| YouTube Channel

लिङ्गम् (liGgam)

 
Apte
English
लिङ्गम् [liṅgam], [लिङ्ग्-अच्]
A mark, sign, token, an emblem, a badge, symbol, distinguishing mark, characteristic
यतिपार्थिवलिङ्गधारिणौ
R.*
 8.16
अथवा प्रावृषेण्यैरेव लिङ्गै- र्मम राजोपचारः संप्रति
V.*
 4
मुनिर्दोहदलिङ्गदर्शी 14.71
Ms.*
 1. 3
8.25, 252.
A false or unreal mark, a guise, disguise, a deceptive badge
लिङ्गैर्मुदः संवृतविक्रियास्ते
R.*
 7. 3
क्षपणकलिङ्गधारी
Mu.*
 1
न लिङ्गं धर्मकारणम्
H.*
 4.85. See लिङ्गिन् below.
A symptom, mark of disease.
A means of proof, a proof, evidence.
(In logic) Thehetu or middle term in a syllogism
particularly the assertion of the hetu's being found in the पक्ष or minor term coupled with the statement of the invariable concomitance between this hetu and the major term
it is thus defined: व्याप्तिपक्षधर्मतावल्लिङ्गम् Tarka K.
The sign of gender or sex.
Sex
गुणाः पूजास्थानं गुणिषु न च लिङ्गं न च वयः
U.*
 4.11.
The male organ of generation.
Gender (in
gram.
 )
The genital organ of Śiva worshipped in the form of a Phallus.
The image of a god, an idol
धत्ते$सावात्मनो लिङ्गं मायया विसृजन् गुणान्
Bhāg.*
 7.2.22.
One of the relations or indications (such as संयोग, वियोग, साहचर्य
&c.
 ) which serve to fix the meaning of a word in any particular passage
e. g. in कुपितो मकरध्वजः the word कुपित restricts the meaning of मकरध्वज to 'Kāma'
see K.
P.*
 2 and commentary ad
loc.
तदेव सक्तः सह कर्मणैति लिङ्गं मनो यत्र निषक्तमस्य Bṛi.
Up.*
 4.4.6.
(In Vedānta
phil.
 ). The subtle frame or body, the indestructible original of the gross or visible body
cf.
 पञ्चकोष
यं योगिनो योग- समाधिना रहो ध्यायन्ति लिङ्गादसुतो ममुक्षया
Bhāg.*
 3.19.28.
A spot, stain.
The nominal base, the crude form of a noun (प्रातिपदिक).
(In Sāṅ.
phil.
 ) Pradhāna or Prakṛiti
q. v.
The effect or product (that which is evolved out of a primary cause and itself becomes a producer).
Inference, conclusion
अव्यक्तमिति विज्ञेयं लिङ्गग्राह्यमतीन्द्रियम्
Mb.
 * 12.189.15.
=
 उपाधि
योगेन धृत्युद्यमसत्त्वयुक्तो लिङ्गं व्यपोहेत् कुशलो$हमाख्यम्
Bhāg.*
 5.5.13.
Comp.
 -अग्रम् the glans penis. -अनु- शासनम् the laws of grammatical gender. -अर्चनम् the worship of Śiva as a liṅga. -अर्शस्
n.
 a particular disease of the genital organs. -आख्यः Name of one of the sub-divisions of the production according to Sāṅkhya
लिङ्गाख्यो भावाख्यः Sān
K.*
 52. -देहः, -शरीरम् the subtle frame or body
see लिङ्ग (13) above. -धारिन्
a.
 wearing a badge.
नाशः loss of the characteristic marks.
loss of penis.
loss of vision, a particular disease of the eye. -परामर्शः the finding out or consideration of a sign or characteristic (in logic)
(e. g. that smoke is a sign of fire)
as वह्निव्याप्यधूमवानयं पर्वतः इति लिङ्गपरामर्शः. -पीठम् the pedestal of a शिवलिङ्ग. -पुराणम्
N.
 of one of the 18 Purāṇas. -प्रतिष्ठा the establishment or consecration of a liṅga. -वर्धन
a.
 causing erection of the male organ. -विपर्ययः change of gender. -वृत्तिa. hypocritical. -वृत्तिः a religious hypocrite. -वेदी the base or pedestal of a liṅga. -शास्त्रम् a grammatical treatise on gender. -शोफः swelling on the penis.-स्थः a religious student
न श्रोत्रियो न लिङ्गस्थः (साक्षी कार्यः)
Ms.*
 8.65.
