लाक्षा (lAkSA)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 लाक्षा f.
  (-क्षा) Lac,  a red dye,  or an insect which is analogous to the
cochineal insect,  and like it forms when died and prepared,  a dye
of a red colour
 the nest is formed of a resinous substance
which is used as sealing wax,  and as an article of decoration by
women,  and is usually termed Shel lac.
 E.
  लक्ष् to mark or stain, 
aff.
   अ,  and अण् added,  the vowel made long
 or लक्ष a hundred
thousand,  अण् aff.
  
 made by a multitude of the insects.

Capeller Eng

English

 †लाक्षा f.
  N.
  of a plant,  lac.

Yates

English

 लाक्षा (क्षा) 1.
f.
  Lac dye.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 लाक्षा
f.
  (-क्षा) Lac,  a red dye,  or an insect which is analogous to the
cochineal insect,  and like it forms when dried and prepared,  a dye of a red
colour
 the nest is formed of a resinous substance which is used as sealing wax, 
and is usually termed Shel lac.
E.
  लक्ष to mark or stain,  aff.
   अ,  and अण् added,  the vowel made
long: or लक्ष a hundred thousand,  and अण् aff.
  
 made by a multitude of
the insects.

Apte

English

लाक्षा [lākṣā],  [लक्ष्यते$नया लक्ष् अच् पृषो˚ वृद्धिः]

A kind of red dye,  lac
 (largely used by women in ancient times as an article of decoration,  especially for the soles of the feet and lips
 cf.
   अलक्त
 it is said to be obtained from the cochineal insect and from the resin of a particular tree)
 निष्ठ्यूतश्चरणोपभोगसुलभो लाक्षारसः केनचित् (तरुणा) Ś.*
  4.5.
 Ṛs.*
  6.14
 लाक्षागृहानलविषान्नसभाप्रवेशैः Ve.*
  1.8
 Ki.*
  5.23.

The insect which produces the red dye, Comp.
   -तरुः,  वृक्षः N.
  of a tree,  Butea Frondosa.  -प्रसादः,  -प्रसादनः the red Lodhra tree (the infusion of its bark is used to fix colour). -रक्त a.
  dyed with lac.

Apte 1890

English

 लाक्षा [लक्ष्यतेऽनया लक्ष् अच् पृषो° वृद्धिः] 1 A kind of red dye,  lac
 (largely used by women in ancient times as an article of decoration,  especially for the soles of the feet and lips
 cf. अलक्त
 it is said to be obtained from the cochineal insect and from the resin of a particular tree)
 निष्ठ्यूतश्चरणोपभोगसुलभो लाक्षारसः केनाचित् (तरुणा) Ś. 4. 4
 Rs. 6. 14
 Ki. 5. 23. 
2 The insect which produces the red dye. 
Comp. 
तरुः,  
वृक्षः N. of a tree,  Butea Frondosa. 
प्रसादः,  
प्रसाधनः the red Lodhra tree. 
रक्त a. dyed with lac. 

Monier Williams Cologne

English

 लाक्षा f.
  (cf.   राक्षा and Uṇ.
  iii,  62,  Sch.) a species of plant,  AV.
  

 a kind of red dye,  lac (obtained from the cochineal or a similar insect as well as from the resin of a partic.  tree),  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 the insect or animal which produces the red dye,  MW.
  

Monier Williams 1872

English

 लाक्षा लाक्षा,  f. (probably a later form of
राक्षा,  and perhaps connected with राग fr. rt.
रञ्ज्,  to dye
 according to some connected with
लक्ष,  from the thousands of insects forming the
red dye),  a species of plant (Ved.)
 a kind of red
dye,  lac (obtained from the cochineal insect or a
similar insect as well as from the resin of a particular
tree
 according to some the nest of the insect is
formed of a resinous substance used as sealing-wax
and commonly termed Shel-lac)
 the insect or animal
which produces the red dye.
—लाक्षा-तरु,  उस्,  m.
the tree Butea Frondosa (the insect being especially
found in this tree).
—लाक्षा-प्रसाद or लाक्षा-
प्रसादन,  अस्,  m. the red Lodh tree (an astringent
infusion prepared from its bark is used to fix colour
in dyeing).
—लाक्षा-रक्त,  अस्,  आ,  अम्,  coloured or
dyed with lac.
—लाक्षा-वृक्ष,  अस्,  m. Butea
Frondosa.

