ). pari‿upa, besmear 🞄all over. ni, smear on, Ā. oneself
🞄cause to disappear, Ā. vanish (V.). pra, besmear, 🞄soil: pp. adhering to (lc.). vi, besmear, 🞄anoint, cover, with (in. )
rub on (in. ): 🞄pp. besmeared, anointed
cs. besmear, anoint, 🞄with (in. ). sam, besmear, anoint.
Benfey
English
लिप् लिप्, i. 6, लिम्प, Par. Ātm.
1. To anoint, Bhaṭṭ. 14, 94.
2. To
smear, Hit. 21, 14.
3. To stain (लिप्यते
दोषेण, Incurs sin), Hit. ii. d. 118
to
pollute, Man. 4, 201
10, 104.
4. To
burn, Bhaṭṭ. 6, 22. Ptcple. of the pf.
pass. लिप्त।
1. Envenomed.
2. Em-
braced.
3. Defiled.
Comp.
अ-मेध्य
-लिप्त,
adj.
defiled (soiled with impu-
rity), Man. 4, 56. Caus. To cause to be
decorated, Rām. 2, 9, 40. -- With the
prep. अनु अनु,
1. To anoint, Daśak. in
Chr. 183, 6.
2. To smear, Śiś. 9, 15.
अनुलिप्त,
1. Smeared, Pañc. iii. d. 32.
2. Anointed, Hit. 90, 8, M.M.
glisten-
ing, Śāk. d. 166. Caus. To cause to be
anointed, Daśak. in Chr. 200, 7. -- With
अव अव, To smear, Lass. 9, 19. अवलिप्त,
Proud, arrogant, Man. 4, 79
Pañc. i.
d. 341. -- With आ,
1. To anoint,
Utt. Rāmac. 79, 1
Ṛt. 6, 12, v. r.
2. To smear,
Pañc. 171, 11. -- With समा सम्-आ, To
anoint, Bhaṭṭ. 17, 5. -- With उप उप,
To pollute, MBh. 2, 2625
Bhag. 13,
32. Caus. To let smear, Man. 3, 206.
-- With वि वि,
1. To anoint, Bhaṭṭ. 3,
20.
2. To smear, Lass. 9, 12.
3. To pol-
lute, Hit. 128, 12. -- With सम् सम्, To
anoint, MBh. 1, 4950. -- Cf. λίπος, λιπαρής, ἀ-λείϕω, λισσός
Lat. limpidus, lip-
pus
probably also liquidus, liquere, and
O.H.G. salba, Goth. salbôn, A.S. sealf.
Hindi
Hindi
धब्बा
L R Vaidya
English
lip {% vt. 6U (pp. लिप्त
pres. लिंपति-ते) %} 1. To anoint, to besmear, Bt.xix.11
2. to cover, to spread over
3. to inflame, to kindle, तस्यालिपत शोकाग्निः स्वांतं काष्ठमिव ज्वलन् Bt.vi.22
4. to stain, to pollute, to contaminate, मां कर्माणि लिंपंति Bg.iv.14.With अनु-, 1. to besmear, to anoint, वपुरन्वलिप्त परिरंभसुखव्यवधानभीरुकतया वधूः Sis.ix.51
2. to cover, to envelop, R.x.10.With अव-, 1. to smear, to anoint
2. (pass.) to be puffed up.With आ-, 1. to anoint, to besmear
2. to contaminate.With चि-, to anoint, to besmear, Bt.iii.20, K.S.v.79.
Bopp
Latin
लिप् 6. P. A. लिम्पामि, लिम्पे (gr. 335.) ungere, obline-
re, contaminare, polluere. BHATT. 19. 11.: रम्यैर्
लिम्पेत (schol. विलेप्स्यथ) वर्णकैः
HIT. 21. 14.: मां-
सासृग्लिप्तान्य् अस्थीनि. TROP. BH. 4. 14.: माङ्
कर्माणि लिम्पन्ति
5. 10.: लिप्यते पापेन. (Cf.
gr. λίπος, λιπάζω, ἀ-λείϕω, lat. li-no, lî-mus, de-lîbuo,
lith. pri-lip-ti adhaerere, ankleben, praes. pri-limpù =
प्रलिम्पामि
slav. ljep-i-ti glutinare
hib. laib, laibe
«mire, dirt, clay»
germ. vet. lîm gluten
Pottius I. 258.
huc trahit goth. salbôn - sa-lbôn - nostrum salben, ita
ut sa respondeat praep. सम् vel et lb radici लिप्.
c. अनु i. q. simpl. HIT. 42. 1.: राजपुत्रेण स्नातानुलि-
प्तेन
N. 16. 13.: मलपङ्कानुलिप्ताङ्गीम्.
c. अव अवलिप्त vanus, fastuosus, superbus. BR. 1. 11. 19.
c. i. q. simpl. MAH. 2624.
c. उप id. MAH. 2. 2625.: पांशूपलिप्तसर्वाङ्गः
BH. 13. 32.
