| YouTube Channel

लिप (lipa)

 
शब्दसागरः
English
लिप
m.
(-पः) Smearing, plastering.
E.
लिप् to smear,
aff.
Yates
English
लिप (पः) 1.
m.
Smearing.
Spoken Sanskrit
English
लिप lipa
m.
plastering
लिप lipa
m.
smearing
लिप lipa
m.
anointing
Wilson
English
लिप(ञि औ)ञि औलिप r. 6th cl. (-लिम्पति-ते)
1 To increase or add to.
2 To anoint, to smear, to plaster.
लिप
m.
(-पः) Smearing, plastering.
E.
लिप to smear,
aff.
क.
Apte
English
लिपः [lipḥ], Smearing, anointing.
Apte 1890
English
लिपः Smearing, anointing.
Monier Williams Cologne
English
लिप
m.
smearing, anointing, plastering,
W.
Monier Williams 1872
English
लिप, अस्, m. smearing, anointing, plastering.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
लिप्
मूलधातुः:
लिप
धात्वर्थः:
उपदेहे
गणः:
तुदादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
अनिट्
उपग्रहः:
उभयपदी
रूपम्:
लिम्पति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
मुचादिः
टिप्पनी: लिप, ञि लेपे इति कविकल्पद्रुमः (तुदा०-उभ०-सक०-अनिट् ।) ञि, लिप्तो-ऽस्ति औ, लेप्ता ञ, लिम्पति लिम्पते चन्दनेन गात्रं सुखी इति दुर्गादासः
धातुप्रदीपः
Sanskrit
लिपँ लिप उपदाहे
- लिम्पति लिम्पते लिलेप लिलिपे लेप्ता अलिपत् अलिपत अलिप्त लेप्यम् लिम्पः विलेपिका 159
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
लिप, ञि लेपे इति कविकल्पद्रुमः
(तुदा०-उभ०-सक०-अनिट् ।) ञि, लिप्तो-ऽस्ति औ, लेप्ता ञ, लिम्पति लिम्पतेचन्दनेन गात्रं सुखी इति दुर्गादासः
लिपः,
पुं,
(लिम्पतीति लिप + कः ।) लेपन-कर्त्ता इति लिपधातोः कर्त्तरि कप्रत्ययेननिष्पन्नम्
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
लिप लेपने, तुदा०
उभ०
मुचा०
सक०
अनिट् लिम्पति ते अलिपत् अलिपत अलिप्त
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
लिपँ लिप उपदेहे
- (अर्थविवरणम्) उपदेहो वृद्धिः
लिम्पति, लिम्पते लिपिसिचिह्वश्च (3153) इत्यङ्-अलिपत् आत्मनेपदेष्वन्यतरस्याम् (3154)-अलिप्त अलिपत अनुपसर्गाल्लिम्प (31138) इति शः-लिम्पः नौ लिम्पेः (31138 वा0)-निलिम्पा देवाः 151
धातुवृत्तिः
Sanskrit
लिपँ लिप (अर्थः) उपदेहे
( लिम्पति लिलेप लिलेपिथ लिलिपिव लेप्ता लेप्सति लिम्पतु अलिम्पत् लिम्पेत् लिप्यात् अलिपत् ) "लिपि सिचि ह्वश्च'' इत्यङ् परस्मैपदे, अन्यत्र "आत्मनेपदेष्वन्यतरस्याम्'' इति पक्षे सिच् ( अलिपत अलिपेताम् अलिपन्त अलिप्त अलिप्साताम् अलिप्सन्त ) इत्युभयं भवति, ( लिम्पते लिलिप्सति लिलिप्सते लेलिप्यते लेलेप्ति लेपयति अलीलिपत् लिम्पः ) "अनुपसर्गाल्लिम्प'' इति शः ( निलिम्पा देवाः ) "नौ लिम्पेः'' इति शः ( लिप्तवासितम् ) इत्यत्र राजदन्तादिपाठात्पूर्वकालस्यापि परनिपातः ( लिपिः लिबिः) "इगुपधात्किच्च'' इति इत्प्रत्ययः "दिवाविभा'' इत्यादौ लिपिलिबीति निर्द्देशात्पकारस्य पक्षे बकारः 149
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“लिप उपदेहे”@} 2 मुचादिः।
‘उपदेहो = वृद्धिः’ इति क्षीरस्वामी।
“अस्य 3 दहनार्थ- त्वमप्याह शङ्कराचार्यः” इति धा।
का।
व्याख्यायाम् 4।
5 ‘--उपदाहे’ इति मैत्रेयः।
न्यासेऽपि 6।
लेपकः-पिका, लेपकः-पिका, लिलिप्सकः-प्सिका, लेलिपकः-पिका
लेप्ता-त्री, लेपयिता-त्री, लिलिप्सिता-त्री, लेलिपिता-त्री
7 लिम्पन्-न्ती-ती, लेपयन्-न्ती, लिलिप्सन्-न्ती
-- इत्यादीनि रूपाणि सर्वाण्यपि तौदादिकदिशतिवत् 8 बोध्यानि।
लिम्पः 9, निलिम्पाः 10 11, 12 प्रलिपः, लिपिः 13 इति इन्प्रत्ययः।
‘दिवाविभा--’ 14 इत्यत्र ‘लिपिः लिबि--’ इति निर्देशात् अस्यैव पाक्षिको बकारः पकारस्य, तेन लिबिः, इत्यपि साधुरिति धातुवृत्तिः।]] -लिबिः इमानि रूपाण्यधिकानीति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१४८८)
02
=>
(६-तुदादिः-१४३३। सक। अनि। उभ।)
03
=>
[धातोः]
04
=>
(२-५८)
05
=>
[पृष्ठम्११६२+ २४]
06
=>
(३-१-१३८ सूत्रे)
07
=>
[[१। विकरणप्रत्यये शप्रत्यये परतः, ‘शे मुचादीनाम्’ (७-१-५९) इति नुमागमे रूपमेवम्।]]
08
=>
(८४१)
09
=>
[[२। अनुपसर्गे लिपेः, ‘अनुपसर्गात्--’ (३-१-१३८) इति शप्रत्यये ‘शे मुचादीनाम्’ (७-१-५९) इति नुमि रूपमेवम्। लिम्पतीति-लिम्पः।]]
10
=>
[[३। नौ उपपदे धातोः ‘नौ लिम्पेरिति वक्तव्यम्’ (वा। ३-१-१३८) इति शप्रत्यये रूपमेवं भवति। निलिम्पा नाम देवाः।]]
11
=>
[देवाः]
12
=>
[[४। उपसर्गे उपपदे इगुपधलक्षणकप्रत्यय एव।]]
13
=>
[[५। ‘इगुपधात् किच्च’ [द। उ। १-४८]
14
=>
(३-२-२१)
Burnouf
French
लिप लिप
m.
action d'oindre
gr. λίπα, λίπος, etc.