Macdonell

English

 लाक्षा lākṣā,  f.
  kind of red dye,  lac (obtained 🞄either from the cochineal insect or 🞄from the resin of a certain tree): i-ka,  a.
  (ī) 🞄coloured with lac.

Benfey

English

 लाक्षा लाक्षा,  i. e. लक्ष = लक्त in
लक्तक (q. cf. ),  + अ,  f.
  Lac,  the animal
dye,  Ṛt. 6. 13.
 -- Comp.
 
चरण-,  f.
  lac, 
with which the feet are dyed,  Kir. 5,  23.

Apte Hindi

Hindi

लाक्षा
स्त्री*
  - "लक्ष्यतेऽनया-लक्ष्+अच्,  पृषो वृद्धिः"
"एक प्रकार का लाल रंग,  महावर,  लाख"

लाक्षा
स्त्री*
  - "लक्ष्यतेऽनया-लक्ष्+अच्,  पृषो वृद्धिः"
वीरबहूटी' जिससे यह रंग बनता है

Shabdartha Kaustubha

Kannada

लाक्षा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲಾಖಿ /ಅರಗು
निष्पत्तिः - > लक्ष (दर्शने) - "अः" (३-३-१०३) । पृषो० ।
व्युत्पत्तिः - > लक्ष्यतेऽनया
प्रयोगाः - > "दिव्यस्त्रीणां सचरणलाक्षारागा रागायाते निपतितपुष्पापीडाः"
उल्लेखाः - > किरा० ५-२३

L R Vaidya

English

 lAkzA {% f. %} 1. A kind of red dye
 (it is obtained from the cochineal insect and from the resin of particular trees
 it was largely used as an article of decoration by women,  निष्ठ्यूतश्चरणोपभोगसुलभो लाक्षारसः केनचित् Sak.iv.,  Kir.v.23)
 2. the insect which products red dye.

Bopp

Latin

 लाक्षा f. genus pigmenti rubri. RITU-S. 1. 5.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  कुट्टनी,  रङ्गमाता,  लाक्षा,  रङ्गमातृका,  अर्जुनी,  अर्वती,  दूती,  भोज्या,  रतताली
noun
 
या स्त्रीणां परपुरुषैः सह मेलनं कारयति ताः विमार्गं नयति च।
 "कुट्टन्याः कार्यं क्रियमाणा मोहनी बद्धा जाता।"

Synonyms:
  लाक्षा,  राक्षा,  जतु,  यावः,  अलक्तः,  द्रुमामयः,  रङ्गमाता,  खदिरिका,  रक्ता,  पलङ्कषा,  क्रिमिहा,  द्रुमव्याधिः,  अलक्तकः,  पलाशी,  मुद्रिणी,  दीप्तिः,  जन्तुका,  गन्धमादिनी,  नीला,  द्रवरसा,  पित्तारिः
noun
 
रक्तवर्णीयः पदार्थः यः विशिष्टे वृक्षे रक्तवर्णीयाभिः कृमिभिः निर्मीयते।
 "दुर्योधनेन पाण्डवान् हन्तुं लाक्षायाः गृहं निर्मितम्।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

rgya skyegs
१) जतु २) लाक्षा

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
लाक्षा द्रुमामयो राक्षा रङ्गमाता पलंकषा ॥ ६८५ ॥
जतु क्षतघ्ना कृमिजा यावालक्तौ तु तद्रसः ।
-wordlist-
 
लाक्षा (स्त्री),  द्रुमामय (पुं),  राक्षा (स्त्री),  रङ्गमाता (स्त्री),  पलङ्कषा (स्त्री),  जतु (क्ली),  क्षतघ्ना (स्त्री),  कृमिजा (स्त्री),  याव (पुं),  अलक्त (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

जतु
जतु,  यावक,  लाक्षा,  अलक्तक
जतुयावकलाक्षाऽलक्तकाः समाः सिक्थकं मधूच्छिष्टम् ।
verse 2.1.1.555
page 0063

कृमि
कृमि,  लाक्षा
वेदिकाऽङ्गुलिमुद्रायां लाक्षायां च कृमिस्तथा ॥ ८२३ ॥
verse 5.1.1.823
page 0095

Vedic Reference

English

 Lākṣā occurs once in the Atharvaveda^1 as the name of a
plant.
1) v. 5,  7. Cf. Whitney,  Translation of the Atharvaveda,  229
 Bloomfield, 
Hymns of the Atharvaveda,  387,  421.