Caus. oblinendum curare. MAN. 3. 206.
c. वि i. q. simpl. HIT. 128. 12.
c. सम् Caus. ungere. MAH. 1. 4950.: चन्दनेन…समले-
पयन्.
Lanman
English
√lip (limpáti, -te [758]
lilépa
álipat,
álipta
liptá
-lípya).
—1. besmear or
rub over a thing (acc.) with a thing
(instr.)
—2. smear a thing (acc.) over
or on a thing (loc.)
stick (trans.) on to
pass. stick or stick to, intrans.
[younger form of √rip: orig. mg
‘smear, stick’: cf. τὸ λίπος, ‘grease’
ἀ-λείφ-ω, ‘anoint’
Lat. lippus, ‘bleareyed’
λῐπαρός, ‘greasy, shiny’:
further akin are the following words,
but with curious divarication of mg:
λῑπαρέω, like Eng. stick to, i. e. ‘persist’
AS. be-līf-an, Goth. bi-leib-an, Ger. b-leib-en,
(lit. ‘stick, i. e.) ‘remain’
AS. libban,
Eng. live, Ger. leben, ‘be remaining or
surviving, superstitem esse’
AS. līf,
Eng. life
finally AS. lǣf-an, Eng. leave,
‘cause to remain.’]
+ anu, smear over, cover with.
+ vi, besmear.
Kridanta Forms
Sanskrit
लिप् (लि॒पँ॑ उपदेहे - तुदादिः - अनिट्)
ल्युट् = लेपनम्
अनीयर् = लेपनीयः - लेपनीया
ण्वुल् = लेपकः - लेपिका
तुमुँन् = लेप्तुम्
तव्य = लेप्तव्यः - लेप्तव्या
तृच् = लेप्ता - लेप्त्री
क्त्वा = लिप्त्वा
ल्यप् = प्रलिप्य
क्तवतुँ = लिप्तवान् - लिप्तवती
क्त = लिप्तः - लिप्ता
शतृँ = लिम्पन् - लिम्पन्ती / लिम्पती
शानच् = लिम्पमानः - लिम्पमाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
लिप्
मूलधातुः:
लिप
धात्वर्थः:
उपदेहे
गणः:
तुदादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
अनिट्
उपग्रहः:
उभयपदी
रूपम्:
लिम्पति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
मुचादिः
टिप्पनी: लिप, ञि लेपे इति कविकल्पद्रुमः (तुदा०-उभ०-सक०-अनिट् ।) ञि, लिप्तो-ऽस्ति औ, लेप्ता ञ, लिम्पति लिम्पते चन्दनेन गात्रं सुखी इति दुर्गादासः
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
लिप् mit प्रति zuschmieren, festschmieren, Komm. zu Āpast. Śr. 14, 26, 2.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
आसञ्ज्, सञ्ज्, संसञ्ज्, समासञ्ज्, अनुषञ्ज्, अनुबन्ध्, अनुप्रसञ्ज्, आश्लिष्, अभिली, लग्, आलग्, लिप्, ली, अन्ववसो
verb
श्यानद्रव्येण वस्तुद्वयानां संयोगानुकूलः व्यापारः।
"कर्गजः काष्ठे आसजति।"
Synonyms:
लिप्
verb
लेपनानुकूलव्यापारः।
"सा गोमयेन भूमिं लिप्यति।"
Capeller
German
लिप्, लिम्प॑ति, °ते bestreichen, beschmieren,
verurnreinigen (auch übertr.). Pass.
लिण्यते festkleben, haften. p. p. लिप्त॑ bestrichen,
besudelt, klebend, haftend an
(Loc.). Caus. लेपयति o. लिम्पयति etw.
(Acc.) mit etw. (Instr.) bestreichen.
अनु bestreichen, beschmieren
p. p.
अनुलिप्त bestrichen, gesalbt, überzogen
mit (Instr. o. —°)। अव dass., Pass.
hochmütig sein
p. p. अवलिप्त hochmütig,
stolz. आ, उप, प्र, वि u. सम् bestreichen,
beschmieren, salben (auch Caus.).
Grassman
German
√lip, spätere Form für rip.
Mit verschwinden machen (eigentlich beschmieren), med. verschwinden.
Aor. alips:
-ata [3. pl.] adṛ́ṣṭās {191, 1}. _{191, 3}. _{191, 4}.
Burnouf
French
*लिप् लिप्। लिम्पामि, लिम्पे 6
p. लिलेप,
लिलिपे
f2. लेप्स्यामि, लेप्स्ये
a2. अलिपम्, अलिप्सि।
Oindre, enduire, frotter d'un corps gras, चन्दनेन de sandal.
Salir, souiller [au propre et au fig.]. Gr.
λιπάζω, ἀλείφω, etc.
Stchoupak
French
लिप्-
{%limpati -te
lilepa
alepi alipat alipta
lipyate %} (-ति-)
{%lepayati
lipta- °lipya %} -- enduire, oindre (de, instr.)
souiller, rendre
impur
pass. être enduit, etc.
être collé, s'attacher à
caus. enduire
de (instr.)
couvrir, recouvrir
a. v. enduit, oint, etc.