| YouTube Channel

लावण्यं (lAvaNyaM)

 
Apte 1890
English
लावण्यं [लवणस्य भावः ष्यञ्] 1 Saltness.
2 Beauty, loveliness, charm
तथापि तस्या लावण्यं रेखया किंचिदन्वितं Ś. 6. 13
7. 18
(लावण्य is thus defined in Śabdak:
मुक्ताफलेषु छायायास्तरलत्वमिवांतरा प्रतिभाति यदंगेषु तल्लावण्यमिहोच्यते ॥).
Comp.
अर्जितं the private property of a married woman given to her at her marriage by her father or mother-in-law.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
लावण्यं,
क्ली,
(लवण + ष्यञ् ।) लवणत्वम् ।लवणस्य भाव इत्यर्थे ष्ण्यप्रत्ययेन निष्पन्नम् ।(लवणा त्विट् विद्यते यस्येति लवणः अर्श-आदिभ्योऽच् तस्य भावः दृढादित्वात्ष्यञ् यद्बा, लवणा त्विट् सैव चतुर्वर्णादि-त्वात् स्वार्थे ष्यञ् ।) सौन्दर्य्यविशेषः तस्यलक्षणं यथा, --“मुक्ताफलेषु च्छायायास्तरलत्वमिवान्तरा ।प्रतिभाति यदङ्गेषु तल्लावण्यमिहोच्यते
”इत्युज्ज्वलनीलमणिः
तथा हि ।“नीतिर्भूमिभुजां नतिर्गुणवतां ह्नीरङ्गनानांधृति-र्दम्पत्योः शिशवो गृहस्य कविता बुद्धेः प्रसादोगिराम् ।लावण्यं वपुषः स्मृतिस्तु मनसा शान्तिर्द्विजस्यक्षमाशक्तस्य द्रविणं गृहाश्रमवतां स्वास्थ्यं सतांमण्डनम्
”इति नवरत्नान्तर्गतामरसिंहः
(शीलनैपुण्यादि अस्य प्रमाणं लावण्यार्जित-शब्दे द्रष्टव्यम्
)