Apte Hindi
Hindi
लिङ्गम्
नपुं*
 - लिङ्ग्+अच्
"निशान, चिह्न, निशानी, प्ररूप, बिल्ला, प्रतीक, विभेदक चिह्न, लक्षण "
लिङ्गम्
नपुं*
 - -
"अवास्तविक या मिथ्या चिह्न, वेश, छ्द्मवेश, धोखे में डालने वाला बिल्ला"
लिङ्गम्
नपुं*
 - -
"लक्षण, रोग के चिह्न"
लिङ्गम्
नपुं*
 - -
"प्रमाण के साधन, प्रमाण, सबूत, साक्ष्य"
लिङ्गम्
नपुं*
 - -
किसी प्रतिज्ञा का विधेय
लिङ्गम्
नपुं*
 - -
लिङ्गचिह्न
लिङ्गम्
नपुं*
 - -
योनि
लिङ्गम्
नपुं*
 - -
"पुरुष की जननेन्द्रिय, शिश्न"
लिङ्गम्
नपुं*
 - -
"स्त्री या पुरुषवाची शब्द पहचानने का चिह्न, लिङ्ग"
लिङ्गम्
नपुं*
 - -
शिवलिङ्ग
लिङ्गम्
नपुं*
 - -
"देवमूर्ति, प्रतिमा"
लिङ्गम्
नपुं*
 - -
एक प्रकार का संबंध या अभिसूचक जो किसी शब्द के किसी विशेष संदर्भ में अर्थ निश्चित करने का काम देता है
लिङ्गम्
नपुं*
 - -
"सूक्ष्म शरीर, दृश्यमान स्थूल शरीर का अविनश्वर मूल शरीर"
लिङ्गम्
नपुं*
 - लिङ्ग+अच्
चिन्ह निशान
लिङ्गम्
नपुं*
 - लिङ्ग+अच्
"प्रतीक, विशिष्टता"
लिङ्गम्
नपुं*
 - लिङ्ग+अच्
रोग का लक्षण
लिङ्गम्
नपुं*
 - लिङ्ग+अच्
शारीरिक सत्ता
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 लिङ्गम्
noun
संज्ञाविशेषः, व्याकरणशास्त्रे शब्दानां स्त्रीपुंनपुंसकवत् बुद्ध्या प्रकल्पितानां गुणविशेषाणां बोधनम्।
"संस्कृते त्रीणि लिङ्गानि सन्ति।"
Synonyms:
 सूचकः, चिह्नम्, लक्षणम्, लिङ्गम्, लाञ्छनम्, बोधकः, ज्ञापकः, अभिज्ञानम्, सङ्केतः
noun
कस्यापि घटनायाः कार्यस्य वा सद्भावं सूचयन्ति तत्वानि।
"आकाशे कृष्णवर्णीयाः मेघाः वृष्टेः सूचकाः सन्ति।"
Synonyms:
 चिह्नम्, लक्षणम्, व्यञ्जनम्, लिङ्गम्, प्रतिमा, प्रतिरूपम्, सङ्केतः, केतुः, ध्वजः, पताका
noun
सः यः कस्याः अपि समष्टेः सूचकरुपेण विद्यते।
"प्रत्येकस्य राष्ट्रस्य राज्यस्य संस्थायाः वा स्वस्य चिह्नम् अस्ति एव।"
Synonyms:
 चिह्नम्, लक्षणम्, ध्वजः, अभिज्ञानम्, प्रज्ञानम्, लिङ्गम्, लक्ष्यम्, व्यञ्जकम्, व्यञ्जकः, सूचकम्
noun
कस्यापि वस्तुनः व्यवच्छेदकः धर्मः।
"वृष्टिविरामस्य चिह्नं न दृश्यते।"
Tamil
Tamil
லிங்க3ம் : அடையாளம், குறி, லக்ஷணம், சிவலிங்கம், ஆண்குறி, (ஆண்)பால், (பெண்)பால், வேதாந்தத்தில் சூக்ஷ்ம உடல்.