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  लाक्षा
Root:  लाक्षा
Gender:  स्त्री
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ lac
⇒ kind of red dye
⇒ species of plant
⇒ insect or animal which produces the red dye
Shloka(s): 
2|6|125|1 ► लाक्षा राक्षा जतु क्लीबे यावोऽलक्तो द्रुमामयः। (मनुष्यवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 2|6|125|1 ⇢ लाक्षा (लाक्षा) (स्त्री) ⇒ lac, kind of red dye, species of plant, insect or animal which produces the red dye
➠ 2|6|125|1 ⇢ राक्षा (राक्षा) (स्त्री)
➠ 2|6|125|1 ⇢ जतु (जतु) (नपुं)
➠ 2|6|125|1 ⇢ यावः (याव) (पुं) ⇒ kind of food prepared from barley, relating to or consisting of or prepared from barley, lac or the red dye prepared from the cochineal insect
➠ 2|6|125|1 ⇢ अलक्तः (अलक्त) (पुं)
➠ 2|6|125|1 ⇢ द्रुमामयः (द्रुमामय) (पुं)
Related word(s): 
परा_अपरासंबन्धः ➡ सुगन्धद्रव्यभेदः
जातिः ➡ अचलनिर्जीववस्तु
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 लाक्षा,  स्त्री,
   (लक्ष्यतेऽनयेति । लक्ष् + “गुरोश्चहलः ।” ३ । ३ । १०३ । इति अः । टाप् । यद्बा, “बाहुलकात् राजतेरपि सः । कपिलिकादित्वात्वा लत्वम् ।” इत्युज्ज्वलः । ३ । ६२ ।) रक्त-वर्णवृक्षनिर्यासविशेषः । लाहा इति भाषा ॥
तत्पर्य्यायः । राक्षा २ जतु ३ यावः ४ अलक्तः ५द्रुमामयः ६ । इत्यमरः ॥
 खदिरिका ७ रक्ता ८रङ्गमाता ९ पलङ्कषा १० क्रिमिहा ११ द्रुम-व्याधिः १२ अलक्तकः १३ पलाशी १४ मुद्रिणी१५ दीप्तिः १६ जन्तुका १७ गन्धमादिनी १८नीला १९ द्रवरसा २० पित्तारिः २१ । अस्यागुणाः । कटुत्वम् । तिक्तत्वम् । कषायत्वम् ।श्लेष्मपित्तार्त्तिशोफविषरक्तविषमज्वरनाशित्वञ्च ।इति राजनिर्घण्टः ॥
 भग्नविसर्पत्वग्दोषनाशि-त्वम् । बल्यत्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥
 अपि च ।“लाक्षा वर्ण्या हिमा बल्या स्निग्धा च तुवरालघुः ।अनुष्णा कफपित्ताम्रहिक्काकासज्वरप्रणुत् ॥
व्रणोरःक्षतवीसर्पकृमिकुष्ठगदापहा ।अलक्तको गुणैस्तद्बद्विशेषाद्ब्यङ्ग्यनाशनः ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
(शतपत्री । सेवती । गुलाव इति च । तत्-पर्य्यायो यथा,  --“शतपत्री तरुण्युक्ता कर्णिका चारुकेशरा ।महाकुमारी गन्धाढ्या लाक्षा कृष्णाति-मङ्गुला ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 लाक्षा स्त्री लक्ष्यतेऽनया लक्ष--अच् पृषो० वृद्धिः । (ला)ख्यातेपदार्थे अमरः । २ रञ्जनद्रव्ये ।

Capeller

German

 लाक्षा f.
  N. einer Pflanze
 Lack.

Burnouf

French

 लाक्षा लाक्षा f.
  (लक्ष्) laque.
लाक्षातरु m.
  le pālāśa ou butea frondosa,  bot.
लाक्षाद्वीप m.
  n.
  Au pl. les îles Laquedives.
लाक्षाप्रसाधन m.
  le लोध्र rouge,  dont l'écorce
sert comme mordant.
लाक्षावृक्ष m.
  le pālāśa,  bot.

Stchoupak

French

 लाक्षा-
 f.
  sorte de résine rouge,  laque.
°गृह- nt. maison cimentée de laque 
 °भवन- id.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.